Trả lời câu hỏi của báo chí tại buổi gặp mặt sáng 9.6 tại Hà Nội, ông Ngô Như An, Phó trưởng ban Công nghệ thông tin và thống kê hải quan (Cục Hải quan, Bộ Tài chính), cho biết trong 5 tháng đầu năm, Việt Nam nhập siêu 13,81 tỉ USD. Tính đến ngày 7.6, con số này đã tăng lên 15,36 tỉ USD.
Nguyên nhân nhập siêu tăng cao
Theo ông An, nhập siêu tăng cao so với các năm trước xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Thứ nhất, hàng hóa nhập siêu chủ yếu đến từ máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện; riêng quý 1 nhập siêu 3,65 tỉ USD, lũy kế 5 tháng đạt 13,61 tỉ USD.
Thứ hai là nhóm dầu thô. Căng thẳng ở Trung Đông khiến giá dầu tăng cao, tác động làm giá trị nhập khẩu dầu thô của Việt Nam tăng lên.
Thứ ba là nhập khẩu nhóm hàng máy móc, thiết bị, ô tô và linh kiện phục vụ sản xuất cũng tăng mạnh. Điều này có thể do các doanh nghiệp tăng cường nhập khẩu, chủ động dự phòng để đảm bảo hoạt động sản xuất và thực hiện các đơn hàng đã ký kết.
"Trong khi nhập khẩu tăng mạnh, xuất khẩu nhìn chung lại có xu hướng giảm. Tổng hòa các khía cạnh tác động mạnh tới cán cân thương mại", ông An nói.
Dự báo và giải pháp
Về xu hướng thời gian tới, ông An cho rằng dự báo rất khó bởi những biến động liên quan đến chiến tranh, tình hình quốc tế thay đổi liên tục. Tuy nhiên, qua số liệu theo dõi, cơ quan hải quan nhận thấy tình hình nhập siêu đã có dấu hiệu "hạ nhiệt". Ví dụ, đầu tháng 6 vẫn nhập siêu nhưng mức độ thấp hơn trước đó.
"Chúng tôi sẽ tiếp tục theo dõi, cung cấp số liệu thường xuyên. Định kỳ nửa tháng, cơ quan hải quan sẽ công bố số liệu để các cơ quan chức năng có căn cứ đánh giá tình hình, xây dựng các kịch bản điều hành kinh tế vĩ mô phù hợp", ông An nói.
Góc nhìn chuyên gia
Ông Nguyễn Quang Huy, Giám đốc điều hành Khoa Tài chính - Ngân hàng (Trường đại học Nguyễn Trãi), đánh giá cơ cấu nhập khẩu của Việt Nam hiện nay chủ yếu phục vụ sản xuất, xuất khẩu và đầu tư, đây là điểm tích cực. Nếu nguồn nguyên liệu, máy móc và linh kiện nhập khẩu được chuyển hóa thành sản phẩm xuất khẩu có giá trị gia tăng cao trong những tháng tới, mức nhập siêu hiện nay có thể được xem là khoản đầu tư cho tăng trưởng tương lai.
Dù vậy, vấn đề khác cần lưu ý là nhập siêu tăng mạnh, kéo dài cho thấy mức độ phụ thuộc của nhiều ngành sản xuất vào nguồn nguyên liệu và linh kiện nhập khẩu còn khá lớn. Nếu nhập siêu kéo dài trong khi xuất khẩu phục hồi chậm, áp lực đối với tỷ giá, cán cân thanh toán và thị trường ngoại hối có thể gia tăng.
Theo ông Huy, đáng quan tâm nhất hiện nay không nằm ở nhập khẩu tăng, mà nằm ở khả năng hấp thụ của nền kinh tế và sức cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu. Nếu nhập khẩu tăng mạnh nhưng đầu ra xuất khẩu không cải thiện tương ứng, hiệu quả sử dụng nguồn lực sẽ bị ảnh hưởng.
