Đài CGTN dẫn lời ông Tưởng Bân, Phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Trung Quốc, ngày 18.5 lên án các hoạt động xây dựng hạ tầng của Philippines tại một số thực thể mà Manila kiểm soát ở phía nam Biển Đông. Tuyên bố được đưa ra sau khi hình ảnh vệ tinh cho thấy Philippines tăng tốc xây dựng cơ sở hạ tầng trên các đảo và rạn san hô.
Trung Quốc tăng cường kiểm soát
Tờ South China Morning Post dẫn lời các nhà nghiên cứu Trung Quốc cho biết nước này có thể triển khai tàu mặt nước không người lái (USV) với khả năng tận dụng sức đẩy của dòng nước để hoạt động ở các vùng biển xa, bao gồm Biển Đông, nhằm thực thi quyền hàng hải và nhiệm vụ chấp pháp. USV có tầm hoạt động lên đến 10.000 km và vận hành liên tục trong một năm nhờ tiết kiệm nhiên liệu. Các USV này tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) để hoạt động tự chủ hơn.
Trả lời báo Thanh Niên, TS Satoru Nagao (Viện Nghiên cứu Hudson, Mỹ) nhận định: “AI nâng cao đáng kể khả năng của hệ thống USV vì cải thiện điểm yếu về liên lạc. Khi USV mất kiểm soát trong thời gian dài sẽ gây vấn đề. AI cho phép USV tự suy nghĩ và hoạt động mà không cần chỉ huy từ sở chỉ huy. Gần đây, Indonesia phát hiện máy bay không người lái (UAV) của Trung Quốc, nhờ AI hỗ trợ tự động vận hành.”
TS Nagao phân tích thêm: “Những gì diễn ra tại eo biển Hormuz cho thấy thủy tự hành có thể theo đuổi mục tiêu cần tấn công. Thủy lôi có thể ở yên trong thời gian dài, khi phát hiện mục tiêu thì truy đuổi mà không cần điều khiển trực tiếp. AI nâng cao đáng kể khả năng của hệ thống không người lái.”
Trong những năm qua, Trung Quốc không ngừng tăng cường triển khai thiết bị không người lái trên biển. Từ năm 2021, nhiều thông tin cho thấy Trung Quốc hoàn thiện một số mẫu USV vũ trang, nổi bật là dòng JARI từng xuất hiện gần căn cứ quân sự ở tỉnh Liêu Ninh. JARI dài khoảng 15,2 m, rộng 4,8 m, độ choán nước 20 tấn, tốc độ tối đa 42 hải lý/giờ (khoảng 77 km/giờ), tầm hoạt động 500 hải lý (hơn 900 km). JARI tích hợp cảm biến, radar, sonar tối tân, trang bị pháo 30 mm điều khiển từ xa, ống phóng ngư lôi và tên lửa thẳng đứng để khai hỏa tên lửa đối không và đối hạm.
Tăng cường trận địa tên lửa
Trong diễn biến khác, tại cuộc tập trận chung với Philippines trên đảo Luzon hồi đầu tháng 5, Mỹ bắn thử tên lửa hành trình Tomahawk từ hệ thống phóng Typhon. Hệ thống Typhon được triển khai tại Philippines từ năm 2024, có thể phóng tên lửa hành trình Tomahawk và tên lửa phòng không SM-6. Việc phóng thử Tomahawk khiến các cơ sở quân sự Trung Quốc xây dựng tại quần đảo Trường Sa nằm trong tầm tấn công. Nhiều năm qua, Bắc Kinh xây dựng đường băng, hạ tầng quân sự, triển khai tên lửa chống hạm, phòng không tại các thực thể Xu Bi, Vành Khăn, Chữ Thập thuộc quần đảo Trường Sa, vốn thuộc chủ quyền Việt Nam nhưng bị Trung Quốc chiếm đóng phi pháp.
Mỹ đang từng bước phủ sóng hệ thống Typhon ở Nhật Bản, đảo Guam và Đài Loan, kết hợp với Philippines xây dựng vành đai ở Thái Bình Dương nhằm vào Trung Quốc.
Bộ Quốc phòng Nhật Bản cũng xem xét xuất khẩu tên lửa đất đối hạm Type 88 sang Philippines. Với tầm bắn khoảng 200 km, Type 88 củng cố trận địa tên lửa của Mỹ và đồng minh, tăng cường răn đe quân sự đối với Trung Quốc. Ví dụ, giữa Philippines và Đài Loan cách nhau 350 km, nếu cả hai triển khai tên lửa tầm bắn 200 km, tàu chiến Trung Quốc đi qua khu vực này đều nằm trong tầm bắn.
Philippines đã sở hữu tên lửa chống hạm Brahmos tầm bắn 290 km (liên doanh Ấn Độ - Nga) và tên lửa chống hạm SSM-700K C-Star tầm bắn 180 km (Hàn Quốc) gắn trên tàu chiến. Kết hợp các khí tài trên, Mỹ cùng đồng minh ngày càng siết chặt trận địa tên lửa ở Biển Đông.
