Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 185/2026/NĐ-CP, quy định chi tiết về tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố, cùng với chế độ, chính sách dành cho người hoạt động không chuyên trách tại các đơn vị này. Nghị định bổ sung nhiều tiêu chuẩn mới nhằm nâng cao hiệu quả quản lý ở cơ sở.
Tiêu chuẩn mới đối với trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố
Theo nghị định, trưởng thôn và tổ trưởng tổ dân phố phải là công dân Việt Nam thường trú tại địa bàn xã, phường, đặc khu, từ 21 tuổi trở lên, ưu tiên người trong độ tuổi lao động. Ứng viên cần có sức khỏe tốt, phẩm chất đạo đức, uy tín trong cộng đồng, gia đình gương mẫu chấp hành chủ trương, pháp luật.
Ngoài ra, người đứng đầu thôn, tổ dân phố phải có kiến thức văn hóa, năng lực tổ chức, kinh nghiệm vận động nhân dân thực hiện công việc tự quản và các nhiệm vụ do cấp ủy, chính quyền giao. Khuyến khích chọn người có trình độ chuyên môn phù hợp với hoạt động của thôn, tổ dân phố. Đặc biệt, để đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, trưởng thôn, tổ trưởng phải có khả năng ứng dụng công nghệ thông tin, lập kế hoạch, tổng hợp, thống kê, báo cáo.
Người được bầu không được trong thời gian bị xử lý kỷ luật, truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc đang chấp hành bản án, quyết định của tòa án.
Nhiệm vụ và quyền hạn mới
Về nhiệm vụ, trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố chủ trì hội nghị thôn, tổ dân phố; tổ chức họp định kỳ cộng đồng dân cư, thực hiện quy chế dân chủ cơ sở. Họ có trách nhiệm tổ chức để người dân bàn bạc, quyết định hoặc tham gia ý kiến các nội dung thuộc phạm vi cộng đồng theo quy định, đồng thời theo dõi, đôn đốc thực hiện các quyết định đã được thông qua.
Bên cạnh đó, người đứng đầu thôn, tổ dân phố phối hợp với ban công tác mặt trận, tổ chức chính trị - xã hội và lực lượng bảo vệ an ninh trật tự để tổ chức hoạt động cộng đồng, giữ gìn an ninh, an toàn địa bàn.
Về quyền hạn, trưởng thôn, tổ trưởng là đại diện cộng đồng dân cư trong các quan hệ pháp luật; được ký hợp đồng xây dựng công trình do người dân đóng góp sau khi được hội nghị thông qua. Họ cũng được mời tham dự các cuộc họp của chính quyền cấp xã liên quan trực tiếp đến hoạt động cộng đồng.
Quy định về nhiệm kỳ và hiệu lực
Nghị định nêu rõ, trong trường hợp cần bảo đảm thống nhất với thời điểm tổ chức lại thôn, tổ dân phố hoặc do bất khả kháng như thiên tai, dịch bệnh, UBND xã có thể quyết định rút ngắn hoặc kéo dài nhiệm kỳ hoạt động của trưởng thôn, tổ trưởng nhưng không quá 6 tháng. Nếu quá 6 tháng, UBND xã phải báo cáo UBND tỉnh xem xét, quyết định.
Nghị định số 185/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 26 tháng 5 năm 2026.
