Khi cuộc bầu cử tổng thống Mỹ năm 2028 còn cách gần hai năm rưỡi, Tổng thống Donald Trump đã bắt đầu thăm dò ý kiến về người kế nhiệm tiềm năng. Trong một bữa tiệc tối tại Nhà Trắng hôm 11/5, ông Trump hỏi: “Ai sẽ là ứng viên tổng thống của đảng Cộng hòa? Liệu đó có phải là JD? Hay là người khác?”. Ông chủ Nhà Trắng tiếp tục: “Ai thích JD Vance nào?”. Đám đông reo hò. “Ai thích Marco Rubio?”, ông Trump hỏi về Ngoại trưởng Mỹ, và một lần nữa đám đông nhiệt liệt hưởng ứng.
Dù cả ông Vance và ông Rubio chưa chính thức hé lộ ý định tranh cử, giới chuyên gia nhận định đây là hai chính trị gia hàng đầu cho vị trí ứng viên Cộng hòa trong cuộc bầu cử năm 2028. Họ đại diện cho hai phiên bản khác nhau của đảng Cộng hòa: ông Vance được xem là phiên bản giống ông Trump nhất với chính sách dân túy về kinh tế và cô lập về đối ngoại, trong khi ông Rubio mang hình ảnh truyền thống hơn.
Hai phiên bản của đảng Cộng hòa
Ngay từ khi được ông Trump chọn làm ứng viên phó tổng thống năm 2024, ông Vance đã được coi là “người kế tục” của phe Cộng hòa. Ông là phó tổng thống đầu tiên kiêm nhiệm chủ tịch tài chính của Ủy ban Toàn quốc đảng Cộng hòa, vị trí có nhiệm vụ gây quỹ cho đảng. Vị trí này giúp ông đạt được các mục tiêu chính trị riêng. Trong những tháng qua, ông Vance đã đi khắp nước Mỹ để gây quỹ và hỗ trợ các ứng viên Cộng hòa trước cuộc bầu cử giữa kỳ cuối năm nay. Quá trình này cho phép ông tạo dựng quan hệ với các nhà tài trợ tiềm năng, xây dựng nền móng cho chiến dịch tranh cử của bản thân trong hai năm tới.
“Lúc này, ông ấy đang được ưu ái. Liệu sự ưu ái kéo dài đến khi nào? Quyết định cuối cùng thuộc về tổng thống. Nhưng tôi không nghĩ JD Vance sẽ không trở thành ứng viên Cộng hòa trong năm 2028”, ông Lanhee Chen, cựu cố vấn của một số ứng viên tổng thống Cộng hòa, bao gồm ông Rubio, nhận xét.
Trong khi đó, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, người kiêm nhiệm chức danh cố vấn an ninh quốc gia, đang đóng vai trò ngày càng lớn trong chính quyền Trump. Ông được coi là nhân tố hàng đầu trong các quyết sách lớn về đối ngoại, từ Venezuela đến Iran. “Marco Rubio có bản năng chính trị tự nhiên tốt hơn nhiều so với JD Vance”, ông Whit Ayres, người từng tham gia chiến dịch tranh cử của ông Rubio năm 2016, đánh giá.
Cơ hội thể hiện tại Nhà Trắng
Một diễn đàn khác được ông Vance và ông Rubio tận dụng chính là Nhà Trắng. Khi Thư ký Báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt nghỉ thai sản, hai chính trị gia lần lượt thay cô chủ trì các cuộc họp báo của Nhà Trắng. Cả hai phải trả lời hàng loạt vấn đề về chính sách của chính quyền Trump trong mọi lĩnh vực, không chỉ các vấn đề được giao phụ trách. Trong một cuộc họp báo, ông Rubio chia sẻ hy vọng của ông với nước Mỹ: “Mọi người, từ mọi nơi, có thể đạt được mọi thành tựu”. Tài khoản mạng xã hội của cả Nhà Trắng và ông Rubio đều đăng lại câu nói này.
“Liệu chúng ta có tự lừa dối mình rằng đây không phải ứng viên tổng thống hay không”, chiến lược gia Cộng hòa Josh Holmes nói trên podcast bảo thủ Ruthless sau cuộc họp báo. “JD sẽ phải làm gì đó”, người dẫn podcast John Ashrook đáp lời. “Ông ấy sẽ rất khó bị đánh bại, nhưng trên thực tế cuộc đua vẫn đang diễn ra”.
JD Vance vẫn chiếm ưu thế
Cả hai ứng viên đều chưa muốn nhắc đến ý định tham gia cuộc đua vào Nhà Trắng hai năm tới. “Khả năng tranh cử trong những năm tới là một trong những chủ đề tôi ít muốn nhắc đến nhất”, ông Vance nói trung tuần tháng 5 khi bị báo giới hỏi dồn. “Nếu tôi là người dân Mỹ, tôi sẽ ghét một người mới nhậm chức chưa đầy một năm rưỡi nhưng đã nhắm đến một cương vị còn cách xa hai năm rưỡi. Hãy làm tốt công việc hiện tại”. Những nhân vật thân cận cho biết ông Vance sẽ ra quyết định sau khi Đệ nhị phu nhân Usha Vance sinh đứa con thứ tư vào mùa hè năm nay.
Trong khi đó, ông Rubio từng tuyên bố sẽ ủng hộ ông Vance nếu vị phó tổng thống quyết định tham gia cuộc bầu cử năm 2028. Dù vậy, ông né tránh các câu hỏi về việc có muốn trở thành tổng thống hoặc phó tổng thống hay không. “Tôi muốn là ngoại trưởng. Tôi sẽ nghĩ về tương lai trong tương lai”.
Sự khiêm tốn của ông Rubio là có cơ sở. Trong mắt cử tri Cộng hòa, ông Vance vẫn đang dẫn trước. Tại Hội nghị Hành động Chính trị Bảo thủ (CPAC) hồi tháng 3, 53% lựa chọn ông Vance, trong khi 35% ủng hộ ông Rubio. Đáng chú ý, chỉ một năm trước đó, chênh lệch này lớn hơn nhiều: 61% so với 3%.
Hồi đầu tháng 5, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance xuất hiện ở Iowa – bang mở màn cho mùa bầu cử sơ bộ tổng thống Mỹ. Nhiệm vụ chính thức của ông là hỗ trợ một ứng viên Cộng hòa trước cuộc bầu cử giữa kỳ sắp tới. Tuy nhiên, chủ đề thảo luận giữa những người tham gia sự kiện lại là cuộc bầu cử năm 2028. “Trump là tổng thống của tôi. Vance sẽ là người tiếp theo, còn Rubio theo sau rất sát”, ông David Lage, một cử tri 66 tuổi tham gia sự kiện, nói với Financial Times.
Giới chuyên gia đánh giá màn thể hiện của chính quyền Trump trong hai năm cuối nhiệm kỳ sẽ ảnh hưởng đến tương lai chính trị của ông Vance và ông Rubio. Nếu chính quyền Trump thành công, các cử tri Cộng hòa sẽ cho rằng chính sách của đảng nên tiếp diễn, và khi đó ông Vance là sự kế thừa rõ ràng. Trong khi đó, nếu Nhà Trắng không thể giải tỏa các bức xúc của cử tri, ông Rubio – người theo phong cách truyền thống hơn và dễ thu hút các cử tri trung dung hơn – sẽ giành lại ưu thế.
Bên cạnh đó, ông Trump vẫn có sức ảnh hưởng lớn trong cuộc bầu cử sắp tới và sẽ chưa công khai ủng hộ ứng viên nào trong tương lai gần. “Ông Trump không phải kiểu tổng thống ‘vịt què’. Ông ấy sẽ phủ bóng lên toàn bộ quá trình”, ông Kevin Madden, cố vấn cao cấp trong chiến dịch tranh cử năm 2012 của ứng viên Mitt Romney, nói.
