Qua công tác giám sát, khu tái định cư Co Hương - bản Ngàm tại xã Tam Thanh đã hoàn thiện xây lắp và bố trí chỗ ở cho 36 hộ dân. Trong khi đó, khu tái định cư bản Muống, xã Trung Hạ được triển khai trên diện tích 2,9ha với tổng mức đầu tư gần 26 tỷ đồng, phấn đấu hoàn thành và bố trí tái định cư cho 43 hộ trước mùa mưa bão năm 2026.
Tiến độ di dời và hỗ trợ tái định cư
Các địa phương đã giải ngân 745 triệu đồng hỗ trợ 14 hộ di chuyển khỏi khu vực nguy cơ cao do thiên tai, đồng thời tái xây lắp nhà ở xen ghép với cộng đồng dân cư sở tại. Đến nay, gần 40% số hộ đã di chuyển và xây lắp nhà tại nơi ở mới đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Có 109 hộ bị thiệt hại do thiên tai đã hoàn thành xây lắp và cư trú ổn định tại các khu tái định cư ở bản Sạy, xã Trung Thành và bản Lở, xã Thiên Phủ. Tổng mức đầu tư cho các khu này gần 24,5 tỷ đồng, từ nguồn ngân sách theo Đề án sắp xếp dân cư của tỉnh Thanh Hóa và vốn chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi giai đoạn 2021-2025. Hiện nay, gần 28% số hộ tái định cư đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ở cùng tài sản trên đất.
Kiến nghị tăng mức hỗ trợ
Lãnh đạo xã Pù Luông kiến nghị tăng mức hỗ trợ cho các hộ di chuyển khỏi khu vực nguy cơ cao. Tại xã này, có 3 hộ đã di chuyển và tái định cư xen ghép, trong đó 2 hộ được hỗ trợ 90 triệu đồng theo chính sách hiện hành, một hộ chưa được giải ngân do xây nhà trên đất lúa. Ngoài ra, một hộ được hỗ trợ xây nhà từ nguồn huy động theo Chỉ thị 22 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Thanh Hóa về hỗ trợ nhà ở cho hộ nghèo, hộ chính sách giai đoạn 2024-2025.
Thực trạng và rủi ro thiên tai
Thực tế cho thấy nhiều hộ vẫn sống ở khu vực nguy cơ cao nhưng chưa được cập nhật phương án di chuyển. Vùng thượng du Thanh Hóa thường xảy ra thời tiết cực đoan, dân cư sống trên đất dốc, dưới chân núi, tiềm ẩn nhiều tai họa. Tháng 4 năm nay, mưa đá, dông lốc xảy ra ở nhiều nơi, gây thiệt hại về người và tài sản. Cụ thể, khoảng 22 giờ ngày 28/4, mưa lớn kèm dông lốc tại xã Nam Xuân làm tốc mái 9 ngôi nhà, gió lốc làm sập nhà sàn của ông Vi Văn Nọi ở bản Cua, đè chết một thiếu niên 13 tuổi. Sáng 9/5, nhiều khối đá lớn từ núi Gò Chè lăn xuống khu dân cư thôn Dương Đình Huệ, xã Cẩm Thủy, làm sập một phần mái nhà bếp của gia đình chị Nguyễn Thị Thắm. Lực lượng tại chỗ đã hỗ trợ di chuyển người dân và khắc phục hậu quả.
Đề xuất và giải pháp
Đoàn giám sát đề nghị tiếp tục rà soát, cập nhật các hộ nguy cơ cao để bố trí ổn định dân cư theo quy hoạch; làm rõ số hộ đã được hưởng chính sách ổn định dân cư giai đoạn 2021-2025; tạo cơ sở thực hiện đúng chính sách hỗ trợ di chuyển và tái định cư giai đoạn 2026-2030. Các ý kiến cũng phản ánh khó khăn trong tìm mặt bằng xây dựng khu tái định cư tập trung, trong khi tỉnh dôi dư lương thực; học sinh dân tộc thiểu số khó khăn được hỗ trợ học tập; nhiều hộ được hỗ trợ lương thực để trồng rừng. Một số ý kiến đề xuất cập nhật chuyển mục đích sử dụng đất lúa, cấp quyền sử dụng đất ở cho hộ tồn đọng, với tinh thần tính mạng người dân là trên hết. Các địa phương đề nghị tăng mức hỗ trợ cho hộ tự di chuyển, tự lo quỹ đất tái định cư xen ghép, đồng thời phát huy vai trò của hệ thống chính trị trong tuyên truyền, vận động tạo quỹ đất cho các hộ tái định cư.
Chỉ đạo của Trưởng ban Dân tộc HĐND tỉnh
Trưởng Ban Dân tộc Hội đồng nhân dân tỉnh Thanh Hóa khóa XIX, Lương Tiến Thành, đánh giá cao nỗ lực của các xã, thôn bản và kết quả đạt được trong di chuyển hộ dân khỏi vùng nguy cơ cao và tái định cư tập trung, xen ghép, liền kề. Ông tiếp thu các ý kiến và đề nghị các địa phương đẩy nhanh tiến độ cấp quyền sử dụng đất ở cho các hộ dân. Đồng thời, ông lưu ý phải thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ở tại nơi ở cũ và chỉ cho phép các hộ đã chuyển cư sử dụng diện tích đã thu hồi vào mục đích sản xuất, không được tái dựng nhà ở. Cần tiếp tục phát huy vai trò lãnh đạo của Đảng, tập hợp đoàn kết nhân dân, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực để di dời hộ dân, sắp xếp ổn định dân cư theo quy hoạch, bảo đảm an toàn tính mạng của nhân dân là trên hết, trước hết, tạo thêm cơ hội sinh kế cho các hộ dân vươn lên “lạc nghiệp”.
