Trong cuộc phỏng vấn, ông Đoàn Văn Hiểu Em – Tổng giám đốc Điện Máy Xanh – không đưa ra những con số khô khan hay câu trả lời mang tính phòng thủ. Thay vào đó, ông chia sẻ dòng suy nghĩ liên tục về tương lai ngành bán lẻ điện máy, chu kỳ tiêu dùng mới, thương mại điện tử và tham vọng vươn ra toàn cầu của doanh nghiệp.
Trong bối cảnh nhiều người cho rằng thị trường điện máy đã bão hòa, tăng trưởng chậm và cạnh tranh gay gắt, CEO Điện Máy Xanh lại nhìn thấy “cơ hội vàng”. Chính tư duy đó đã giúp chuỗi cửa hàng nhỏ bé ngày nào vươn lên chiếm khoảng 55% thị phần, trở thành chuỗi điện máy hàng đầu Việt Nam. Sau gần hai thập kỷ gắn bó với hệ sinh thái bán lẻ của MWG, ông Hiểu Em chuẩn bị cho “trận đánh” lớn: IPO Điện Máy Xanh và biến doanh nghiệp thành “cỗ máy” tăng trưởng mới trên thị trường chứng khoán.
AI tạo ra chu kỳ thay thế thiết bị chưa từng có
Khi được hỏi về triển vọng ngành điện máy, ông Hiểu Em không trả lời ngay bằng chuyện tivi hay điện thoại, mà bắt đầu từ kinh tế vĩ mô. Ông nhận định thế giới đang vận động với tốc độ quá nhanh, và người tiêu dùng cùng nhà đầu tư đã bắt đầu “miễn nhiễm” với các cú sốc thị trường. Trong bức tranh rộng hơn, Việt Nam nổi lên như điểm sáng hiếm hoi với mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số. Tuy nhiên, điều khiến CEO lạc quan nhất lại là AI.
Theo ông, AI đang tạo ra chu kỳ thay thế thiết bị mạnh chưa từng có. Laptop mua cách đây 2-3 năm đã lỗi thời, smartphone thế hệ mới tích hợp nhiều tính năng hơn, còn tivi, tủ lạnh và thiết bị gia dụng cũng ngày càng thông minh. Nếu giai đoạn Covid-19 tạo ra làn sóng mua sắm do nhu cầu làm việc tại nhà, thì hiện tại thị trường bước vào chu kỳ thay thế mới. “Volume có thể không tăng nhiều, nhưng value sẽ tăng mạnh”, ông dự báo, lấy ví dụ iPhone từ 30 triệu đồng lên 50-60 triệu đồng nhờ công nghệ và AI.
Lợi thế cạnh tranh của Điện Máy Xanh
Với 55% thị phần, Điện Máy Xanh không xem đây là vị thế phòng thủ mà là điểm xuất phát cho giai đoạn tăng tốc, hướng tới mục tiêu 65-70% thị phần. Doanh nghiệp không chỉ cạnh tranh bằng giá mà tập trung vào trải nghiệm và dịch vụ. “Chúng tôi không chỉ bán sản phẩm, mà bán giải pháp giúp khách hàng sở hữu sản phẩm và sự an tâm khi sử dụng”, ông Hiểu Em nhấn mạnh.
Một trong những điểm nhấn chiến lược là tài chính tiêu dùng dưới hình thức “trả chậm” thay vì “trả góp”. Khách hàng có thể chia nhỏ thanh toán mà không chịu lãi suất hay phí ẩn. Quy trình chỉ mất 3 phút với CCCD và nhận diện khuôn mặt. Báo cáo 4 tháng đầu năm cho thấy doanh thu từ mua trả chậm tăng 48% so với cùng kỳ, chiếm 38% tổng doanh thu, với 96% sản phẩm áp dụng hình thức này.
Ngoài ra, hơn 3.000 cửa hàng của Điện Máy Xanh còn trở thành điểm thực hiện dịch vụ tiện ích như thu hộ tiền điện, nước, internet, học phí và “ATM” nạp rút chuyển tiền cho hơn 40 ngân hàng. Lũy kế 4 tháng, dịch vụ thanh toán ghi nhận 25 triệu giao dịch, tổng giá trị đạt 37.000 tỷ đồng.
Ông Hiểu Em cho rằng việc giảm giá vài phần trăm không tạo khác biệt lớn với sản phẩm giá trị cao, nhưng chia nhỏ khoản thanh toán sẽ giảm rào cản mua sắm. Chỉ doanh nghiệp nắm 55% thị phần mới có thể dịch chuyển ngân sách tài trợ từ nhãn hàng để tài trợ lãi suất cho người dùng, tạo ra cú “tách lớp” khỏi cuộc chiến giá rẻ.
Khi được hỏi về khả năng bị sao chép, ông Hiểu Em khẳng định: “Không dễ copy đâu. Ý tưởng có thể sao chép, nhưng chất thì không.” Hệ thống Thợ Điện Máy Xanh với 8.000 kỹ thuật viên, 300 kho và gần 700 xe tải là minh chứng cho sự đầu tư bài bản về quy trình, công nghệ, nhân sự và mạng lưới.
Bí kíp tạo không gian tăng trưởng cho ngành ICT/CE
Chính sách chống hàng giả, hàng lậu của Chính phủ tạo lợi thế cho doanh nghiệp quy mô lớn. Cửa hàng truyền thống khó cạnh tranh với mô hình tích hợp từ bán hàng, giao hàng, lắp đặt đến hậu mãi. Thương mại điện tử là “vũ khí” mà Điện Máy Xanh chuẩn bị kỹ lưỡng. Thị trường online hiện chủ yếu là thời trang, mỹ phẩm, còn điện máy gần như không đáng kể do thiếu niềm tin. “Mua cái máy lạnh trên mạng thì ai giao, lắp, bảo hành và bảo trì?”, ông Hiểu Em đặt vấn đề.
Điện Máy Xanh sở hữu mạng lưới offline khổng lồ với hơn 3.000 cửa hàng, hàng nghìn nhân sự kỹ thuật và hệ thống giao nhận phủ rộng. Thay vì mở thêm cửa hàng vật lý, doanh nghiệp tập trung khai thác online qua SuperApp. Ứng dụng này ghi nhận 58 triệu lượt truy cập và hơn 2.400 tỷ đồng doanh thu trong 4 tháng đầu năm, với 18 triệu khách hàng chất lượng. Điện Máy Xanh muốn xây dựng “đại siêu thị online” không giới hạn, nơi mạng lưới điểm bán vật lý đóng vai trò trạm trung chuyển, bảo chứng cho tốc độ và chất lượng dịch vụ.
Khác với sàn thương mại điện tử kiểu marketplace, nền tảng này do Điện Máy Xanh trực tiếp vận hành và chịu trách nhiệm về chất lượng sản phẩm, giá cả, bảo hành, hậu mãi. Ban đầu hệ sinh thái bao gồm điện thoại, điện máy, gia dụng, phụ kiện, sau mở rộng sang An Khang, AvaKids, Bách Hóa Xanh và đối tác khác.
Thời điểm “vàng” để IPO
Sau nhiều năm tích lũy, Điện Máy Xanh quyết định IPO, chào bán tối đa hơn 179,5 triệu cổ phiếu, tương đương 16,3% vốn điều lệ. Thương vụ được kỳ vọng là “bom tấn” cả về quy mô và chất lượng. Theo ông Hiểu Em, đây là thời điểm “vàng” vì doanh nghiệp đã đi qua gần như đầy đủ chu kỳ phát triển, từ “mở đâu thắng đó” đến suy thoái hậu Covid-19 và phục hồi 2024-2026.
IPO không chỉ là gọi vốn mà còn là động lực tái kích hoạt tinh thần chiến đấu. Chiến lược đã chuyển từ “lượng sang chất” với 5 trụ cột tăng trưởng: tăng chất trên từng cửa hàng, online, tài chính tiêu dùng, dịch vụ kỹ thuật và mở rộng quốc tế. Doanh nghiệp đặt mục tiêu tăng trưởng 70% doanh thu và gấp đôi lợi nhuận sau thuế vào năm 2030, cùng chính sách chia cổ tức bằng tiền mặt tối thiểu 50% lợi nhuận hàng năm.
Ông Hiểu Em cho biết Chủ tịch MWG, anh Tài, luôn đứng sau tư vấn và ủng hộ kế hoạch IPO. Cả hai lãnh đạo đều dự kiến tham gia mua cổ phần. “Đây là đứa con tinh thần của tôi nên tôi muốn toàn tâm toàn ý dồn sức”, ông chia sẻ.
Cách Điện Máy Xanh thực hiện giấc mơ “go global”
Từ vị thế số 1 tại Việt Nam, Điện Máy Xanh nuôi tham vọng mang mô hình ra khu vực. Indonesia là điểm khởi đầu với thương hiệu EraBlue, hiện có khoảng 225 cửa hàng. Mục tiêu ban đầu là 500 cửa hàng và xa hơn là IPO tại Indonesia. Theo CEO, đến quý I/2027, EraBlue có thể hoàn thành mốc 500 cửa hàng, sớm hơn kế hoạch. Hiệu quả vận hành cao khi không có cửa hàng nào lỗ, nhiều cửa hàng đạt EBITDA dương ngay từ tháng đầu tiên. Mô hình mini và super mini tại Indonesia có doanh thu cao hơn 1,5-2,6 lần so với cửa hàng cùng diện tích tại Việt Nam, trong khi chi phí thuê mặt bằng và nhân công thấp hơn. EraBlue có lãi chỉ sau 1,5 năm hoạt động.
Đội ngũ tin rằng có thể xây dựng “Điện Máy Xanh thứ hai” tại Indonesia trong nửa thời gian so với Việt Nam. Với 55% thị phần và 3.000 điểm bán, việc thiết lập 5 trụ cột tăng trưởng mới và IPO là cách để từ chối sự tự mãn. Ông Hiểu Em định nghĩa “nhà bán lẻ vĩ đại” không nằm ở quy mô doanh thu hay số lượng cửa hàng, mà ở cách tái định nghĩa trải nghiệm phục vụ người tiêu dùng trọn vòng đời.
Điện Máy Xanh đang triển khai đợt IPO với đại lý phân phối chính là Vietcap. Các tổ chức nhận đăng ký mua gồm HSC, DNSE, SHS, Techcom Securities, KIS Vietnam, VNDirect và BSC. Đợt chào bán diễn ra từ 27/5 đến 17/6, phân bổ cổ phiếu từ 18-19/6, thanh toán từ 22-29/6. Cổ phiếu DMX dự kiến niêm yết trên HOSE vào đầu tháng 8.
