Gần 14 năm gắn bó với chuyên ngành Phẫu thuật tiết niệu, TS-BS Nguyễn Ngọc Hà vẫn nhớ như in khoảnh khắc đầu tiên tiếp cận phẫu thuật nội soi tại Việt Nam. Với anh, đó là một điều may mắn lớn khi được chứng kiến những bước tiến vượt bậc của y học. Chỉ với vài lỗ nhỏ trên bụng, phẫu thuật viên có thể thực hiện những ca cắt ruột thừa, cắt dạ dày, cắt thận hay cắt bàng quang một cách nhẹ nhàng, giúp bệnh nhân hồi phục nhanh chóng và hầu như không đau đớn.
Giới hạn của phẫu thuật nội soi truyền thống
Tuy nhiên, càng làm nghề lâu, bác sĩ Hà càng nhận ra những hạn chế của phương pháp nội soi truyền thống. Dụng cụ thiếu linh hoạt, khó thao tác ở những vùng sâu như tiểu khung; thiếu chiều sâu quan sát; hiện tượng run tay sinh lý và hiệu ứng đòn bẩy làm giảm độ tinh xảo trong các thao tác vi phẫu. Bên cạnh đó, áp lực thể chất lớn lên phẫu thuật viên trong những ca mổ kéo dài cũng ảnh hưởng đến độ chính xác và kết quả điều trị.
"Ngày trước, bệnh nhân chỉ cần 'ăn no mặc ấm', nghĩa là mổ để giữ mạng sống. Nhưng ngày nay, họ cần được 'ăn ngon mặc đẹp'", bác sĩ Hà ví von. Một ca mổ tốt không chỉ lấy sạch tế bào ung thư mà còn phải bảo tồn tối đa chức năng sinh lý và chất lượng sống của người bệnh. Đó chính là lúc phẫu thuật robot trở thành bước tiến mang tính cách mạng.
Ca mổ khó thành công nhờ robot
Bác sĩ Hà vẫn nhớ mãi trường hợp một nam kỹ sư công nghệ thông tin 40 tuổi phát hiện khối bướu thận trái kích thước 8 cm. Khó khăn ở chỗ bệnh nhân đã bị suy thận mạn giai đoạn 3a, tổng chức năng hai thận chỉ còn khoảng 56 mL/phút. Cắt bỏ toàn bộ quả thận mang bướu là phương án đơn giản nhất, nhưng đồng nghĩa bệnh nhân sẽ suy thận giai đoạn 4 và có nguy cơ cao tiến triển đến suy thận giai đoạn cuối, phải chạy thận suốt đời. "Không ai muốn một người còn trẻ, đang là trụ cột gia đình, phải bước vào cuộc sống phụ thuộc máy lọc thận", anh nói.
Ê-kíp quyết định chọn phương án khó hơn: phẫu thuật nội soi có hỗ trợ robot cắt bỏ khối bướu, bảo tồn tối đa phần nhu mô thận lành. Hệ thống robot đóng vai trò quan trọng nhờ khả năng thao tác tinh vi và độ chính xác cao trong không gian hẹp. Ca mổ diễn ra thành công, khối bướu được lấy trọn, chức năng thận sau mổ duy trì ổn định. "Nếu không có robot, tôi nghĩ trường hợp này sẽ rất khó", bác sĩ Hà nhận định.
Robot là 'tiêu chuẩn vàng' trong phẫu thuật ung thư tuyến tiền liệt
Trong phẫu thuật ung thư tuyến tiền liệt, robot cũng mang lại giá trị vượt trội. Phẫu thuật cắt tuyến tiền liệt tận gốc không chỉ đảm bảo vấn đề ung thư học mà còn phải bảo tồn chức năng kiểm soát nước tiểu và chức năng tình dục, yếu tố quyết định chất lượng sống của bệnh nhân. Robot với dụng cụ thao tác nhỏ, linh hoạt, có khả năng xoay 360 độ như tay người, hình ảnh ba chiều phóng đại rõ nét, giúp bác sĩ nhận biết tốt các cấu trúc cần bảo tồn. Do đó, phẫu thuật cắt tuyến tiền liệt tận gốc bằng robot được xem là "tiêu chuẩn vàng" trong điều trị triệt căn ung thư tuyến tiền liệt giai đoạn khu trú. "So với phẫu thuật nội soi truyền thống, robot thực sự là một cuộc cách mạng trong phẫu thuật tiết niệu", bác sĩ Hà nhấn mạnh.
Công nghệ chỉ phát huy giá trị trong một 'hệ sinh thái' đúng nghĩa
Nền tảng chuyên môn của bác sĩ Hà được xây dựng qua nhiều năm đào tạo tại các trung tâm phẫu thuật tiết niệu hàng đầu trong nước và quốc tế. Anh từng là bác sĩ nội trú tại Trường Đại học Y dược TP.HCM và Bệnh viện Chợ Rẫy, sau đó tham gia chương trình nghiên cứu sinh lâm sàng về phẫu thuật robot tại Bệnh viện Bundang Đại học Quốc gia Seoul (Hàn Quốc), và nhận học bổng MEXT của chính phủ Nhật Bản để nghiên cứu về các công nghệ năng lượng mới trong y học.
Tuy nhiên, theo anh, công nghệ hiện đại không phải yếu tố duy nhất quyết định thành công. Bác sĩ Hà chưa bao giờ thần thánh hóa máy móc một cách mù quáng. "Robot, dù đắt tiền và hiện đại cỡ nào, nếu đứng một mình cũng chỉ là vật vô tri. Nhưng nếu được ứng dụng trong một môi trường y khoa chuyên nghiệp và được điều khiển bởi bác sĩ được đào tạo bài bản, tận tâm, thì giá trị cộng hưởng sẽ mang lại lợi ích cao nhất cho người bệnh", anh chia sẻ.
Chính vì vậy, bác sĩ Hà lựa chọn dành thời gian cộng tác tại Bệnh viện FV - nơi anh đánh giá có môi trường vận hành đạt chuẩn quốc tế, với triết lý điều trị lấy người bệnh làm trung tâm. "Thực sự không thua kém các trung tâm ngoại khoa lớn tại châu Á", anh nói. Theo anh, trong phẫu thuật hiện đại, thành công là kết quả của cả hệ thống phối hợp: gây mê, điều dưỡng dụng cụ, phụ mổ và quy trình vận hành đồng bộ. Khi "hệ sinh thái" đó vận hành hiệu quả, bác sĩ có thể tập trung tối đa cho chuyên môn và người bệnh là người hưởng lợi nhiều nhất. "Và FV đáp ứng được tất cả các yêu cầu đó", anh nhấn mạnh.
Mang trong mình trái tim của một người thầy thuốc và tầm nhìn của một nhà giáo, nhà nghiên cứu, TS-BS Nguyễn Ngọc Hà cho biết anh vẫn đang theo đuổi mục tiêu đưa các tiêu chuẩn điều trị tiên tiến của thế giới đến gần hơn với bệnh nhân Việt Nam, để sau mỗi cuộc mổ, người bệnh không chỉ sống, mà còn sống khỏe và sống tốt.
