Khi mặt trời chưa kịp nhô lên, khu neo đậu tàu thuyền tại cảng cá Tiên Châu, xã Tuy An Đông, tỉnh Đắk Lắk đã le lói ánh đèn vàng hắt xuống mặt nước. Không gian còn tĩnh lặng, nhưng nhịp chuẩn bị cho chuyến biển dài ngày đã hối hả bắt đầu theo cách rất riêng của làng chài. Người tất bật chuyển đá lạnh, người thoăn thoắt chuyền tay những can nhiên liệu, tiếng lưới va khẽ vào mạn tàu, tiếng dây neo rít nhẹ trong gió sớm mang theo vị mặn nồng của biển.
Giữa khung cảnh ấy, cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng An Hải thuộc Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Đắk Lắk đã có mặt từ rất sớm. Trên boong tàu còn đẫm sương đêm, các anh vừa trò chuyện với thuyền trưởng về chuyến biển trước, vừa kiểm tra nhanh giấy tờ, thiết bị thông tin liên lạc, nhắc lại những lưu ý quen thuộc trước giờ xuất bến. Công việc quen thuộc ấy diễn ra mỗi ngày trên một địa bàn rộng và phức tạp mà đơn vị được giao quản lý.
Địa bàn rộng lớn, nhiệm vụ nặng nề
Địa bàn đơn vị phụ trách trải dài qua ba xã ven biển Tuy An Đông, Ô Loan và Tuy An Nam, với 53 thôn, trong đó 15 thôn giáp biển. Đường bờ biển dài khoảng 42 km, vùng biển quản lý rộng gần 741 km². Toàn địa bàn có 624 tàu cá với hơn 3.018 lao động thường xuyên khai thác thủy sản, trong đó 95 tàu đánh bắt xa bờ, chủ yếu hành nghề câu cá ngừ đại dương.
Chính bởi nắm chắc từng phương tiện, từng tổ đội sản xuất nên việc kiểm tra trước giờ rời bến diễn ra nhẹ nhàng mà hiệu quả. Không nặng về thủ tục, những lời dặn dò trở thành câu chuyện thân tình giữa những người đã quá hiểu nhau sau nhiều năm gắn bó nơi cửa biển. Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng An Hải trao đổi trực tiếp với ngư dân về các thủ tục, giấy tờ liên quan đến chuyến biển, giúp bà con nắm rõ và thực hiện đúng quy định trước khi vươn khơi.
Khi thủ tục hoàn tất, từng con tàu lần lượt rời cầu cảng. Mũi tàu hướng ra cửa biển, phía sau là ánh nhìn dõi theo lặng lẽ của những người lính nơi bến cảng. Chỉ đến khi những chấm nhỏ ngoài khơi xa khuất dần sau cửa biển, các anh mới trở lại nhịp công việc thường ngày, như vừa gửi theo mỗi con tàu một lời nhắc nhở giản dị: vươn khơi an toàn, giữ liên lạc thường xuyên và trở về bình yên.
Câu chuyện pháp luật theo tàu ra khơi
Những con tàu vừa cập bến, mùi muối biển còn bám trên mạn gỗ, cũng là lúc cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng An Hải lại có mặt. Không cần hội trường hay bàn ghế, nơi các anh dừng lại thường là ngay bên mạn tàu còn ướt sương, hoặc trước hiên nhà ngư dân trong xóm chài ven biển. Những cuộc gặp gỡ diễn ra tự nhiên như một phần quen thuộc của nhịp sống làng biển.
Với ngư dân làm nghề câu cá ngừ đại dương, mỗi chuyến ra khơi kéo dài hàng chục ngày, thời gian ở đất liền trở nên quý giá. Bởi vậy, mỗi lần gặp nhau đều được tận dụng để trao đổi kỹ hơn về những quy định trong khai thác thủy sản trên biển. Câu chuyện không bắt đầu từ văn bản, mà từ chính những điều bà con vừa trải qua giữa trùng khơi.
Bên mạn tàu PY-93177-TS vừa trở về sau gần một tháng lênh đênh, ông Nguyễn Cu vừa tay thu xếp dây câu, vừa kể lại chuyến biển. Điều ông nhắc nhiều không phải là sản lượng cá, mà là việc luôn duy trì thiết bị giám sát hành trình, ghi chép đầy đủ nhật ký khai thác, chủ động tránh các khu vực nhạy cảm và giữ liên lạc thường xuyên với đất liền. Ông nói, nhớ và làm đúng những điều ấy, đi biển thấy vững dạ hơn, vì biết mình luôn trong tầm kết nối khi có tình huống xảy ra.
Không riêng ông Cu, nhiều chủ tàu khác cũng thừa nhận rằng trước đây việc kiểm tra thiết bị giám sát hành trình hay ghi nhật ký khai thác chủ yếu để hoàn tất thủ tục. Nhưng qua những lần được cán bộ Biên phòng trao đổi cặn kẽ ngay tại bến cá, họ dần hiểu đó là những yếu tố gắn trực tiếp với sự an toàn của chính mình ngoài khơi, đồng thời là căn cứ quan trọng chứng minh hoạt động khai thác đúng quy định.
Ngư dân đưa cá ngừ đại dương từ hầm bảo quản lên boong tàu để đưa vào bờ tiêu thụ sau chuyến biển dài ngày. Giữa không gian đêm yên ả, ánh đèn trước hiên nhà ngư dân lại trở thành nơi câu chuyện được tiếp nối. Người chuẩn bị cho chuyến biển mới ngồi nghe, người vừa trở về góp chuyện, cả những người ở nhà cũng lặng lẽ ghi nhớ. Những quy định vì thế không còn là việc riêng của chủ tàu, mà trở thành điều cả gia đình cùng nhắc nhau thực hiện trước mỗi chuyến ra khơi.
Tuần tra trên biển - điểm tựa cho ngư dân
Rời bến cá sau khi hoàn tất thủ tục cho từng phương tiện xuất bến, cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng An Hải lại tiếp tục hành trình quen thuộc giữa biển. Không còn mái hiên, không còn cầu cảng, phía trước chỉ là sóng gió và những con tàu nhỏ bé đang thả câu giữa khoảng nước mênh mang. Trên ca-nô tuần tra, các anh rẽ sóng tìm đến từng phương tiện hoạt động rải rác trên ngư trường. Từ xa, ngư dân đã nhận ra màu áo quen thuộc; có người đã vẫy tay khi xuồng còn chưa kịp áp lại gần.
Nhịp tuần tra được duy trì đều đặn theo kế hoạch hằng tháng. Chỉ trong một tháng, đơn vị đã thực hiện 8 lượt tuần tra với 43 lượt cán bộ, chiến sĩ tham gia; kiểm tra 125 tàu cá với 428 lao động đang khai thác thủy sản từ vùng biển Tuy An Đông đến Tuy An Nam. Những cuộc gặp giữa biển thường diễn ra nhanh gọn vài phút hỏi thăm, kiểm tra thiết bị giám sát hành trình, nhắc lại những điều cần lưu ý. Ngắn ngủi là vậy, nhưng chính sự hiện diện thường xuyên, liên tục ấy đã giúp ngư dân cảm nhận rõ ràng rằng, giữa ngư trường rộng lớn, họ luôn có lực lượng Biên phòng đồng hành, kề cận.
Ngư dân Lê Quang, chủ phương tiện PY-93969-TS, vẫn còn nhớ như in lần tàu bất ngờ hỏng máy khi đang hoạt động ven bờ. Con tàu trôi chậm giữa sóng gió, mọi người loay hoay tìm cách xử lý trong lo lắng. Đúng lúc đó, xuồng tuần tra của Bộ đội Biên phòng xuất hiện, kịp thời hỗ trợ neo giữ và liên lạc về bờ hướng dẫn khắc phục sự cố. Sự có mặt ấy giúp anh em trên tàu trấn tĩnh lại giữa tình huống bất ngờ.
Từ những cuộc gặp bên mạn tàu, trong xóm chài đến giữa ngư trường mênh mông sóng nước, mối gắn bó giữa người lính Biên phòng và ngư dân được bồi đắp bằng những việc làm cụ thể, kịp thời và bền bỉ. Để rồi nơi đầu sóng, hình ảnh người lính quân hàm xanh đã trở thành một phần quen thuộc trong hành trình mưu sinh của bà con vùng biển. Chính từ sự đồng hành bền bỉ ấy, nhận thức của ngư dân dần thay đổi một cách tự nhiên, để việc chấp hành pháp luật trên biển trở thành thói quen trong mỗi chuyến vươn khơi.
Ý thức pháp luật trở thành nếp quen
Khi ý thức chấp hành pháp luật đã trở thành nếp quen, mỗi chuyến biển của ngư dân hôm nay không chỉ mang theo ngư cụ và lương thực, mà còn mang theo trách nhiệm đối với vùng biển quê hương. Sự thay đổi ấy bắt đầu ngay từ trước giờ rời bến, khi mọi quy trình kiểm soát đã trở thành việc làm tự giác của cả người đi biển lẫn lực lượng Bộ đội Biên phòng.
Tại khu vực kiểm soát xuất bến của Trạm Kiểm soát Biên phòng Phú Hội, hình ảnh cán bộ Biên phòng kiểm tra giấy tờ, nhắc nhở thiết bị giám sát hành trình, dặn dò trước giờ rời bến đã trở thành nếp quen. Những lời dặn dò không còn mang tính thủ tục, mà gắn trực tiếp với sự an toàn của mỗi con tàu khi ở ngoài khơi.
Đại úy Lê Anh Tuấn, Trạm trưởng Trạm Kiểm soát biên phòng Phú Hội, chia sẻ: “Khi ngư dân đã hình thành ý thức tự giác chấp hành, hoạt động khai thác trở nên nền nếp hơn, vừa bảo đảm an toàn cho chính họ, vừa góp phần giữ gìn nguồn lợi thủy sản và chủ quyền vùng biển. Quan trọng nhất là bà con hiểu và làm đúng ngay từ đầu, coi đó là việc gắn trực tiếp với sinh kế của mình chứ không phải thủ tục hành chính đơn thuần”.
Trên mỗi con tàu rời bến, lá cờ Tổ quốc luôn được treo trang trọng. Đó không chỉ là quy định, mà đã trở thành ý thức thường trực của ngư dân khi vươn khơi bám biển. Phía sau sắc cờ ấy là thói quen treo cờ khi ra khơi, là sự thay đổi âm thầm trong cách người đi biển nhìn nhận về nghề nghiệp của mình: không chỉ mưu sinh, mà còn gắn với trách nhiệm giữ gìn vùng biển quê hương.
Giữa ngư trường xa, khi phát hiện phương tiện lạ hay dấu hiệu bất thường, ngư dân đều chủ động báo về bờ qua những cuộc gọi ngắn. Sự chủ động ấy không tự nhiên mà có, mà được hình thành từ niềm tin và sự gắn bó bền chặt giữa người lính Biên phòng với ngư dân qua nhiều năm đồng hành.
Điểm tựa vững chắc nơi đầu sóng
Hoàng hôn buông xuống. Trong phòng trực của Đồn Biên phòng An Hải, ánh đèn vẫn sáng. Trên màn hình giám sát hành trình, những tín hiệu tàu cá vẫn di chuyển giữa biển, thể hiện nhịp theo dõi, quản lý liên tục từ đất liền. Một ngày nơi cửa biển trôi qua từ lúc bến cá còn lẫn trong sương sớm đến khi chiều xuống bảng lảng.
Những điều tưởng chừng rất đỗi bình thường, một lần kiểm tra giấy tờ, một câu dặn dò trước giờ rời bến, một cái nhìn dõi theo khi tàu rẽ sóng vươn khơi lại trở thành sợi dây gắn kết lặng lẽ mà bền chặt giữa người lính Biên phòng và ngư dân. Và khi những con tàu trở về với khoang cá đầy ắp, điều ngư dân mang theo không chỉ là thành quả mưu sinh, mà còn là sự yên tâm. Bởi phía sau mỗi chuyến biển, luôn có sự đồng hành thầm lặng, bền bỉ của người lính Biên phòng, điểm tựa để ngư dân vững tin vươn khơi, bám biển, góp phần giữ gìn chủ quyền biển đảo từ chính những hành trình lao động hằng ngày.
