Theo Quy hoạch Tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm vừa được thông qua, Hà Nội sẽ quy hoạch hệ thống không gian ngầm đa năng, bao gồm giao thông, thương mại, bãi đỗ xe và thoát nước, theo mô hình TOD (Transit-Oriented Development). Điểm nhấn đặc biệt là nghiên cứu xây dựng hệ thống bể ngầm khổng lồ chứa nước mưa kết hợp giao thông để giải quyết triệt để tình trạng ngập úng.
Quy mô bể ngầm khổng lồ
Cụ thể, Hà Nội sẽ xây dựng bể ngầm với dung tích khoảng 125 triệu m³ để chống ngập úng, dự kiến triển khai trong giai đoạn 2036-2045. Với quy mô này, bể ngầm tương đương khoảng 50.000 bể bơi Olympic (mỗi bể khoảng 2.500 m³) và gấp 180 lần tổng dung tích hệ thống G-Cans tại Tokyo – công trình thoát nước ngầm lớn nhất thế giới hiện nay theo Guinness.
Hệ thống G-Cans – hình mẫu tham khảo
Hệ thống G-Cans hoàn thành năm 2006, dài 6,3 km, sâu 50-70 m, tổng dung tích khoảng 670.000 m³. Riêng bể chính Pantheon có kích thước tương đương khoảng 140 bể bơi Olympic, được chống đỡ bởi 59 trụ bê tông, mỗi trụ nặng khoảng 500 tấn để chịu áp lực nước khổng lồ. Nguyên lý vận hành của G-Cans là thu gom nước mưa qua hệ thống đường hầm ngầm, dẫn về bể chứa trung tâm, sau đó bơm ra sông Edogawa với công suất 200 m³/giây khi mực nước cho phép.
Hệ thống này có khả năng xử lý lượng mưa khoảng 550 mm trong 3 ngày. Sau cơn bão Shanshan năm 2024, công trình đã trữ lượng nước tương đương 4 lần sân vận động Tokyo Dome mà không gây thiệt hại lớn cho trung tâm Tokyo.
Mô hình áp dụng cho Hà Nội
Mô hình của Hà Nội dự kiến vận hành tương tự, xả nước ra hệ thống sông Hồng – sông Đuống nhằm giảm áp lực cho khu vực nội đô. Thời gian qua, Hà Nội thường xuyên xảy ra cảnh ngập úng diện rộng, kéo dài do ảnh hưởng của bão. Thành phố cũng nghiên cứu bổ sung thêm các hồ điều hòa trữ nước, thoát nước tại những khu vực có cốt nền thấp, thường xuyên ngập úng, kết hợp phát triển trồng rừng, đào hồ lớn tích nước dự trữ.
Các giải pháp bổ sung
Nghiên cứu mở rộng một số đoạn, tuyến sông thuộc vành đai xanh, hành lang xanh, bãi sông nhằm tạo dung tích trữ nước, âu chứa nước lớn phục vụ thoát nước. Quy hoạch cũng xác định cốt cao độ cho các khu vực và hệ thống thoát nước an toàn, ổn định thông qua các giải pháp: xây dựng hồ điều hòa, hồ chứa, hệ thống ngầm kết hợp giao thông trong các tuynel hoặc hào kỹ thuật kích thước lớn để lưu trữ và thoát nước khi mưa to, giảm áp lực cho hệ thống thoát nước chính và hạn chế ngập úng cục bộ.
Bên cạnh đó, mô hình đô thị ngầm cũng đang được nghiên cứu để ứng dụng tại các khu vực cải tạo chung cư cũ với các ga tàu điện ngầm theo mô hình TOD, trung tâm thương mại ngầm kết nối.
