Năm 2025, thiệt hại do thiên tai tại Sơn La là bài học lớn, khi 18/22 loại hình thiên tai xảy ra, gây 24 người thương vong, hơn 4.200 ngôi nhà bị ảnh hưởng và hàng nghìn héc-ta cây trồng thiệt hại. Mưa lớn kéo dài gây lũ ống, lũ quét, sạt lở đất tại các huyện vùng cao, nhiều tuyến giao thông bị chia cắt.
Kiện toàn cơ chế chỉ huy ứng phó thiên tai
Ông Vũ Tiến Đĩnh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, cho biết tỉnh đã kiện toàn cơ chế chỉ huy, điều hành ứng phó thiên tai theo từng cấp độ rủi ro. Phương án ứng phó năm 2026 quy định rõ trách nhiệm từng cấp, ngành, bảo đảm xử lý kịp thời. Khi thiên tai cấp độ thấp, chính quyền cơ sở tổ chức ứng phó và huy động lực lượng tại chỗ. Khi rủi ro gia tăng, cơ chế chỉ huy nâng lên cấp tỉnh với chế độ trực ban 24/24 giờ. Trong trường hợp nghiêm trọng, Chủ tịch UBND tỉnh trực tiếp chỉ huy, huy động tối đa nguồn lực cứu hộ, cứu nạn.
Phương châm “4 tại chỗ” và bảo vệ nhóm dễ bị tổn thương
Phương châm “4 tại chỗ” tiếp tục là giải pháp nòng cốt. Các cơ sở rà soát khu vực nguy cơ cao lũ quét, sạt lở đất; chuẩn bị lực lượng xung kích, phương tiện, vật tư dự phòng và nhu yếu phẩm. Đáng chú ý, tỉnh lập danh sách nhóm dễ bị tổn thương (người cao tuổi, trẻ em, phụ nữ mang thai, người khuyết tật) để xây dựng phương án hỗ trợ phù hợp khi sơ tán khẩn cấp. An ninh trật tự và bảo vệ tài sản tại khu vực sơ tán cũng được chú trọng.
Dự báo sớm và bảo đảm an toàn hồ đập
Công tác dự báo, cảnh báo sớm được xác định là giải pháp quan trọng. Sơn La hiện có 169 trạm quan trắc khí tượng thủy văn, nhiều trạm tự động hóa thu thập dữ liệu liên tục. Ông Lê Sỹ Tuyến, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi và Tài nguyên nước, cho biết tỉnh có 111 hồ chứa nước, 132 đập dâng và 2.405 công trình thủy lợi, trong đó 86 hồ chứa lớn (chiều cao đập trên 5m hoặc dung tích từ 50.000m³). Các công trình này giữ vai trò cấp nước nông nghiệp và điều tiết nguồn nước, giảm áp lực hạ du mùa mưa lũ.
Kiểm tra, bảo dưỡng công trình trước mùa mưa lũ
Ngành nông nghiệp và môi trường tỉnh cùng các đơn vị quản lý đã tổ chức kiểm tra, đánh giá hiện trạng hồ chứa, đập dâng. Hệ thống máy móc, cửa van, cống lấy nước, tràn xả lũ được bảo dưỡng, sửa chữa và vận hành thử. Kết quả rà soát cho thấy phần lớn hồ chứa bảo đảm điều kiện vận hành an toàn. Ông Phan Huy Bình, Trưởng chi nhánh Công ty TNHH MTV Quản lý khai thác công trình thủy lợi Sơn La tại Yên Châu, cho biết đơn vị đã kiểm tra toàn bộ hệ thống hạng mục hồ Chiềng Khoi, bảo dưỡng máy móc, máy đóng mở, cống, tràn, theo dõi thời tiết và lượng mưa để có phương án điều tiết an toàn.
