Bộ Y tế ban hành hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh do virus Nipah
Theo Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh do virus Nipah vừa được Bộ Y tế ban hành, cách ly và kiểm soát nhiễm khuẩn được xác định là bước đầu tiên và quan trọng nhất để ngăn chặn sự lây lan của căn bệnh nguy hiểm này.
Biện pháp cách ly nghiêm ngặt
Bộ Y tế yêu cầu nhập viện và cách ly ngay lập tức tất cả các ca bệnh nghi ngờ hoặc xác định. Các bệnh nhân phải được điều trị tại các phòng cách ly riêng biệt hoặc khu vực chuyên biệt. Không cho phép người nhà hoặc người không có nhiệm vụ vào thăm trong khu vực cách ly để giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm.
Đồng thời, cần áp dụng các biện pháp phòng ngừa lây truyền qua đường tiếp xúc và giọt bắn theo hướng dẫn chi tiết của Bộ Y tế.
Điều trị và phòng ngừa
Bộ Y tế cho biết, hiện chưa có vắc xin phòng bệnh Nipah, do đó việc thực hiện các biện pháp phòng bệnh chủ yếu dựa vào ngăn chặn đường lây truyền. Các thuốc kháng vi rút đang trong giai đoạn nghiên cứu và chưa có khuyến cáo chuẩn.
Về điều trị triệu chứng và hỗ trợ, Bộ Y tế hướng dẫn sử dụng paracetamol để hạ sốt. Chống chỉ định với NSAID (nhóm thuốc kháng viêm không steroid) do nguy cơ gây biến chứng chảy máu hoặc hội chứng Reye, một hội chứng bệnh về não và rối loạn chức năng gan cấp tính hiếm gặp.
Cần duy trì cân bằng dịch và điện giải thông qua đường uống hoặc truyền tĩnh mạch. Chỉ sử dụng kháng sinh nếu có bằng chứng nhiễm khuẩn thứ phát. Điều trị các triệu chứng và tình trạng rối loạn chức năng khác được thực hiện theo từng trường hợp bệnh cụ thể.
Nguy cơ lây truyền từ người sang người
Theo Bộ Y tế, bệnh do virus Nipah (NiV) là bệnh truyền nhiễm cấp tính lây truyền từ động vật sang người và có thể lây từ người sang người. Virus được phát hiện lần đầu năm 1998 tại Malaysia. Biểu hiện nặng của bệnh thường là viêm não và viêm phổi nặng, với tỷ lệ tử vong từ 40% đến 75% hoặc để lại di chứng lâu dài.
Bệnh này được xếp vào nhóm A các bệnh truyền nhiễm, có tiềm năng gây đại dịch và nằm trong danh sách ưu tiên của Tổ chức Y tế thế giới.
Vật chủ và các dòng virus
Virus Nipah có vật chủ tự nhiên là dơi ăn quả, mang virus nhưng không biểu hiện triệu chứng. Vật chủ trung gian bao gồm lợn, đôi khi là ngựa hoặc các gia súc khác như dê, cừu và chó.
Virus có hai dòng gây bệnh chính:
- NiV-Malaysia (NiV-M) liên quan đến lây từ động vật sang người, với khả năng lây truyền từ người sang người rất thấp.
- NiV-Bangladesh (NiV-B) và NiV-India (NiV-I) có độc lực cao hơn, khả năng lây truyền từ người sang người khi tiếp xúc với dịch tiết của người bệnh cao hơn so với chủng Malaysia.
Đường lây truyền và tiêu chí chẩn đoán
Virus Nipah lây truyền qua:
- Tiếp xúc trực tiếp với động vật nhiễm bệnh hoặc chất tiết của chúng như nước tiểu, nước bọt.
- Tiêu thụ thực phẩm bị nhiễm chất bài tiết của dơi, như nhựa cây chà là hoặc trái cây.
- Lây từ người sang người qua dịch tiết hô hấp, nước tiểu hoặc chất nôn, với hệ số lây nhiễm từ 0,2 đến 0,4. Virus lan truyền qua các giọt bắn khi người bệnh ho hoặc hắt hơi.
Những người bệnh có triệu chứng hô hấp như ho, khó thở có nguy cơ lây truyền cao hơn những người chỉ có triệu chứng viêm não.
Theo Bộ Y tế, ca bệnh Nipah nghi ngờ là người có yếu tố dịch tễ trở về từ vùng dịch lưu hành, hoặc có tiếp xúc với dịch tiết của ca bệnh xác định trong vòng 14 ngày và có triệu chứng lâm sàng nghi ngờ, bao gồm:
- Sốt kèm biểu hiện rối loạn thần kinh.
- Sốt kèm đau đầu.
- Sốt kèm các triệu chứng hô hấp như ho, khó thở.
Ca bệnh Nipah xác định là người có bằng chứng xét nghiệm xác nhận nhiễm virus NiV qua phát hiện RNA của virus.
