Việc sáp nhập tỉnh Phú Yên (cũ) vào tỉnh Đắk Lắk đã tạo ra không gian phát triển mới, kết nối giữa biển, rừng và cao nguyên, mang lại nguồn lực và động lực tăng trưởng. Theo đó, điều chỉnh quy hoạch tỉnh được xem là cơ hội duy nhất để tích hợp chuỗi giá trị: đưa nông sản Tây Nguyên ra cảng biển quốc tế và đưa dịch vụ du lịch, công nghiệp biển về phía nội địa. Khu vực Tuy Hòa được xác định là trung tâm ven biển phía đông của tỉnh.
Mục tiêu phát triển đến năm 2030 và tầm nhìn 2050
Mục tiêu của điều chỉnh quy hoạch nhằm xác định lại các quan điểm, mục tiêu, định hướng, đề ra nhiệm vụ trọng tâm, các khâu đột phá và giải pháp thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội giai đoạn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 theo hướng phát triển nhanh và bền vững. Tổ chức không gian phát triển kinh tế, xã hội thống nhất, hiệu quả trên cơ sở khai thác lợi thế riêng có, bảo đảm kết nối đồng bộ hạ tầng, gắn với khai thác, sử dụng bền vững tài nguyên thiên nhiên; phát triển các ngành, các vùng có tính trọng tâm, trọng điểm; huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả nguồn lực; nâng cao năng lực cạnh tranh cấp tỉnh. Quy hoạch làm cơ sở để tổ chức lập quy hoạch chi tiết ngành, quy hoạch đô thị, nông thôn trên địa bàn tỉnh, đáp ứng yêu cầu sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp; bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất, chiến lược lâu dài của hệ thống quy hoạch.
Phấn đấu đến năm 2030, Đắk Lắk trở thành tỉnh phát triển năng động của cả nước; trở thành trung tâm phát triển kinh tế xanh và trung tâm dịch vụ logistics, y tế, giáo dục, du lịch, văn hóa-thể thao và khoa học-công nghệ của vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên; là điểm đến độc đáo, đặc sắc, hấp dẫn đối với khách du lịch trong nước và quốc tế. Đến năm 2050, Đắk Lắk phấn đấu trở thành tỉnh phát triển khá của cả nước, có nền kinh tế hiện đại, cơ cấu hợp lý, tăng trưởng xanh và phát triển bền vững. Tỉnh khẳng định vị thế là hạt nhân phát triển và lõi kết nối quan trọng của tiểu vùng Tây Nguyên, đóng vai trò đầu mối chiến lược gắn kết chặt chẽ khu vực Tây Nguyên với vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và các hành lang kinh tế quốc gia, góp phần hình thành không gian phát triển liên vùng hiệu quả, đồng thời định vị là một đô thị đáng sống hiện đại, thông minh và bản sắc, phát triển hài hòa giữa con người, công nghệ và thiên nhiên.
Đột phá từ các không gian phát triển mới
Để đạt được các mục tiêu đề ra, Đắk Lắk tập trung phát triển có trọng tâm, trọng điểm; hình thành các vùng động lực, hành lang kinh tế có tính liên kết và lan tỏa cao. Tổ chức không gian phát triển theo hướng mở rộng liên kết vùng-ngành, khai thác hiệu quả các hành lang kinh tế đông-tây, bắc-nam và xuyên vùng nhằm hình thành các chuỗi giá trị liên kết chặt chẽ, kết nối hiệu quả với các địa phương và vùng lân cận. Phát triển hệ thống đô thị theo mô hình đô thị trung tâm-đô thị vệ tinh; trong đó, Buôn Ma Thuột là đô thị hạt nhân của tiểu vùng Tây Nguyên, khu vực Tuy Hòa là trung tâm ven biển phía đông.
Điều chỉnh quy hoạch tỉnh Đắk Lắk đề ra 3 đột phá phát triển gồm: Tập trung phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số toàn diện trên cả ba trụ cột: Chính quyền số, kinh tế số và xã hội số; đẩy mạnh cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư, phát triển hạ tầng số đồng bộ, hiện đại. Tập trung phát triển nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu cho phát triển kinh tế, xã hội nhanh, bền vững. Tập trung hoàn thiện thể chế, cơ chế vận hành để bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp hoạt động hiệu lực, hiệu năng, hiệu quả. Huy động tối đa nguồn lực để đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế, xã hội đồng bộ, nhất là hạ tầng quan trọng chiến lược như giao thông, đô thị, khu kinh tế, khu công nghiệp và cảng biển.
Phân vùng kinh tế và hành lang phát triển
Trong điều chỉnh quy hoạch thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, tỉnh phân thành 3 vùng kinh tế. Vùng 1 (Vùng động lực cao nguyên phía tây) gồm 46 xã, phường; diện tích 8.262,61 km2, mật độ dân số 230 người/km2; gồm toàn bộ không gian cao nguyên trung tâm gắn với trục quốc lộ qua các đô thị trung tâm như Buôn Ma Thuột, Buôn Hồ, Ea Drăng, Buôn Đôn, khu vực biên giới gắn với đường Hồ Chí Minh và đường cao tốc 02, và đầu mối các tuyến CT.23, CT.24, QL.14C. Tập trung phát triển công nghiệp năng lượng tái tạo, công nghiệp chế biến sâu, nông-lâm nghiệp đa giá trị; trở thành lõi đô thị của thủ phủ cà-phê thế giới.
Vùng 2 (Vùng động lực kinh tế biển phía đông) gồm 30 xã, phường; diện tích 4.106,66 km2, mật độ dân số 243 người/km2; gồm toàn bộ không gian các xã, phường dọc Quốc lộ 1, CT.01, đường sắt quốc gia, đường sắt cao tốc; kéo dài từ Sông Cầu-Tuy Hòa-Đông Hòa và phần không gian biển thuộc tỉnh. Tập trung phát triển kinh tế biển tổng hợp, công nghiệp luyện kim, hóa dầu, dịch vụ cảng biển, năng lượng ngoài khơi; phát triển trở thành trung tâm du lịch biển-đảo cấp vùng, quốc gia.
Vùng 3 (Vùng trung du chuyển tiếp) gồm 26 xã; diện tích 5.729,04 km2, mật độ dân số 88 người/km2; gồm toàn bộ không gian các xã dọc từ Sơn Hòa-M’Đrăk-Ea Kar-Liên Sơn Lắk; định hướng phát triển thành vùng bổ trợ liên kết giữa vùng biển phía đông và vùng cao nguyên phía tây và liên kết với tỉnh Khánh Hòa; tập trung bảo vệ rừng, phát triển nông, lâm nghiệp đa giá trị, logistics.
Bên cạnh đó, tỉnh quy hoạch 3 hành lang kinh tế. Hành lang kinh tế bắc-nam Tây Nguyên gắn với trục đường Hồ Chí Minh, tuyến cao tốc bắc-nam phía tây (CT.02 sẽ hình thành trong tương lai) và tuyến đường sắt Tây Nguyên. Là hành lang kinh tế quan trọng kết nối các trung tâm sản xuất, đô thị của tiểu vùng Tây Nguyên, tăng cường liên kết với Đà Nẵng, vùng Bắc Trung Bộ ở phía bắc và vùng Đông Nam Bộ ở phía nam. Tập trung phát triển công nghiệp năng lượng tái tạo, công nghiệp chế biến sâu nông, lâm sản gắn với vùng nguyên liệu quy mô lớn, kinh tế rừng. Hình thành các chuỗi đô thị, trung tâm dịch vụ dọc hành lang và tuyến du lịch “Con đường xanh Tây Nguyên”.
Hành lang kinh tế bắc-nam phía đông gắn với các trục giao thông chiến lược gồm đường bộ cao tốc bắc-nam phía đông, Quốc lộ 1A, tuyến đường sắt quốc gia bắc-nam và đường sắt cao tốc bắc-nam (hình thành trong tương lai). Là hành lang kinh tế tổng hợp, kết nối các trung tâm đô thị, công nghiệp, du lịch và các đầu mối logistics lớn ven biển. Tập trung phát triển các ngành công nghiệp nặng, năng lượng, kinh tế biển (cảng biển, du lịch biển), dịch vụ logistics gắn với hệ thống vận tải đa phương thức và chuỗi đô thị ven biển.
Hành lang kinh tế đông-tây gắn với tuyến cao tốc Phú Yên-Đắk Lắk (CT.23) và tuyến Buôn Ma Thuột-Khánh Hòa (CT.24) trong tương lai. Là hành lang kinh tế liên kết quan trọng giữa khu vực trung Tây Nguyên với dải ven biển Nam Trung Bộ. Tập trung phát triển các đô thị công nghiệp-dịch vụ-thương mại-du lịch, các vùng chuyên canh tập trung, ngành công nghiệp chế biến sâu nông, lâm, khoáng sản, phát triển năng lượng tái tạo.
Tỉnh cũng quy hoạch 2 trung tâm động lực. Trung tâm động lực cao nguyên phía tây gồm các đô thị lớn Buôn Ma Thuột-Buôn Hồ và vùng lân cận; là trung tâm hành chính, đô thị. Tập trung phát triển các ngành kinh tế mới như kinh tế ban đêm, kinh tế số; phát triển đô thị theo hướng xanh-thông minh-hiện đại-bản sắc. Trung tâm động lực ven biển phía đông gồm các đô thị Tuy Hòa-Đông Hòa và vùng lân cận. Tập trung phát triển công nghiệp gắn với khu kinh tế và cảng biển quốc tế, thương mại-dịch vụ và du lịch biển.
Ngoài ra, tỉnh quy hoạch 3 cực tăng trưởng. Cực tăng trưởng đô thị Ea Drăng và vùng lân cận là trung tâm đô thị cửa ngõ phía bắc của khu vực phía tây tỉnh Đắk Lắk. Tập trung phát triển các đô thị TOD (mô hình phát triển đô thị lấy giao thông công cộng làm trung tâm), thương mại, dịch vụ, công nghiệp chế biến và hỗ trợ sản xuất nông nghiệp. Cực tăng trưởng đô thị Sông Cầu và vùng lân cận là trung tâm đô thị cửa ngõ phía đông của tỉnh, tập trung phát triển các đô thị TOD, đô thị thích ứng biến đổi khí hậu, kinh tế biển tổng hợp. Cực tăng trưởng đô thị M’Drắk và vùng lân cận là trung tâm công nghiệp chế biến, logistics kết hợp du lịch sinh thái, văn hóa.
Khẳng định vai trò kết nối chiến lược
Đồng chí Cao Thị Hòa An, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh Đắk Lắk khẳng định: Việc công bố điều chỉnh quy hoạch tỉnh Đắk Lắk thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Quy hoạch này hướng tới việc xác lập rõ ràng tầm nhìn, động lực tăng trưởng, là công cụ dẫn dắt phát triển nhằm bố trí đúng nguồn lực, thu hút đầu tư và xử lý dứt điểm các điểm nghẽn. Đồng thời, quy hoạch đã hiện thực hóa chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trong chuyến thăm và làm việc với lãnh đạo tỉnh vào đầu tháng 2/2026: Đắk Lắk cần đổi mới tư duy, từ quản lý địa bàn sang kiến tạo không gian phát triển chiến lược, khẳng định vai trò đầu mối kết nối Tây Nguyên với các vùng kinh tế và hành lang quốc gia.
