Chính phủ vừa ban hành Nghị định 185 quy định chi tiết về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố cũng như chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách tại các đơn vị này. Một trong những nội dung đáng chú ý là quy định về việc giải thể, đổi tên thôn, tổ dân phố sau sáp nhập, trong đó nhấn mạnh việc phải lấy ý kiến người dân trước khi thực hiện.
Trình tự giải thể thôn, tổ dân phố
Theo Nghị định, Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã có trách nhiệm xây dựng tờ trình kèm danh sách các hộ gia đình thuộc thôn, tổ dân phố cần giải thể. Sau đó, UBND cấp xã tổ chức lấy ý kiến nhân dân đối với tờ trình này bằng hình thức phù hợp theo quy định của pháp luật về thực hiện dân chủ ở cơ sở. Việc tổng hợp, giải trình và tiếp thu đầy đủ ý kiến của nhân dân là bắt buộc trước khi hoàn thiện hồ sơ trình Hội đồng nhân dân (HĐND) cấp xã xem xét, quyết định.
Hồ sơ giải thể bao gồm: tờ trình kèm danh sách hộ gia đình; báo cáo tổng hợp, giải trình, tiếp thu ý kiến nhân dân; và dự thảo nghị quyết của HĐND cấp xã về việc giải thể. HĐND cấp xã sẽ xem xét và ban hành nghị quyết tại kỳ họp gần nhất.
Đổi tên thôn, tổ dân phố
Đối với trường hợp đổi tên, UBND cấp xã lập phương án nêu rõ lý do và tên mới. Sau đó, tổ chức lấy ý kiến nhân dân, tổng hợp và hoàn thiện hồ sơ trình HĐND cấp xã. Hồ sơ đổi tên gồm: tờ trình và phương án đổi tên; báo cáo tổng hợp, tiếp thu, giải trình ý kiến nhân dân; dự thảo nghị quyết của HĐND cấp xã. HĐND cấp xã ban hành nghị quyết tại kỳ họp gần nhất.
Ghép cụm dân cư vào thôn, tổ dân phố hiện có
Trường hợp ghép cụm dân cư, UBND cấp xã lập phương án nêu rõ sự cần thiết, phạm vi cụm dân cư, số hộ gia đình và thôn, tổ dân phố tiếp nhận. Việc lấy ý kiến được thực hiện tại cả cụm dân cư được ghép và thôn, tổ dân phố tiếp nhận. Hồ sơ gồm: tờ trình, phương án ghép và báo cáo tổng hợp ý kiến nhân dân. HĐND cấp xã xem xét, ban hành nghị quyết.
Quy định đặc thù cho đặc khu
Đối với đặc khu không tổ chức chính quyền địa phương, UBND đặc khu thực hiện trình tự xây dựng hồ sơ, lấy ý kiến nhân dân. Sau khi hoàn thiện, UBND đặc khu ban hành quyết định giải thể, đổi tên hoặc ghép cụm dân cư.
Kết quả sắp xếp thôn, tổ dân phố
Theo Bộ Nội vụ, thực hiện sắp xếp thôn, tổ dân phố, cả nước đã giảm từ 136.824 đơn vị năm 2015 xuống còn 89.574 năm 2025, giảm 47.250 đơn vị (tương đương 34,53%). Kế hoạch đặt ra việc sáp nhập thôn, tổ dân phố sẽ hoàn thành trước ngày 30 tháng 6 năm 2026.
