Trong quá trình thảo luận về mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, nhiều chuyên gia và đại biểu Quốc hội cho rằng vẫn còn xu hướng xem đây là phép trừ cơ học, tức là chỉ đơn thuần bỏ đi cấp huyện mà không tính đến những thay đổi về chức năng, nhiệm vụ và mối quan hệ giữa các cấp.
Quan điểm về mô hình chính quyền địa phương 2 cấp
Theo các chuyên gia, việc chuyển từ mô hình 3 cấp (tỉnh, huyện, xã) sang 2 cấp (tỉnh, xã) là một cải cách lớn, đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng. Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng cách tiếp cận hiện tại còn mang tính cơ học, chưa đi sâu vào bản chất của vấn đề.
PGS.TS Nguyễn Minh Phong, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế - Xã hội Hà Nội, nhận định: "Xu hướng xem việc bỏ cấp huyện là phép trừ cơ học vẫn còn. Nhiều người cho rằng chỉ cần cắt bỏ một cấp là xong, nhưng thực tế cần phải xem xét lại toàn bộ hệ thống tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương."
Những thách thức khi thực hiện mô hình 2 cấp
Việc chuyển đổi sang mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đặt ra nhiều thách thức. Trước hết, cần xác định rõ chức năng, nhiệm vụ của từng cấp. Cấp tỉnh sẽ đảm nhận những nhiệm vụ mang tính chiến lược, trong khi cấp xã thực hiện các công việc trực tiếp với người dân.
Thứ hai, vấn đề về nhân sự và tài chính cũng cần được giải quyết. Việc sắp xếp lại đội ngũ cán bộ, công chức từ cấp huyện xuống cấp xã hoặc chuyển lên cấp tỉnh đòi hỏi phải có kế hoạch cụ thể. Ngoài ra, ngân sách cho các hoạt động của chính quyền địa phương cũng cần được phân bổ lại.
Lộ trình thực hiện cần thận trọng
Nhiều ý kiến cho rằng không nên vội vàng áp dụng mô hình 2 cấp trên diện rộng. Cần có thí điểm tại một số địa phương để đánh giá hiệu quả, từ đó rút kinh nghiệm trước khi nhân rộng. Việc này giúp tránh những rủi ro và bất ổn trong quản lý nhà nước.
Đại biểu Quốc hội Trần Hoàng Ngân, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM, cho biết: "Chúng ta cần một lộ trình thực hiện thận trọng, có đánh giá tác động toàn diện về kinh tế, xã hội, và hành chính. Không thể chỉ làm theo phép tính cơ học được."
Kết luận
Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là một hướng cải cách quan trọng, nhưng cần được thực hiện một cách bài bản, tránh tư duy đơn giản hóa. Các nhà hoạch định chính sách cần lắng nghe ý kiến từ nhiều phía, có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về pháp lý, tổ chức và nguồn lực để đảm bảo sự thành công của cuộc cải cách này.
