Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, xu hướng này được thúc đẩy mạnh mẽ qua các tiết học STEM, hoạt động ngoại khóa và nhiều sân chơi khoa học dành cho học sinh phổ thông. Vòng chung kết toàn quốc cuộc thi Green STEM 2026 diễn ra ngày 24/5 tại Hà Nội là một trong những hoạt động tiêu biểu, góp phần lan tỏa tinh thần sáng tạo khoa học và khả năng tiếp cận công nghệ cho học sinh.
Cuộc thi do Viện Khoa học giáo dục và Phát triển kỹ năng tổ chức
Cuộc thi được tổ chức bởi Viện Khoa học giáo dục và Phát triển kỹ năng thuộc Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam. Tiến sĩ Nguyễn Quân, nguyên Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ, Chủ tịch Hội Tự động hóa Việt Nam, Trưởng Ban chuyên môn cuộc thi, đã phát biểu tại sự kiện. Ông cho rằng, trong bối cảnh đất nước triển khai mạnh mẽ các chủ trương lớn theo Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cùng Nghị quyết 71 về đột phá giáo dục và đào tạo, việc đưa STEM vào trường học từ sớm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
STEM tạo nền tảng cho thế hệ trẻ
Theo ông, STEM không chỉ giúp học sinh tiếp cận khoa học-công nghệ mà còn tạo nền tảng nâng cao năng lực công nghệ số cho thế hệ trẻ, chuẩn bị nguồn nhân lực cho giai đoạn phát triển mới. Tiến sĩ Nguyễn Quân đánh giá cao nỗ lực của ngành giáo dục trong thúc đẩy giáo dục STEM trong chương trình phổ thông, xây dựng đội ngũ giáo viên, học liệu và môi trường học tập. Ông nhấn mạnh, nhiều học sinh từng tham gia các cuộc thi STEM sau này đã trưởng thành và có đóng góp trong lĩnh vực công nghệ số và chuyển đổi số quốc gia.
Green STEM 2026 với chủ đề "Cân bằng sinh thái"
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Thành, Hiệu trưởng Trường Bồi dưỡng cán bộ giáo dục Hà Nội, Trưởng ban Giám khảo cuộc thi, cho biết Green STEM 2026 có sự tham gia của 33 đội thi đến từ 19 trường tiểu học và trung học cơ sở của Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Hưng Yên và Vĩnh Phúc. Với chủ đề “Cân bằng sinh thái - Ecological Balance”, cuộc thi tập trung vào thiết kế cơ khí, robot, lập trình và các nhiệm vụ khoa học-công nghệ gắn với bảo vệ môi trường, tái chế, tiết kiệm năng lượng và xây dựng đô thị xanh.
Học qua trải nghiệm
Ban tổ chức cho biết, cuộc thi được xây dựng theo hướng “học qua trải nghiệm”, khuyến khích học sinh quan sát, đặt câu hỏi, thử nghiệm và hoàn thiện giải pháp. Các nội dung thi tích hợp khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học nhằm giải quyết các vấn đề thực tiễn liên quan tới môi trường, công nghệ xanh và phát triển bền vững. Một trong những hạn chế hiện nay là STEM tại nhiều nơi vẫn bị hiểu đơn giản là lắp ráp robot hoặc lập trình, trong khi giá trị cốt lõi của STEM là hình thành tư duy khoa học và năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn cho học sinh.
Phát huy năng lực cá nhân
Điểm nổi bật của Green STEM 2026 là cách tiếp cận tôn trọng năng lực và thế mạnh riêng của từng học sinh. Có em nổi bật ở cơ khí, có em mạnh về tư duy khoa học, thí nghiệm, trong khi nhiều học sinh có khả năng lập trình, điều khiển hoặc phân tích dữ liệu. Vì vậy, cuộc thi được thiết kế với nhiều bảng thi khác nhau để tạo điều kiện cho học sinh phát huy năng lực cá nhân.
Kết quả và triển vọng
Kết quả chung cuộc, Ban tổ chức đã trao 6 giải Nhất, 11 giải Nhì và 16 giải Ba cho các đội thi xuất sắc. Những đội có thành tích nổi bật sẽ tiếp tục được lựa chọn, bồi dưỡng và đề cử tham gia World GreenMech Contest – sân chơi STEM quốc tế dành cho học sinh với sự tham gia của nhiều đội thi trong khu vực.
