Tiến sĩ Ngô Đức Phương, Viện trưởng Viện Khoa học thuốc nam, cho biết bồ công anh Việt Nam có tên khoa học là Lactuca indica, thuộc họ Cúc (Asteraceae), khác biệt hoàn toàn với loài bồ công anh châu Âu (Taraxacum officinale). Tại nước ta, Lactuca indica là một loại cây quen thuộc, thường được sử dụng làm rau ăn và dược liệu trong các trường hợp nhiệt, bệnh gan mật và rối loạn tiêu hóa.
Đặc điểm và công dụng của bồ công anh
Theo y học cổ truyền, bồ công anh có vị đắng, ngọt, tính mát, tác dụng thanh nhiệt hiệu quả. Không chỉ vậy, loại cây này còn được dùng để giải độc, mát gan, hỗ trợ những người mắc bệnh viêm gan, nóng trong người, nổi mụn nhọt, cải thiện tiêu hóa và giảm đầy bụng. Đặc biệt, trong dân gian, bồ công anh còn được sử dụng trong các trường hợp viêm vú, tắc tia sữa ở phụ nữ sau sinh.
Trong đời sống hàng ngày, lá và ngọn non của bồ công anh có thể được dùng làm rau xanh, chế biến bằng cách luộc, nấu canh hoặc ăn sống. Toàn bộ cây sau khi phơi khô có thể sắc nước uống, mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe.
Nghiên cứu khoa học về bồ công anh
Các nghiên cứu bước đầu chỉ ra rằng trong cây bồ công anh chứa các hợp chất flavonoid, sesquiterpen lacton, polyphenol có hoạt tính chống oxy hóa, chống viêm, hỗ trợ bảo vệ gan và kháng khuẩn ở mức độ nhẹ. Một số nghiên cứu thực nghiệm ghi nhận rằng bồ công anh có khả năng hỗ trợ giảm tổn thương gan do stress oxy hóa, giảm phản ứng viêm trong mô gan và hệ tiêu hóa. Những kết quả này phù hợp với kinh nghiệm dân gian lâu đời về việc dùng bồ công anh để mát gan, giải độc và hỗ trợ tiêu hóa.
Tuy nhiên, Tiến sĩ Phương nhấn mạnh rằng các bằng chứng lâm sàng trên người còn hạn chế, các tác dụng chủ yếu ở mức hỗ trợ. Cách sử dụng phổ biến nhất là ăn rau sống, luộc, nấu canh hoặc sắc nước uống khi cảm thấy nóng trong. Bồ công anh cũng có thể được phối hợp với các vị thuốc khác trong các bài thuốc mát gan, giải độc.
Lưu ý khi sử dụng bồ công anh
Chuyên gia cảnh báo rằng những người có tỳ vị hư hàn, hay bị tiêu chảy nên sử dụng bồ công anh với liều lượng vừa phải. Không nên dùng bồ công anh để thay thế điều trị y tế chính thống trong các trường hợp viêm gan nặng. Phụ nữ mang thai cần thận trọng khi sử dụng loại cây này trong thời gian dài.
