Bài viết "Thuê vỉa hè, lo chủ quán coi 'sổ đỏ nhà mình ra tận đường', xua đuổi người đi bộ" đã phản ánh nỗi lo của nhiều người. Tuy nhiên, nếu có cách quản lý chuyên nghiệp, tình trạng coi vỉa hè như sân nhà riêng sẽ không còn tồn tại. Việc Hà Nội đề xuất thí điểm cho thuê vỉa hè với mức giá cao nhất 45.000 đồng/m² cho thấy tín hiệu tích cực trong tư duy quản lý, thừa nhận vỉa hè là không gian có giá trị kinh tế thực tế, không chỉ là không gian giao thông.
Thực tế sử dụng vỉa hè ở Hà Nội
Hiện nay, Hà Nội đã cho phép sử dụng vỉa hè để kinh doanh ở một số tuyến phố nhất định vào khung giờ nhất định, như khu phố đi bộ Hồ Hoàn Kiếm, phố đi bộ Trịnh Công Sơn, hay các tuyến phố chợ đêm cuối tuần như Hàng Ngang, Hàng Đào. Các gian hàng được quy hoạch ngăn nắp, mỗi quầy có vị trí riêng tại vỉa hè và lòng đường, tạo không gian cho người dân và du khách vui chơi, mua sắm. Ngoài ra, các tuyến phố ẩm thực như Nguyễn Văn Tuyết (Đống Đa), Cấm Chỉ - Tống Duy Tân (Hoàn Kiếm), khu vực Hồ Trúc Bạch cũng cấm ô tô, phân luồng xe máy vào cuối tuần, mang lại không gian cho người đi bộ.
Lợi ích của việc cho thuê vỉa hè có kiểm soát
Việc cho thuê vỉa hè bị nhiều người hiểu là "bán" không gian công cộng, nhưng thực chất là hình thức nhượng quyền sử dụng có kiểm soát. Khi được quy hoạch bài bản, cả người đi bộ và người kinh doanh đều hưởng lợi. Người đi bộ được đảm bảo an toàn và thông suốt, không còn cảnh lấn chiếm vô tội vạ. Người kinh doanh có sự ổn định về tâm lý và kinh tế, có thể đầu tư bài bản vào phương tiện, cải thiện vệ sinh và chất lượng dịch vụ. Khoản phí thuê vỉa hè cũng là nguồn tái đầu tư vào hạ tầng như lát vỉa hè, nâng cấp chiếu sáng, bố trí thùng rác.
Kinh nghiệm quốc tế
Nhìn ra thế giới, nhiều mô hình thành công trong việc dung hòa các nhu cầu trên vỉa hè. Tại Bangkok, Thái Lan, chính quyền phân chia khu vực kinh doanh theo khung giờ (Time-based Zoning). Giờ cao điểm, vỉa hè dành cho người đi bộ; tại các phố nhỏ, cho phép bày bán hàng rong với quy định khắt khe về kích thước và vệ sinh. Người bán phải đăng ký, mặc đồng phục và chịu quản lý của hiệp hội địa phương, trở thành một phần của du lịch. Singapore, dù nổi tiếng với quy hoạch nghiêm ngặt, không cấm hoàn toàn hàng rong mà gom vào các khu vực chuyên biệt. Cửa hàng mặt tiền phải tuân thủ quy tắc Five-Foot Way, luôn có 1,5m vỉa hè cho người đi bộ. Mức phạt rất nặng nếu lấn chiếm, tạo sự rõ ràng cho cả người đi bộ và người kinh doanh.
Điều kiện thí điểm cho thuê vỉa hè tại Hà Nội
Sở Xây dựng Hà Nội đưa ra các điều kiện để đảm bảo quyền của người đi bộ và tiêu chí đô thị văn minh: thời gian cho thuê không quá 1 năm nhưng có thể gia hạn; tuyến phố không thuộc khu bảo tồn di tích, không ùn tắc; vỉa hè rộng từ 3m trở lên; có camera giám sát; được ít nhất 50% hộ dân đồng thuận. Sau thí điểm, thành phố sẽ điều chỉnh để phù hợp hơn, nhưng rõ ràng nếu có phương án tốt, việc cho thuê vỉa hè ở Hà Nội là khả thi.
