Theo Nghị định 168/2026, lao động nữ sinh con thứ hai và lao động nam khi vợ sinh con thứ hai đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội. Cụ thể, chế độ nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai được quy định tại điểm a khoản 1 Điều 14 Luật Dân số, áp dụng cho lao động nữ khi sinh con mà tại thời điểm sinh có một con đẻ còn sống, và lao động nam khi vợ sinh con mà người vợ có một con đẻ còn sống.
Thủ tục hưởng chế độ thai sản
Thủ tục hưởng chế độ nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai được thực hiện theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội. Người kê khai phải chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật về tính chính xác và trung thực của nội dung kê khai đề nghị hưởng chế độ.
Hỗ trợ tài chính khi sinh con
Từ năm 2027, tại các tỉnh, thành phố có mức sinh thấp, phụ nữ sinh con được hỗ trợ 2 triệu đồng. Mức hỗ trợ tài chính tối thiểu là 2 triệu đồng cho mỗi phụ nữ khi sinh con thuộc các trường hợp sau: phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người; phụ nữ ở tỉnh, thành phố có mức sinh dưới mức sinh thay thế; phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi. Nếu một phụ nữ thuộc nhiều trường hợp, chỉ được hưởng một mức hỗ trợ.
Về thủ tục, Chủ tịch UBND cấp xã căn cứ thông tin từ hệ thống liên thông đăng ký khai sinh, cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, ứng dụng định danh quốc gia (VNeID) và các cơ sở dữ liệu khác để quyết định hỗ trợ và chi trả cùng thời điểm đăng ký khai sinh. Quy định này có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, riêng các trường hợp b và c có hiệu lực từ ngày 1/1/2027. Kinh phí hỗ trợ do ngân sách địa phương bảo đảm.
Sàng lọc trước sinh và sơ sinh
Nghị định 168/2026 quy định cụ thể về khám sàng lọc một số bệnh bẩm sinh trước sinh và sơ sinh. Phụ nữ mang thai được khám và thực hiện các phương pháp sàng lọc trước sinh cho 4 bệnh cơ bản: hội chứng Down, hội chứng Edwards, hội chứng Patau và bệnh Thalassemia (tan máu bẩm sinh). Trẻ sơ sinh được khám và sàng lọc 5 bệnh cơ bản: suy giáp trạng bẩm sinh, thiếu men G6PD, tăng sản thượng thận bẩm sinh, khiếm thính bẩm sinh và bất thường tim bẩm sinh nặng.
Mức hỗ trợ sàng lọc
Mức hỗ trợ khám sàng lọc trước sinh được thanh toán theo thực tế nhưng tối đa không quá 900.000 đồng mỗi trường hợp; sàng lọc sơ sinh tối đa 600.000 đồng mỗi trường hợp. Nếu có giá gói dịch vụ được phê duyệt, mức hỗ trợ thực hiện theo giá đó. Khoản hỗ trợ được chi trả trực tiếp cho cơ sở y tế thu thập mẫu và thực hiện kỹ thuật sàng lọc.
Lộ trình ưu tiên
Từ ngày 1/7 đến 31/12/2026, phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, bảo trợ xã hội; người dân tại thôn đặc biệt khó khăn, xã thuộc vùng dân tộc thiểu số và miền núi, biên giới, hải đảo được sử dụng miễn phí gói dịch vụ sàng lọc và nhận hỗ trợ từ ngân sách nhà nước. Từ ngày 1/1/2027, tất cả phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh đều được hưởng hỗ trợ này từ Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035, cho đến khi danh mục bệnh sàng lọc được tích hợp vào bảo hiểm y tế theo lộ trình tăng mức đóng và khả năng cân đối quỹ BHYT.
