Văn phòng UBND TP Hà Nội vừa ban hành thông báo kết luận của Phó chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng tại cuộc họp nghe báo cáo Đề án “Xử lý úng ngập khu vực nội thành Hà Nội giai đoạn 2026 - 2030”. Theo đó, thành phố yêu cầu siết chặt quản lý cao độ nền trong cấp phép xây dựng và cải tạo công trình, không cho phép nâng nền cao hơn cốt quy hoạch đường, làm thay đổi hướng thoát nước hiện hữu. Quy định này có hiệu lực từ ngày 1/9.
Lập tổ công tác đặc biệt về xử lý úng ngập đô thị
Phó chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng yêu cầu đề án không chỉ dừng lại ở mức đề xuất giải pháp mà phải cụ thể hóa thành kế hoạch hành động chi tiết. Mỗi lưu vực cần có mục tiêu rõ ràng về giảm số điểm ngập, giảm chiều sâu ngập, giảm thời gian ngập, xác định công trình hiệu quả, thời hạn hoàn thành và trách nhiệm cụ thể. Từng dự án phải có tiến độ chi tiết về khối lượng đã thực hiện, khối lượng còn lại, các vướng mắc về mặt bằng, hạ tầng ngầm, vật liệu, đất đào, vốn, nhà thầu và biện pháp tháo gỡ.
Thành phố yêu cầu thành lập tổ công tác đặc biệt về xử lý úng ngập đô thị, do lãnh đạo UBND TP trực tiếp chỉ đạo, với Sở Xây dựng là cơ quan thường trực. Đối với nhóm giải pháp công trình, xương sống của hệ thống thoát nước, lưu vực Tô Lịch hiện có 16 điểm ngập thường xuyên. Mục tiêu là giảm dần chiều sâu ngập xuống không quá 0,2 m tại các điểm trọng yếu và giảm thời gian ngập xuống không quá 15-30 phút đối với trận mưa trong ngưỡng thiết kế. Với mưa cực đoan vượt thiết kế, cần có phương án cảnh báo, phân luồng giao thông, vận hành bơm và hồ điều hòa chủ động.
Nghiên cứu xây bể ngầm điều tiết tại nơi công cộng
Lãnh đạo thành phố yêu cầu các cơ quan liên quan nghiên cứu xây dựng bể ngầm điều tiết tại các khu vực có không gian công cộng như sân trường, công viên, bãi đỗ xe, quảng trường, đặc biệt tại các tiểu lưu vực có mật độ dân cư cao, nơi cống hiện hữu khó mở rộng. Sở Xây dựng phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở Quy hoạch - Kiến trúc, UBND phường, xã rà soát quỹ đất, chọn tối thiểu 10 vị trí thí điểm, xác định dung tích, phương án thu gom nước mưa, xả chậm vào hệ thống cống sau mưa, cùng các biện pháp bảo đảm an toàn, vệ sinh, phòng chống muỗi và quản lý vận hành.
Trong năm 2026, Sở Xây dựng sẽ rà soát các tuyến phố, vỉa hè, quảng trường và bãi đỗ xe có thể cải tạo từ bề mặt bê tông khó thấm sang vật liệu thấm nước. Thành phố dự kiến thí điểm một số tuyến phố nội đô với các giải pháp như bê tông rỗng, gạch thấm, gạch khe cỏ và dải thấm lọc.
Chuyển từ "chống ngập" sang "sống chung với nước mưa"
Đối với giải pháp phi công trình, lãnh đạo thành phố giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Sở Xây dựng và UBND phường, xã rà soát toàn bộ danh mục. Cần phân loại rõ các trạm: trạm nào đã hoàn thành, có thể vận hành ngay; trạm nào cần cải tạo thiết bị; trạm nào cần nâng công suất; trạm nào cần bổ sung nguồn điện, kênh dẫn, cửa xả; và trạm nào chỉ phục vụ tiêu nông nghiệp, có thể phục vụ đồng thời thoát nước đô thị.
Từ ngày 1/9, khi kiểm tra cấp phép xây dựng và cải tạo, các địa phương phải kiểm soát cao độ nền, không cho phép tùy tiện nâng nền cao hơn cốt quy hoạch đường, không cho phép san lấp ao hồ, kênh mương, rãnh thoát nước hoặc làm thay đổi hướng thoát nước hiện hữu. Đến cuối năm 2027, phải có chuyển biến rõ rệt trong quản lý cao độ nền ở các khu vực thường xuyên ngập úng.
Ứng dụng công nghệ giám sát thông minh
Thành phố yêu cầu lắp đặt thiết bị đo mưa, mực nước, lưu tốc tại các điểm ngập trọng yếu. Xây dựng mô hình thủy lực 1D-2D cho toàn bộ khu vực khoảng 842 km² của các lưu vực liên quan. Kết nối dữ liệu mưa, mực nước, trạm bơm, hồ điều hòa, cống trục, phản ánh hiện trường và camera giao thông. Xây dựng trung tâm giám sát thoát nước thông minh, cảnh báo sớm ngập úng cho người dân, đơn vị vận hành, cảnh sát giao thông và chính quyền cơ sở. Đồng thời, xây dựng ứng dụng hoặc tích hợp vào iHanoi/Hanoi Smart Water để người dân biết điểm ngập, tuyến tránh, thời gian xử lý...
Hướng tới thành phố bọt biển
Về giải pháp thoát nước bền vững, lãnh đạo thành phố cho rằng đề án đã tiếp cận đúng khi đưa vào giải pháp SUDS và Sponge City. Chống ngập hiện đại không chỉ làm cống to hơn, bơm mạnh hơn. Nếu toàn bộ đô thị bị bê tông hóa, mọi giọt mưa đều chảy ngay xuống cống, thì cống nào cũng quá tải. Phải làm cho đô thị biết thấm, biết giữ, biết chậm xả nước.
