Bộ Nội vụ vừa công bố dự thảo Nghị định quy định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố, cùng chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách tại các khu vực này. Dự thảo do Bộ Tư pháp thẩm định, nhằm thay thế các quy định hiện hành, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp và yêu cầu quản lý mới.
Nguyên tắc thành lập và sắp xếp
Theo dự thảo, việc thành lập, sắp xếp, tổ chức lại, giải thể, đặt tên và đổi tên thôn, tổ dân phố phải tuân thủ pháp luật, đảm bảo dân chủ, công khai, minh bạch. Các hoạt động này cần phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, đặc điểm dân cư, phong tục, tập quán và nguyện vọng của cộng đồng. Mục tiêu là tinh gọn đầu mối, nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền cơ sở. Việc đặt tên được thực hiện đồng thời trong quy trình thành lập, sắp xếp; đổi tên chỉ khi trùng tên trong cùng xã hoặc theo nguyện vọng của nhân dân.
Tiêu chí quy mô hộ gia đình
Dự thảo quy định cụ thể tiêu chí số hộ gia đình tối thiểu cho thôn và tổ dân phố theo từng vùng miền, dựa trên mức độ tập trung dân cư và yêu cầu quản lý sau sắp xếp đơn vị hành chính. Cụ thể:
Khu vực Hà Nội và TP.HCM
- Thôn: từ 500 hộ trở lên
- Tổ dân phố: từ 700 hộ trở lên
Vùng Trung du và Miền núi phía Bắc
- Thôn: từ 150 hộ trở lên
- Tổ dân phố: từ 300 hộ trở lên
Vùng Đồng bằng sông Hồng
- Thôn: từ 400 hộ trở lên
- Tổ dân phố: từ 550 hộ trở lên
Vùng Bắc Trung bộ
- Thôn: từ 350 hộ trở lên
- Tổ dân phố: từ 450 hộ trở lên
Vùng duyên hải Nam Trung bộ và Tây Nguyên
- Thôn: từ 350 hộ trở lên (riêng Gia Lai, Lâm Đồng, Đắk Lắk từ 300 hộ)
- Tổ dân phố: từ 500 hộ trở lên (riêng Gia Lai, Lâm Đồng, Đắk Lắk từ 450 hộ)
Vùng Đông Nam bộ
- Thôn: từ 400 hộ trở lên
- Tổ dân phố: từ 550 hộ trở lên
Vùng Đồng bằng sông Cửu Long
- Thôn: từ 400 hộ trở lên
- Tổ dân phố: từ 550 hộ trở lên
Trường hợp đặc biệt
Đối với các khu vực biên giới, hải đảo xa đất liền, hoặc địa bàn có địa hình chia cắt phức tạp, biệt lập trên đảo, cù lao, cồn sông, quy mô thôn, tổ dân phố có thể thấp hơn quy định. UBND cấp tỉnh sẽ quy định cụ thể quy mô phù hợp với từng địa bàn.
Các tiêu chí khác và quy trình sắp xếp
Thôn, tổ dân phố phải có cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội thiết yếu, phù hợp thực tế địa phương, nhằm phục vụ hoạt động cộng đồng và ổn định đời sống người dân. Quy trình sắp xếp do UBND xã chủ trì, xây dựng đề án, trình HĐND xã thông qua sau khi lấy ý kiến nhân dân. Hồ sơ bao gồm tờ trình, đề án, báo cáo tổng hợp ý kiến nhân dân và dự thảo nghị quyết của HĐND xã. Nơi không tổ chức chính quyền địa phương, UBND xã quyết định thành lập.
Thủ tướng Chính phủ yêu cầu UBND các tỉnh, thành phố hoàn thành phương án sắp xếp thôn, tổ dân phố trước ngày 10 tháng 6 năm 2026.
