Chỉ 4 tháng sau khi về nước (từ ngày 10/5 đến ngày 19/5/1941), Chủ tịch Hồ Chí Minh đã triệu tập Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ 8 (khóa I) của Đảng tại Khuổi Nặm, Pác Bó, Cao Bằng, quyết định đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu và thành lập Mặt trận Việt Minh. Đây là bước ngoặt chiến lược quan trọng của cách mạng Việt Nam.
Những ngày tháng Năm lịch sử, con đường đá nhỏ uốn quanh triền núi dẫn vào lán Khuổi Nặm (Khu Di tích Quốc gia Đặc biệt Pác Bó, xã Trường Hà, tỉnh Cao Bằng) - nơi diễn ra Hội nghị lần thứ Tám - trở nên tấp nập hơn ngày thường. Du khách đến đây đều lặng đi trước không gian giản dị từng ghi dấu những quyết sách làm thay đổi vận mệnh dân tộc.
Hướng dẫn viên Vi Thị Hồng Thoa giới thiệu, từ ngày 10 đến 19/5/1941, tại lán Khuổi Nặm, Hội nghị lần thứ Tám diễn ra dưới sự chủ trì của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc. Tham dự có các đồng chí Trường Chinh, Hoàng Văn Thụ, Phùng Chí Kiên cùng đại biểu các Xứ ủy Bắc Kỳ, Trung Kỳ và tổ chức Đảng hoạt động ở nước ngoài.
Trong bối cảnh phong trào cách mạng có bước phát triển mới, Hội nghị đã đưa ra quyết sách chiến lược mang ý nghĩa lịch sử: đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu. Hội nghị nhận định nếu không đánh đuổi được Pháp-Nhật, dân tộc Việt Nam sẽ mãi sống trong kiếp nô lệ, mọi quyền lợi về dân chủ, dân sinh hay ruộng đất đều không thể thực hiện. Vì vậy, Hội nghị quyết định tạm gác khẩu hiệu cách mạng ruộng đất để tập trung cao nhất cho nhiệm vụ cứu nước. Đây là bước chuyển hướng chiến lược đặc biệt quan trọng.
Hội nghị cũng quyết định thành lập Mặt trận Việt Nam Độc lập Đồng minh (Việt Minh) nhằm tập hợp mọi lực lượng yêu nước dưới ngọn cờ độc lập dân tộc. Đây là bước phát triển lớn về tư duy đại đoàn kết toàn dân tộc của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đồng thời, Hội nghị xác định xây dựng lực lượng, quân đội cách mạng chuẩn bị khởi nghĩa vũ trang là nhiệm vụ trung tâm, tạo sự chuẩn bị trực tiếp cho cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền sau này.
Theo Trung tá, Tiến sỹ Vũ Văn Long (Khoa Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam - Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng), Hội nghị Trung ương Tám (5/1941) không chỉ hoàn chỉnh sự chuyển hướng chiến lược của cách mạng Việt Nam mà còn đặt nền móng tư tưởng và tổ chức cho thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945. Vai trò trực tiếp của đồng chí Nguyễn Ái Quốc trong việc chủ trì, định hướng và kết luận Hội nghị đã khẳng định tầm vóc của Người như một lãnh tụ kiệt xuất, dẫn dắt cách mạng Việt Nam vượt qua bước ngoặt lịch sử, tiến tới giành độc lập dân tộc.
Sau Hội nghị Trung ương Tám, phong trào đấu tranh cách mạng giải phóng dân tộc bước sang giai đoạn phát triển mới. Dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Trung ương Đảng và lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, Cao Bằng trở thành căn cứ địa cách mạng, từ đó nhân rộng Mặt trận Việt Minh ra cả nước. Tại vùng đất biên cương này, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc cho ra tờ báo Việt Nam Độc lập để tuyên truyền, vận động các tầng lớp nhân dân tham gia các tổ chức cứu quốc, Mặt trận Việt Minh đứng lên đấu tranh.
Phong trào Việt Minh từ Hà Quảng, Hòa An, Nguyên Bình lan rộng sang các tỉnh Bắc Kạn, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Hà Giang, Lạng Sơn, rồi nối liền với các tỉnh miền xuôi, từng bước phát triển thành phong trào cứu nước rộng khắp cả nước. Những đội tự vệ cứu quốc đầu tiên được thành lập; các lớp huấn luyện cán bộ được mở bí mật trong hang đá, lán nhỏ giữa đại ngàn. Nhiều quần chúng ưu tú của Cao Bằng được giác ngộ, rèn luyện trở thành cán bộ cách mạng tiên phong, mở đường xung phong Nam tiến đưa phong trào Việt Minh phát triển về miền xuôi, tham gia xây dựng lực lượng vũ trang và cơ sở cách mạng.
Từ sự chỉ đạo của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, các đội du kích được thành lập, tiến tới xây dựng lực lượng vũ trang, thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền giải phóng quân ngày 22/12/1944. Những quyết sách chiến lược của Hội nghị Trung ương Tám đã giúp Đảng ta từng bước chuẩn bị các điều kiện cho khởi nghĩa vũ trang: xây dựng lực lượng chính trị, phát triển căn cứ địa, tổ chức lực lượng vũ trang và mở rộng phong trào cứu quốc trong cả nước.
Dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, cả dân tộc đã vùng lên tiến hành Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945. Thành công của Cách mạng Tháng Tám chứng minh kết quả của một đường lối đúng đắn, của tầm nhìn chiến lược từ Hội nghị Trung ương Tám tại Pác Bó, của quá trình chuẩn bị lâu dài về lực lượng, tổ chức và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.
Nhà báo Hoàng Hồng Xiêm (Báo và phát thanh, truyền hình Cao Bằng) xúc động: "Hôm nay, chúng tôi hòa vào hàng nghìn bước chân về nguồn đến Pác Bó không chỉ để tự hào về lịch sử, mà còn để thêm tin tưởng vào bài học lớn mà Đảng ta và lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc khi triệu tập Hội nghị Trung ương Tám đã khẳng định chân lý đấu tranh cách mạng Việt Nam: Trong bất cứ hoàn cảnh nào, muốn đưa đất nước phát triển phải biết đặt lợi ích dân tộc lên trên hết, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân và giữ vững bản lĩnh độc lập, tự chủ."
