Cùng với tiền lương, điều kiện làm việc và chính sách an sinh, chất lượng bữa ăn ca là yếu tố tác động trực tiếp đến sức khỏe, năng suất lao động của công nhân và sự phát triển bền vững của doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Tây Ninh. Ở các ngành nghề thâm dụng lao động như dệt may, da giày, cơ khí, hóa chất, logistics, người lao động thường xuyên làm việc với cường độ cao, thời gian kéo dài và áp lực lớn. Trong điều kiện đó, bữa ăn giữa ca và tăng ca không chỉ giúp tái tạo sức lao động mà còn góp phần duy trì hiệu quả sản xuất.
Thực trạng bữa ăn ca tại các doanh nghiệp Tây Ninh
Tỉnh Tây Ninh hiện có hơn 2.500 doanh nghiệp hoạt động ổn định trong các khu công nghiệp, khu kinh tế, thu hút khoảng 500.000 công nhân, lao động. Đây là lực lượng trực tiếp tạo ra giá trị gia tăng cho nền kinh tế địa phương, cũng là nhóm chịu tác động rõ nét nhất từ chất lượng bữa ăn ca. Việc nâng cao chất lượng bữa ăn giúp người lao động yên tâm làm việc, tăng sự gắn bó với doanh nghiệp, xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định.
Công ty giày Ching Luh Việt Nam có hơn 35.000 lao động làm việc tại Tây Ninh và Vĩnh Long, là một trong những đơn vị chú trọng cải thiện chất lượng bữa ăn ca. Chủ tịch Công đoàn cơ sở công ty Nguyễn Văn Khải cho biết: Doanh nghiệp tổ chức bữa ăn theo mô hình tự phục vụ, đầu tư hệ thống nhà ăn, bếp nấu và kho bảo quản hiện đại; đồng thời, kiểm soát chặt quy trình từ lựa chọn nguyên liệu, chế biến đến phục vụ nhằm bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm. Theo ông Khải, thực đơn của công ty có hơn 600 món ăn được thay đổi thường xuyên, bảo đảm cân đối dinh dưỡng và phù hợp khẩu vị người lao động. Mặc dù giá nguyên liệu tăng cao, doanh nghiệp vẫn duy trì suất ăn khoảng 25.000 đồng và chủ động bù thêm chi phí để bảo đảm chất lượng.
Công ty cổ phần dệt Trần Hiệp Thành với hơn 1.000 lao động hoạt động trong lĩnh vực dệt nhuộm cũng xem việc chăm lo bữa ăn ca là nhiệm vụ quan trọng nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Chủ tịch Công đoàn cơ sở công ty Nguyễn Qui Hoàng cho biết: Do đặc thù làm việc theo ca với cường độ cao, doanh nghiệp duy trì mức ăn giữa ca 35.000 đồng/suất và trực tiếp quản lý nhà ăn để chủ động kiểm soát chất lượng thực phẩm. Hằng tháng, doanh nghiệp phối hợp cùng công đoàn tổ chức “Bữa ăn hạnh phúc” với giá trị từ 50.000-75.000 đồng/suất nhằm nâng cao đời sống tinh thần, tạo sự gắn kết giữa người lao động và doanh nghiệp. Kết quả khảo sát năm 2025 cho thấy, mức độ hài lòng và gắn bó của người lao động đạt hơn 92%.
Vai trò của công đoàn trong cải thiện bữa ăn ca
Không chỉ ở các doanh nghiệp lớn, thời gian qua, các cấp công đoàn tỉnh Tây Ninh cũng đẩy mạnh thương lượng, đưa nội dung bữa ăn ca vào thỏa ước lao động tập thể. Toàn tỉnh hiện có 2.222 công đoàn cơ sở với hơn 455.000 đoàn viên. Qua khảo sát tại 1.045 công đoàn cơ sở cho thấy, chất lượng bữa ăn ca đã có nhiều chuyển biến tích cực. Nhiều doanh nghiệp nâng mức chi từ 25.000-35.000 đồng/suất; gần 10% doanh nghiệp có suất ăn hơn 35.000 đồng. Chương trình “Bữa cơm công đoàn” cũng tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực, góp phần khẳng định vai trò của tổ chức công đoàn trong chăm lo đời sống đoàn viên và người lao động.
Những hạn chế và thách thức
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, thực tế cho thấy chất lượng bữa ăn ca tại không ít doanh nghiệp vẫn còn nhiều hạn chế. Theo khảo sát, còn 6,6% doanh nghiệp có mức ăn dưới 18.000 đồng/suất; trong đó, gần 2,5% doanh nghiệp duy trì mức dưới 15.000 đồng/suất. Với mặt bằng giá cả hiện nay, mức chi này khó bảo đảm đầy đủ các nhóm dưỡng chất cần thiết cho người lao động, nhất là lao động trực tiếp sản xuất. Một thực trạng đáng quan tâm là nhiều bữa ăn mới chỉ đáp ứng yêu cầu “ăn no” mà chưa bảo đảm “ăn đủ chất”. Khẩu phần ăn còn thiếu cân đối giữa đạm, rau xanh, vitamin và vi chất dinh dưỡng. Trong khi đó, cường độ lao động ngày càng cao, người lao động thường xuyên tăng ca, làm việc kéo dài khiến nhu cầu phục hồi thể lực lớn hơn nhiều so với lao động thông thường.
Sự chênh lệch về quy mô doanh nghiệp cũng dẫn đến khác biệt đáng kể trong chất lượng bữa ăn. Phần lớn doanh nghiệp hiện nay là doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, gặp khó khăn về tài chính, quỹ đất và hạ tầng nên chưa đủ điều kiện đầu tư nhà ăn, bếp ăn tập thể. Đáng chú ý, có tới 42% doanh nghiệp lựa chọn hình thức hỗ trợ tiền mặt thay vì tổ chức bữa ăn ca; khoảng 32% doanh nghiệp đặt suất ăn công nghiệp từ bên ngoài; một số doanh nghiệp vẫn ưu tiên lựa chọn nhà cung cấp giá rẻ thay vì chú trọng chất lượng và an toàn thực phẩm.
Giải pháp nâng cao chất lượng bữa ăn ca
Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Tây Ninh, Chủ tịch Liên đoàn Lao động tỉnh Trần Lê Duy nhấn mạnh: “Việc chăm lo tốt bữa ăn ca giúp người lao động bảo đảm sức khỏe, tái tạo sức lao động, góp phần ổn định nguồn nhân lực, nâng cao năng suất và giúp doanh nghiệp phát triển bền vững”. Để nâng cao chất lượng bữa ăn ca, theo ông Duy, công đoàn các cấp và doanh nghiệp cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp căn cơ, lâu dài. Trước hết, cần xây dựng chuỗi cung ứng thực phẩm bền vững theo hướng tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, đơn vị cung cấp suất ăn, hợp tác xã nông nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước. Bên cạnh đó, xây dựng lộ trình nâng mức chi bữa ăn ca phù hợp chỉ số giá tiêu dùng và đặc thù ngành nghề; nghiên cứu ban hành khung tiêu chuẩn tối thiểu về dinh dưỡng cho từng nhóm lao động.
Bữa ăn ca có ý nghĩa lớn đối với công nhân, lao động. Một suất ăn đủ dinh dưỡng vừa giúp người lao động tái tạo sức lao động, vừa thể hiện trách nhiệm xã hội và tính nhân văn của doanh nghiệp. Khi người lao động được chăm lo tốt hơn, doanh nghiệp sẽ có nguồn nhân lực ổn định, năng suất lao động được nâng cao và quan hệ lao động trở nên hài hòa, bền vững hơn. Đây cũng là nền tảng quan trọng để xây dựng giai cấp công nhân hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
