Thành phố Hồ Chí Minh đã và đang kiên trì thực hiện hành trình đền ơn đáp nghĩa, với những nỗ lực không ngừng nghỉ trong việc chăm lo cho người có công và tìm kiếm hài cốt liệt sĩ. Công tác này đã trở thành một dấu ấn nổi bật của thành phố sau năm 1975.
Công tác đền ơn đáp nghĩa thời hậu chiến
Theo nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Tư, trong tập 2 của công trình Gia Định - Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh: Dặm dài lịch sử (1698-2020), công tác đền ơn đáp nghĩa đã trở thành một trong những hoạt động xã hội đạt nhiều kết quả nổi bật của TP.HCM sau năm 1975. Qua từng giai đoạn, các chính sách dành cho người có công dần được mở rộng, các phong trào tri ân lan tỏa sâu rộng trong cộng đồng, góp phần xoa dịu những mất mát do chiến tranh để lại.
Sau ngày giải phóng, TP.HCM đối mặt với nhiều thách thức về kinh tế và an sinh xã hội, nhưng chính quyền thành phố vẫn đặc biệt chú trọng đến công tác đền ơn đáp nghĩa. Đến năm 1995, thành phố có 17.812 thương binh, 2.731 bệnh binh, 40.492 liệt sĩ và 1.560 Bà mẹ Việt Nam anh hùng. Các cơ quan chức năng đã cơ bản giải quyết các chế độ theo Pháp lệnh ưu đãi người có công với cách mạng, hỗ trợ gần 115.000 đối tượng chính sách.
Chăm lo thương binh, bệnh binh và gia đình chính sách
Một dấu mốc đáng chú ý là chủ trương đưa thương binh nặng sống tập trung tại khu Phước Bình trở về địa phương. Những người trở về được bố trí nơi ở, nhận trợ cấp sinh hoạt và được các đơn vị kinh tế hỗ trợ. Theo ghi nhận của nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Tư, cuộc sống của 956 thương binh đã cải thiện rõ rệt, một số người phát triển kinh tế gia đình khá ổn định.
Thành phố cũng đẩy mạnh phong trào xây dựng nhà tình nghĩa. Từ sáng kiến tại TP.HCM, mô hình này lan rộng ra nhiều địa phương trên cả nước. Những căn nhà mới đã góp phần giúp các gia đình chính sách giảm bớt khó khăn, từng bước ổn định cuộc sống.
Công tác chăm lo Bà mẹ Việt Nam anh hùng được triển khai bằng nhiều hình thức. Ngoài chế độ của Nhà nước, các đơn vị, doanh nghiệp nhận phụng dưỡng nhiều mẹ đến cuối đời. Thống kê cho thấy đến năm 2017, TP.HCM có 5.248 Bà mẹ Việt Nam anh hùng được phong tặng và truy tặng, trong đó 278 mẹ còn sống.
Những cuộc tìm kiếm chưa dừng lại
Bên cạnh việc chăm lo người có công, TP.HCM duy trì công tác tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ trong nhiều năm. Theo công trình Gia Định - Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh: Dặm dài lịch sử (1698-2020), ngành chức năng đã phối hợp với Bộ Chỉ huy Quân sự TP.HCM, Quân khu 7, Quân đoàn 4 cùng nhiều cơ quan, đoàn thể để thực hiện nhiệm vụ này. Các cuộc quy tập diễn ra tại nhiều địa bàn phức tạp như rừng sâu, ven sông rạch hoặc khu vực có chướng ngại vật. Việc xác định vị trí chôn cất phụ thuộc vào hồ sơ lưu trữ, thông tin từ địa phương và lời kể của nhân chứng.
Đến năm 1995, tổng số mộ được quy tập về nghĩa trang đạt 24.563 trường hợp. Cùng thời gian đó, hệ thống nghĩa trang liệt sĩ, bia mộ và đài tưởng niệm trên địa bàn thành phố được thường xuyên tu bổ, chỉnh trang.
Hoạt động tri ân cũng diễn ra trong đời sống thường nhật. Vào các dịp lễ, Tết, nhiều gia đình liệt sĩ, thương bệnh binh và người có công nhận được sự thăm hỏi, hỗ trợ từ chính quyền địa phương, đoàn thể và các tổ chức xã hội. Nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Tư nhận định đời sống của nhiều gia đình chính sách từng bước cải thiện nhờ trợ cấp, nguồn vốn hỗ trợ và sự nỗ lực vươn lên của chính họ. Một số người phát triển kinh tế gia đình, trở thành chủ cơ sở sản xuất hoặc doanh nhân.
Kế hoạch tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại công viên Lê Thị Riêng
Thông tin về kế hoạch tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại khu vực công viên Lê Thị Riêng gần đây cho thấy công việc này vẫn tiếp diễn. Đó là một phần trong hành trình đền ơn đáp nghĩa mà TP.HCM nói riêng và cả nước nói chung đã theo đuổi suốt nhiều thập kỷ. Hội thảo xác minh thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ tại khu vực nghĩa địa Chí Hòa - Chợ Quán diễn ra vào sáng 8/6 do Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà chủ trì đã cung cấp nhiều nguồn thông tin xác thực, củng cố vị trí khu mộ liệt sĩ tập thể tại công viên Lê Thị Riêng.
Những nỗ lực này thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn, sự tri ân sâu sắc đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. TP.HCM cam kết tiếp tục thực hiện công tác đền ơn đáp nghĩa một cách bền bỉ và hiệu quả.
