Công tác đền ơn đáp nghĩa và tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại TP.HCM tiếp tục được đẩy mạnh, với nhiều chính sách và hoạt động tri ân sâu rộng. Theo nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Tư, trong tập 2 của công trình "Gia Định - Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh: Dặm dài lịch sử (1698-2020)", đây là một trong những dấu ấn nổi bật của thành phố sau năm 1975.
Đền ơn đáp nghĩa thời hậu chiến
Sau ngày giải phóng, TP.HCM đối mặt với nhiều thách thức về kinh tế và an sinh xã hội, nhưng công tác đền ơn đáp nghĩa vẫn được chú trọng. Đến năm 1995, thành phố có 17.812 thương binh, 2.731 bệnh binh, 40.492 liệt sĩ và 1.560 Bà mẹ Việt Nam anh hùng. Cơ quan chức năng đã giải quyết chế độ cho gần 115.000 đối tượng chính sách theo Pháp lệnh ưu đãi người có công.
Chủ trương đưa thương binh nặng từ khu Phước Bình về địa phương là một dấu mốc quan trọng. Những người trở về được bố trí nơi ở, nhận trợ cấp sinh hoạt và hỗ trợ từ các đơn vị kinh tế. Theo nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Tư, cuộc sống của 956 thương binh cải thiện rõ rệt, nhiều người phát triển kinh tế gia đình ổn định.
Phong trào xây nhà tình nghĩa và chăm sóc Bà mẹ Việt Nam anh hùng
Thành phố đẩy mạnh phong trào xây dựng nhà tình nghĩa, lan rộng ra nhiều địa phương trên cả nước. Những căn nhà mới giúp gia đình chính sách giảm khó khăn và ổn định cuộc sống. Công tác chăm lo Bà mẹ Việt Nam anh hùng được thực hiện bằng nhiều hình thức, ngoài chế độ Nhà nước, các đơn vị, doanh nghiệp nhận phụng dưỡng nhiều mẹ đến cuối đời. Đến năm 2017, TP.HCM có 5.248 Bà mẹ Việt Nam anh hùng được phong tặng và truy tặng, trong đó 278 mẹ còn sống.
Những cuộc tìm kiếm hài cốt liệt sĩ
Bên cạnh chăm lo người có công, TP.HCM duy trì tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ trong nhiều năm. Ngành chức năng phối hợp với Bộ Chỉ huy Quân sự TP.HCM, Quân khu 7, Quân đoàn 4 và nhiều cơ quan, đoàn thể thực hiện nhiệm vụ này tại các địa bàn phức tạp như rừng sâu, ven sông rạch. Việc xác định vị trí chôn cất dựa vào hồ sơ lưu trữ, thông tin địa phương và lời kể nhân chứng.
Đến năm 1995, tổng số mộ được quy tập về nghĩa trang đạt 24.563 trường hợp. Hệ thống nghĩa trang liệt sĩ, bia mộ và đài tưởng niệm được thường xuyên tu bổ. Vào các dịp lễ, Tết, nhiều gia đình liệt sĩ, thương bệnh binh và người có công nhận được thăm hỏi, hỗ trợ từ chính quyền địa phương và các tổ chức xã hội.
Nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Tư nhận định đời sống nhiều gia đình chính sách cải thiện nhờ trợ cấp, vốn hỗ trợ và nỗ lực vươn lên. Một số người phát triển kinh tế, trở thành chủ cơ sở sản xuất hoặc doanh nhân.
Kế hoạch tìm kiếm tại công viên Lê Thị Riêng
Thông tin về kế hoạch tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại khu vực công viên Lê Thị Riêng cho thấy công việc này vẫn tiếp diễn. Đây là một phần trong hành trình đền ơn đáp nghĩa mà TP.HCM và cả nước theo đuổi suốt nhiều thập kỷ. Hội thảo sáng 8/6 do Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà chủ trì đã cung cấp nhiều thông tin xác thực củng cố vị trí khu mộ liệt sĩ tập thể tại đây, với ít nhất 3 rãnh mộ lớn và khoảng 900 hài cốt.
Gần 60 năm sau cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968, nơi chôn cất hàng trăm liệt sĩ ở khu vực nghĩa trang Đô Thành (nay là công viên Lê Thị Riêng) dần được sáng tỏ. Những nhân chứng sống đã hé lộ thông tin quan trọng, góp phần vào công tác tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ.
