Thông tấn xã Việt Nam trân trọng giới thiệu toàn văn bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi tiếp các Trưởng đoàn tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026. Trong bài phát biểu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã nêu bật những thách thức và cơ hội mới của khu vực, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải đổi mới tư duy và hành động để ASEAN tiếp tục phát triển bền vững.
Bối cảnh thế giới và khu vực đang thay đổi sâu sắc
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ ra rằng thế giới đang bước vào giai đoạn chuyển dịch sâu sắc với ba cuộc khủng hoảng lớn về trật tự quốc tế, mô hình phát triển và lòng tin chiến lược. Cạnh tranh giữa các nước lớn ngày càng gay gắt, mở rộng sang các lĩnh vực nền tảng như công nghệ, dữ liệu và chuỗi cung ứng. Trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và công nghệ lượng tử mang đến cơ hội phát triển nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Các thách thức về khí hậu, năng lượng, nguồn nước, già hóa dân số và an ninh con người đang tác động trực tiếp đến sự ổn định xã hội và năng lực phát triển của từng quốc gia.
Những lợi thế phát triển truyền thống không còn tạo ra sức bật như trước. Quy mô dân số, tài nguyên và vốn vẫn quan trọng, nhưng lợi thế cạnh tranh ngày càng phụ thuộc vào khả năng đổi mới, thích ứng và sẵn sàng trước các xu hướng mới. Đông Nam Á, với vị trí giao thoa của nhiều chuyển động lớn, có cơ hội thu hút nguồn lực, đón nhận dòng chuyển dịch chuỗi cung ứng, phát triển kinh tế số và chuyển đổi xanh. Tuy nhiên, cơ hội chỉ trở thành lợi thế khi khu vực đủ năng lực nắm bắt, quyết tâm đổi mới và bản lĩnh giữ vững môi trường ổn định.
ASEAN cần giữ vững tài sản chiến lược và đổi mới phương thức hoạt động
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh ASEAN cần làm đồng thời hai việc: một mặt, tiếp tục gìn giữ và phát huy những tài sản chiến lược như đoàn kết, vai trò trung tâm, nguyên tắc đồng thuận và thống nhất trong đa dạng; mặt khác, đổi mới mạnh mẽ tư duy giá trị để chuyển hóa các tài sản đó thành năng lực thích ứng, hành động và tổ chức thực thi.
Vai trò trung tâm của ASEAN chỉ có thể phát huy thực chất khi ASEAN giữ vững đoàn kết, tự chủ chiến lược và có cách tiếp cận bao trùm. Liên kết nội khối cần sâu hơn, kết nối hạ tầng, logistics, số và năng lượng cần đồng bộ hơn. Khoảng cách phát triển và công nghệ cần thu hẹp, việc thực thi các cam kết và phối hợp ứng phó thách thức cần nâng cao. Tư duy giá trị cần chuyển từ tư duy tiến trình sang tư duy kết quả, từ tham vấn sang phối hợp thực chất, từ đồng thuận nhận thức sang đồng thuận hành động. Thước đo thành công không chỉ là số lượng văn kiện, mà là mức độ cam kết đi vào thực tế, tạo chuyển biến cho khu vực và mang lại lợi ích cho người dân, doanh nghiệp.
Diễn đàn Tương lai ASEAN bổ trợ cho các tiến trình hợp tác
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng Diễn đàn Tương lai ASEAN cần tiếp tục phát huy vai trò là không gian trao đổi cởi mở, thẳng thắn và thực chất về các vấn đề dài hạn của khu vực. Diễn đàn có thể giúp nhận diện sớm các vấn đề mới nổi và xu hướng dài hạn, kết nối các nhà hoạch định chính sách, học giả và doanh nghiệp, đồng thời gợi mở các ý tưởng cụ thể, có tính ứng dụng cao. Các nội dung như phòng ngừa xung đột, phát triển trí tuệ nhân tạo, năng lượng, hợp tác thanh niên và khu vực Tiểu vùng sông Mê Công cần được thúc đẩy.
Đóng góp của Việt Nam vào ASEAN
Việt Nam luôn coi ASEAN là hạt nhân trung tâm trong chính sách đối ngoại đa phương hóa, đa dạng hóa. Việc tham gia tích cực vào Cộng đồng ASEAN đã giúp Việt Nam giữ vững hòa bình, độc lập, thúc đẩy hội nhập kinh tế và nâng cao vị thế quốc tế. Việt Nam mong muốn cùng các nước ASEAN xây dựng một cộng đồng đoàn kết, tự cường, phát triển bền vững và giữ vững vai trò trung tâm.
Việt Nam đang tập trung tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, thúc đẩy hạ tầng chiến lược và số, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Đối ngoại được triển khai theo hướng thực chất, hiệu quả, gắn với mục tiêu chiến lược quốc gia và đóng góp cho hòa bình, hợp tác khu vực. Việt Nam cam kết nỗ lực cùng các thành viên ASEAN giữ vững đoàn kết, phát huy vai trò trung tâm, đề cao luật lệ, đối thoại và hợp tác, đặc biệt trong các lĩnh vực kết nối chiến lược, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước kết luận rằng sau gần 6 thập kỷ, ASEAN đã tạo dựng nền tảng hợp tác vững chắc. Sứ mệnh hiện tại là biến những giá trị đó thành năng lực hành động mạnh mẽ hơn, vì một ASEAN năng động, tự cường và tin cậy, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân mỗi quốc gia.
