Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vừa có những chỉ đạo quan trọng nhằm khơi thông và nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực quốc gia, hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn phát triển mới.
Chuyển đổi tư duy về nguồn lực
Trong buổi làm việc với các cơ quan chức năng vào ngày 20/5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định sau 40 năm đổi mới, nền kinh tế Việt Nam đã đạt được những thành tựu đáng kể. Quy mô GDP vượt 514 tỷ USD, tốc độ tăng trưởng đạt trên 8%, khu vực tư nhân đóng góp khoảng 51% GDP, và khu vực FDI tiếp tục giữ vai trò quan trọng. Hạ tầng kinh tế - kỹ thuật được đầu tư mạnh mẽ, trong khi khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là trọng tâm đột phá.
Tuy nhiên, người đứng đầu Đảng và Nhà nước nhấn mạnh rằng để đưa đất nước bước vào giai đoạn phát triển nhanh và bền vững với mục tiêu tăng trưởng hai con số, cần phải quán triệt quan điểm không thể chỉ dựa vào mô hình tăng trưởng cũ với các động lực truyền thống. Thay vào đó, cần đổi mới tư duy về nguồn lực, chuyển từ coi nguồn lực là có sẵn, hữu hạn và tĩnh sang coi nguồn lực phải được kiến tạo, làm giàu, làm mới, kết nối và lan tỏa. Mô hình tăng trưởng mới cần dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Đánh giá thực trạng các nguồn lực
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu các cơ quan đánh giá đúng và đầy đủ các nguồn lực phát triển của đất nước, trong đó lưu ý đánh giá kỹ thực trạng từng nguồn lực. Về kinh tế - tài chính, quy mô các nguồn lực ngày càng lớn và có dư địa phát triển, nhưng hiệu quả sử dụng vốn chưa cao, thị trường vốn dài hạn chưa đáp ứng yêu cầu, và năng lực khu vực tư nhân còn hạn chế.
Về nguồn lực đất đai, tài sản công, hạ tầng và không gian phát triển, đây là những nguồn lực rất lớn nhưng một phần chưa được khơi thông do vướng mắc về quy hoạch, nằm trong các dự án tồn đọng kéo dài, chưa được khai thác hiệu quả, hoặc vẫn chỉ là tiềm năng.
Về nhân lực, tiềm năng rất lớn với quy mô dân số hơn 100 triệu người và lực lượng lao động dồi dào, khả năng thích ứng nhanh. Tuy nhiên, nhân lực chất lượng cao còn thiếu, chưa đáp ứng được tốc độ chuyển đổi. Nếu không cải thiện nhanh, lợi thế về dân số sẽ giảm dần và có thể trở thành áp lực.
Về khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và dữ liệu, đây là nguồn lực tạo đột phá nhưng tỷ lệ đóng góp vào GDP còn khiêm tốn. Dữ liệu còn phân tán, chưa liên thông, chưa được định giá và chưa trở thành tài sản chiến lược. Khoa học, công nghệ chưa chuyển mạnh sang giải quyết các bài toán lớn của quốc gia, ngành, lĩnh vực và địa phương để tạo ra sản phẩm, doanh thu, nâng cao năng suất, sức cạnh tranh và năng lực làm chủ công nghệ.
5 câu hỏi lớn cần giải đáp
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặt ra 5 câu hỏi lớn mà các cơ quan chức năng cần phải làm rõ:
- Nguồn lực nào đang bị đóng lại?
- Nguồn lực nào đang phân bổ sai?
- Nguồn lực nào chưa định giá đúng?
- Nguồn lực nào phải kiến tạo mới?
- Ai chịu trách nhiệm tháo gỡ, trong thời hạn nào, bằng công cụ gì và đo kết quả ra sao?
Người đứng đầu Đảng, Nhà nước quán triệt tư duy chuyển mạnh từ "huy động nguồn lực" sang "quản trị nguồn lực quốc gia". Nguồn lực công phải dẫn dắt nguồn lực tư nhân, đầu tư công phải kích hoạt đầu tư xã hội, FDI phải kết nối với khu vực trong nước, và kết cấu hạ tầng phải mở ra không gian phát triển.
Giải pháp trọng tâm
Thời gian tới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Đảng ủy Chính phủ phối hợp với Ban Chính sách, chiến lược Trung ương chỉ đạo các cơ quan liên quan tập trung vào các nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm. Hoàn thiện thể chế và thực thi pháp luật phải được coi là nguồn lực đặc biệt quan trọng, là điều kiện để khơi thông các nguồn lực khác. Trọng tâm của nguồn lực này là thể chế và năng lực thực thi trong các lĩnh vực như đất đai, tài sản công, đầu tư, quy hoạch, xây dựng, thị trường vốn, hợp tác công tư, dữ liệu, sở hữu trí tuệ, khoa học, công nghệ, và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát gắn với mô hình kinh tế mới.
Các cơ quan cần điều phối nguồn lực quốc gia theo hướng: Trung ương tập trung vào chiến lược, thể chế, quy chuẩn, quy hoạch, điều phối và giám sát; địa phương tập trung tổ chức không gian phát triển, huy động nguồn lực, giải phóng mặt bằng, phát triển hạ tầng và hệ sinh thái doanh nghiệp; doanh nghiệp là chủ thể đầu tư, đổi mới sáng tạo, sản xuất và mở rộng thị trường; viện, trường là nguồn cung tri thức, nhân lực và công nghệ.
Bên cạnh đó, cần ưu tiên tập trung nguồn lực cho các cực tăng trưởng, hành lang kinh tế, kinh tế biển, liên kết vùng, các ngành có sức lan tỏa cao, các hạ tầng chiến lược như logistics, năng lượng, dữ liệu, đô thị, trung tâm tài chính, khu thương mại tự do và khu công nghiệp công nghệ cao. Kinh tế tư nhân trong nước cần được coi là chủ thể trung tâm trong chuyển hóa nguồn lực thành tăng trưởng. Khuyến khích phát triển doanh nghiệp và thị trường vốn để khơi thông, huy động mọi nguồn lực trong dân cho phát triển kinh tế.
Đồng thời, triển khai chương trình năng suất quốc gia gắn với TFP, chuyển đổi số doanh nghiệp, tự động hóa, tiêu chuẩn hóa, quản trị hiện đại, nâng cấp nhà cung ứng nội địa và nâng cao tỷ lệ nội địa hóa.
Các cơ quan cũng cần chủ động chuẩn bị nhân lực chiến lược cho các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, khoa học dữ liệu, an ninh mạng, logistics, năng lượng mới, hydrogen xanh, điện hạt nhân, công nghệ sinh học, vật liệu mới, đường sắt tốc độ cao, tài chính hiện đại, quản trị công và quản trị doanh nghiệp.
Cuối cùng, xây dựng Chiến lược thương hiệu quốc gia thế hệ mới, chuyển định vị Việt Nam từ điểm đến với chi phí cạnh tranh sang quốc gia đổi mới sáng tạo, xanh, tin cậy, có năng lực công nghệ và bản sắc văn hóa. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước giao Đảng ủy Chính phủ phối hợp với Ban Chính sách, chiến lược Trung ương nghiên cứu hoàn thiện đánh giá tổng thể các nguồn lực đất nước để xây dựng Đề án trình Bộ Chính trị xem xét, ban hành Nghị quyết mới thay thế Nghị quyết số 39-NQ/TW ngày 15/1/2019 về nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác, sử dụng và phát huy các nguồn lực của nền kinh tế.
