Là một trong những quốc gia vùng Baltic nhạy cảm nhất với các mối đe dọa an ninh, Litva (Lithuania) coi sự đảm bảo từ Mỹ là yếu tố then chốt để duy trì sự đoàn kết và sức mạnh răn đe của NATO.
Kêu gọi cam kết rõ ràng từ Mỹ
Ngay trước thềm Hội nghị Thượng đỉnh của liên minh xuyên Đại Tây Dương ở Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ), Tổng thống Litva Gitanas Nauseda đã tích cực kêu gọi một cam kết rõ ràng và mạnh mẽ từ Mỹ đối với nguyên tắc phòng thủ tập thể của NATO. Theo ông Nauseda, NATO có nguy cơ bị "nứt vỡ" nếu các nước thành viên không đạt được mục tiêu chi tiêu quốc phòng mới đầy tham vọng.
Cảnh báo về sự chia rẽ
Tại cuộc họp báo chung ở Berlin ngày 3/7 với các nhà lãnh đạo Latvia, Estonia và Thủ tướng Đức Friedrich Merz, ông Nauseda cảnh báo rằng việc một số nước đạt mức 5% GDP cho quốc phòng trong khi các nước khác chỉ dao động quanh 2-2,5% sẽ dẫn đến sự chia rẽ nghiêm trọng. "Điều này sẽ chia cắt liên minh thành 2 hoặc 3 phần. Và điều này không tốt cho tinh thần phòng thủ tập thể và tinh thần đoàn kết của chúng ta", ông nhấn mạnh.
Binh sĩ thuộc lực lượng vũ trang Đức (Bundeswehr) tham gia cuộc tập trận Quadriga 2024 của NATO, thể hiện khả năng phòng thủ ở sườn phía Đông của liên minh tại Pabradė, Litva. Ảnh: United24 Media
Mục tiêu chi tiêu quốc phòng
Năm ngoái tại Hội nghị Thượng đỉnh ở The Hague (Hà Lan), các đồng minh NATO – ngoại trừ Tây Ban Nha – đã đồng ý hướng tới mục tiêu chi tiêu 5% GDP cho quốc phòng vào năm 2035. Tuy nhiên, theo Politico EU, hầu hết các nước châu Âu hiện vẫn đang chi tiêu ở mức thấp hơn nhiều, đồng thời đối mặt với những ràng buộc tài chính nghiêm ngặt. Điều này khiến việc đạt được mục tiêu mới trở nên không chắc chắn.
Vai trò dẫn đầu của các nước Baltic
Các nước Baltic – bao gồm Estonia, Latvia và Litva – hiện là những nước dẫn đầu châu Âu về tỉ lệ chi tiêu quốc phòng so với GDP, thể hiện cam kết mạnh mẽ trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị. Litva đặc biệt lo ngại về sự cam kết lâu dài của Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump. Tại hội nghị ở Ankara, ông Nauseda hy vọng sẽ nhận được những tuyên bố rõ ràng từ Tổng thống Mỹ về Điều 5 – điều khoản phòng thủ tập thể cốt lõi của NATO.
Áp lực từ Mỹ
Các nhà lãnh đạo châu Âu coi đây là ưu tiên hàng đầu khi gặp ông Trump, nhằm thuyết phục nhà lãnh đạo Mỹ rằng châu Âu đang nỗ lực tăng cường chi tiêu quốc phòng, từ đó tránh nguy cơ Washington giảm cam kết hoặc áp đặt hình phạt với những nước chưa đạt chuẩn. Tổng thống Trump gần đây đã lên tiếng chỉ trích mạnh mẽ các đồng minh. Ông viết trên Truth Social ngày 2/7: "Mỹ chi tiêu nhiều hơn bất kỳ nước nào khác cho NATO để bảo vệ họ, mà không nhận lại lợi ích gì". Ông chỉ đích danh một số quốc gia châu Âu, bao gồm cả Đức, gọi mức chi tiêu quốc phòng của các nước này là "vô lý".
Cam kết của Đức
Trước đó, Thủ tướng Merz khẳng định Đức đang nỗ lực tăng gấp đôi ngân sách quốc phòng trong 4 năm và cam kết đạt mục tiêu vào năm 2029.
Minh Đức (Theo Anadolu, Politico EU)
