Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định Nghị quyết số 10 ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đánh dấu bước chuyển trong tư duy: không còn thuần túy mở cửa đón vốn mà chủ động lựa chọn, sử dụng nguồn lực quốc tế để tạo dựng năng lực cạnh tranh quốc gia. Phát biểu tại Hội nghị quán triệt Nghị quyết, Tổng Bí thư nêu rõ: “Vốn rất quan trọng, nhưng không phải chỉ có vốn mà rất cần công nghệ nước ngoài”.
Thành tựu và hạn chế trong thu hút FDI
Từ Luật Đầu tư nước ngoài năm 1987, Việt Nam đã chuyển từ nền kinh tế khép kín, thiếu vốn thành nền kinh tế có độ mở cao. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hiện chiếm hơn 180% GDP, trong đó FDI chiếm khoảng 75%. Khu vực FDI đóng góp tích cực vào tăng trưởng, xuất khẩu, công nghiệp hóa và tạo việc làm.
Tuy nhiên, Tổng Bí thư chỉ ra những hạn chế: tỉ lệ nội địa hóa thấp, liên kết với doanh nghiệp trong nước chưa đạt kỳ vọng; nhiều dự án gia công, lắp ráp, sử dụng nhiều đất đai, lao động phổ thông, năng lượng giá rẻ; một số địa phương cạnh tranh bằng ưu đãi đất đai, thuế mà chưa chú trọng hiệu quả; nhiều vùng như Đồng bằng sông Cửu Long, Tây Nguyên, miền núi phía Bắc vẫn là vùng trũng thu hút FDI.
Mục tiêu mới của Nghị quyết 10
Nghị quyết đặt mục tiêu đến năm 2030: Việt Nam thuộc nhóm dẫn đầu ASEAN về môi trường đầu tư, năng lực cạnh tranh, đổi mới sáng tạo, chất lượng dịch vụ công và khả năng tiếp nhận dự án FDI chất lượng cao. Tổng Bí thư nhấn mạnh: “Chúng ta không còn đặt câu hỏi làm thế nào để có thêm vốn nước ngoài, mà phải trả lời: làm thế nào sử dụng hiệu quả nguồn lực nước ngoài để nâng cao nội lực, năng lực công nghệ, sức cạnh tranh và tự chủ của nền kinh tế”.
Để đạt mục tiêu, cần chủ động tiếp cận, lựa chọn, dẫn dắt dòng vốn quốc tế; tính toán hiệu quả bằng năng suất vốn, trình độ công nghệ, số việc làm chất lượng cao, đào tạo kỹ sư, nhà quản trị Việt Nam, kết nối doanh nghiệp trong nước vào chuỗi cung ứng. Không cạnh tranh bằng hạ thấp tiêu chuẩn môi trường, tài nguyên, an sinh, mà bằng chất lượng thể chế, hạ tầng hiện đại, nhân lực chất lượng cao, chi phí tuân thủ thấp.
Tám nhiệm vụ trọng tâm
Tổng Bí thư đề nghị các cấp, các ngành tập trung thực hiện 8 nhiệm vụ: Thứ nhất, thống nhất nhận thức, đổi mới tư duy về đầu tư nước ngoài, coi kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là bộ phận quan trọng của nền kinh tế quốc dân, hợp tác, cạnh tranh lành mạnh với kinh tế Nhà nước, tư nhân và hợp tác. Sàng lọc chặt chẽ, không tiếp nhận dự án công nghệ lạc hậu, tiêu hao năng lượng, gây ô nhiễm, chuyển giá, trốn thuế.
Thứ hai, hoàn thiện thể chế ổn định, minh bạch, có khả năng dự báo, phù hợp thông lệ quốc tế; xử lý chồng chéo, thủ tục rườm rà, chuyển từ tư duy quản lý sang kiến tạo phát triển. Thứ ba, bỏ ưu đãi đầu vào, thay bằng hỗ trợ dựa trên kết quả đầu ra, gắn với cam kết về công nghệ, R&D, chuyển đổi xanh, đào tạo lao động, sử dụng nhà cung ứng trong nước. Dự án vi phạm bị xử lý nghiêm, thu hồi ưu đãi, đất đai hoặc chấm dứt dự án.
Thứ tư, phát triển hệ sinh thái công nghiệp trong nước, liên kết thực chất giữa FDI và doanh nghiệp Việt Nam; xây dựng cơ sở dữ liệu nhà cung ứng, hỗ trợ nâng cấp quản trị, tiêu chuẩn kỹ thuật. Thứ năm, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, liên kết đào tạo với nhu cầu ngành, tạo điều kiện để người Việt đảm nhận vị trí kỹ thuật, quản lý trong FDI.
Thứ sáu, đầu tư mạnh hạ tầng chiến lược: điện ổn định, năng lượng sạch, cảng biển, sân bay, đường cao tốc, hạ tầng số, khu công nghiệp sinh thái. Thứ bảy, đổi mới căn bản xúc tiến đầu tư, tiếp cận có mục tiêu, chuẩn bị kỹ điều kiện đất đai, điện, nhân lực, đồng hành cùng nhà đầu tư từ tìm hiểu đến mở rộng. Thứ tám, phát triển thị trường vốn hiện đại, nâng hạng chứng khoán, trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do, gắn với an ninh tài chính, minh bạch thông tin.
Triển khai gắn với các nghị quyết chiến lược
Tổng Bí thư lưu ý triển khai Nghị quyết 10 gắn chặt với Nghị quyết Đại hội XIV, Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân và Nghị quyết 79 về phát triển kinh tế Nhà nước. “Cả 3 khu vực kinh tế không phát triển rời rạc mà phải hợp tác, cộng hưởng trong một chiến lược chung”, ông nhấn mạnh. Chính sách thuế tối thiểu toàn cầu (GMT) không còn cho phép ưu đãi thuế hào phóng; Việt Nam cần đầu tư hạ tầng, năng lượng sạch, chất lượng thể chế, đào tạo kỹ năng, bảo vệ sở hữu trí tuệ, phát triển thị trường vốn để cạnh tranh với Singapore, Indonesia, Malaysia, Thái Lan trong các lĩnh vực bán dẫn, AI, điện tử, năng lượng sạch.
Về phân cấp, Trung ương định hướng chiến lược, hoàn thiện thể chế, điều phối liên vùng, sàng lọc dự án lớn; địa phương chủ động, sáng tạo nhưng không phá vỡ quy hoạch, hạ thấp tiêu chuẩn. Cần xây dựng bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả FDI theo ngành, địa phương về công nghệ, giá trị gia tăng, liên kết nội địa, sử dụng đất, đóng góp ngân sách, đào tạo nhân lực, môi trường. Đánh giá cán bộ, cơ quan cũng dựa trên các tiêu chí đó.
Cam kết với nhà đầu tư nước ngoài
Tổng Bí thư gửi lời cảm ơn các nhà đầu tư nước ngoài đã chọn Việt Nam là quê hương thứ hai, đồng thời cam kết: “Chúng tôi đảm bảo môi trường thuận lợi nhất cho các nhà đầu tư nước ngoài kinh doanh, làm việc và sống an toàn, thành công nhất ở Việt Nam”. Ông đề nghị Chính phủ, các bộ, địa phương phối hợp nghiên cứu, triển khai các đề xuất của nhà đầu tư.
Kết luận, Tổng Bí thư khẳng định tinh thần Nghị quyết 10: thu hút FDI không để thay thế nội lực mà để làm mạnh nội lực, nâng cao tự chủ; không chỉ tăng trưởng nhanh mà phát triển bền vững, bao trùm, chất lượng cao. “Việt Nam không thu hút đầu tư bằng mọi giá mà phải là quốc gia có chiến lược, có lựa chọn, có năng lực sàng lọc và đồng hành với các nhà đầu tư tốt để cùng tạo ra giá trị mới”, ông nhấn mạnh.
