Bắt nguồn từ sáng kiến do Việt Nam đề xuất tại Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 43 tại Indonesia vào tháng 9 năm 2023, Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF) sẽ được tổ chức lần thứ ba do Việt Nam chủ trì. Sự kiện này nhằm chung tay định hình tương lai của khối ASEAN. Để hướng đến mục tiêu đó, năm phiên toàn thể của diễn đàn sẽ tập trung vào các nội dung: Tự cường và đoàn kết trong một thế giới đang thay đổi; Thúc đẩy các sáng kiến của ASEAN về phòng ngừa xung đột; Ứng dụng trí tuệ trong ASEAN - Không để ai bị bỏ lại phía sau; Tăng cường an ninh năng lượng trong bối cảnh mới; Những mô hình phát triển mới trong bối cảnh chuyển dịch toàn cầu.
Rõ ràng, cả năm nội dung trên đều là những thách thức cấp bách mà thế giới nói chung và ASEAN nói riêng đang phải đối mặt, bao gồm các cuộc xung đột, bất ổn thương mại do chính sách bảo hộ, tái cấu trúc chuỗi cung ứng và tắc nghẽn dòng chảy năng lượng. Đây cũng là những vấn đề mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đề cập trong bài phát biểu dẫn đề tại Đối thoại Shangri-La diễn ra gần đây tại Singapore. Với chủ đề "Chủ động kiến tạo hòa bình - ổn định - phát triển trong một thế giới nhiều biến động", bài phát biểu đã nêu rõ ba cuộc khủng hoảng nền tảng đang diễn ra đồng thời và tác động lẫn nhau: khủng hoảng trật tự quốc tế, khủng hoảng mô hình phát triển và khủng hoảng lòng tin chiến lược. Trong đó, công nghệ mới, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, đang làm gia tăng độ phức tạp của các thách thức khi vừa tạo ra cơ hội vừa tiềm ẩn rủi ro. Bài phát biểu không chỉ đặt vấn đề mà còn đưa ra định hướng giải quyết rõ ràng, nhận được sự đánh giá cao từ cộng đồng quốc tế.
Chính vì thế, AFF 2026 là hành động nối tiếp của Việt Nam trong nỗ lực định hướng giải quyết các thách thức mà ASEAN đối mặt, nhằm kiến tạo tương lai chung của khối, đúng như nội dung chủ đề đã đề ra. Điều này thể hiện tinh thần trách nhiệm xuyên suốt của Việt Nam trong việc cùng kiến tạo nền tảng hợp tác khu vực và chung tay giải quyết các thách thức chung. Do đó, chúng ta hoàn toàn có thể tự tin hướng đến việc AFF trở thành một diễn đàn đối ngoại mới dựa trên năng lực dẫn dắt, tầm nhìn chiến lược và cam kết của Việt Nam - những yếu tố đã được chứng minh qua hai lần tổ chức thành công vào năm 2024 và 2025.
Thực tế, Việt Nam đã trở thành điểm đến được thế giới tin tưởng trong việc giải quyết các thách thức chung của nhân loại. Điển hình, cuối năm ngoái, Liên Hợp Quốc đã hợp tác với Việt Nam để tổ chức lễ mở ký Công ước của Liên Hợp Quốc về chống tội phạm mạng (Công ước Hà Nội) tại Hà Nội. Trước thách thức chung về tội phạm mạng trên toàn cầu, việc đăng cai lễ mở ký Công ước Hà Nội đã trở thành một dấu ấn quan trọng của Việt Nam trên trường quốc tế.
Qua những dấu ấn đã được chứng minh, Việt Nam ngày càng thể hiện rõ vai trò và vị thế kiến tạo trong việc giải quyết các thách thức chung của cộng đồng quốc tế.
