Tối 28/5, Hà Nội hứng chịu một trận mưa dông diện rộng nhưng lượng mưa phân bố không đồng đều, gây ra sự chênh lệch lớn giữa các khu vực chỉ cách nhau vài km. Trong khi nhiều nơi ở phía Tây và Tây Nam thành phố mưa lớn gây ngập úng cục bộ, thì khu vực trung tâm hầu như không có mưa đáng kể.
Nguyên nhân mưa phân bố không đều
Bà Lê Thị Xuân Lan, chuyên gia khí tượng thủy văn, cho biết sau những ngày nắng nóng kéo dài, lượng hơi nước bốc lên mạnh hình thành các ổ mây dông phát triển từ tầng thấp lên độ cao khoảng 6-7 km. Những ổ mây này không phân bố đều trên phạm vi rộng, vì vậy mưa rào và dông mang tính chất rời rạc, không phải chỗ nào cũng mưa như nhau. Có nơi mưa ngập nhưng cách đó khoảng 1 km lại không mưa hoặc mưa rất ít.
Hiện tượng này không chỉ xảy ra ở Hà Nội hay miền Bắc mà còn xuất hiện tại TP.HCM và nhiều địa phương khác. Bà Lan dẫn chứng tại khu vực bà sinh sống ở TP.HCM, có thời điểm mưa rất lớn khiến con hẻm ngập sâu, nhưng chỉ cách chưa đầy 1 km lại gần như không có mưa hoặc mưa rất nhỏ.
Tác động đến hệ thống thoát nước
Khi mưa lớn dồn dập trong thời gian ngắn, nguy cơ ngập úng rất dễ xảy ra, đặc biệt tại các đô thị đông dân. Hệ thống thoát nước quá tải hoặc cống bị tắc nghẽn càng khiến tình trạng ngập trở nên nghiêm trọng hơn.
Ông Phạm Ngọc Toàn, Phó tổng giám đốc Công ty TNHH MTV Thoát nước Hà Nội, cho biết trận mưa chiều tối 28/5 mang tính chất đối lưu cục bộ - dạng mưa thường xuất hiện vào thời điểm giao mùa. Mưa tập trung chủ yếu tại khu vực phía Tây thành phố, khiến hệ thống thoát nước tại một số khu vực chịu áp lực lớn trong thời gian ngắn.
Số liệu lượng mưa cụ thể
Theo báo cáo nhanh của Công ty TNHH MTV Thoát nước Hà Nội, mưa bắt đầu từ khoảng 17h do ảnh hưởng của rãnh áp thấp bị nén kết hợp với áp cao lục địa từ phía Bắc. Nhiều khu vực ghi nhận lượng mưa rất lớn chỉ trong vài giờ: Từ Liêm 90,2 mm; Tây Mỗ 70,6 mm; Hoài Đức 67,5 mm; Vĩnh Thanh 61 mm; Cầu Giấy 59,8 mm; Yên Nghĩa 49,7 mm; ngõ 37 Trần Quốc Hoàn 46,8 mm; Đại Mỗ 45,9 mm; Kiến Hưng 45,3 mm.
Trong khi đó, khu vực trung tâm thành phố gần như không có mưa: Hoàn Kiếm 0,4 mm; Hoàng Mai 0,1 mm; Yên Sở 0,7 mm; Văn Điển 0,5 mm.
Các điểm ngập úng và công tác xử lý
Khoảng 19h cùng ngày, thành phố ghi nhận 4 điểm úng ngập gồm đường Mỹ Đình (đoạn từ Trường THPT Mỹ Đình đến số 368 Mỹ Đình), khu đô thị Resco, phố Trần Bình và đường Nguyễn Đình Tứ. Đến 20h, nước tại các vị trí này cơ bản đã rút hết, giao thông trở lại bình thường.
Theo đánh giá của đơn vị chuyên môn, lượng mưa vượt 50 mm trong thời gian ngắn có thể gây quá tải cục bộ cho hệ thống thoát nước, đặc biệt tại các khu vực đô thị hóa nhanh, mật độ bê tông hóa cao như Mỹ Đình, Từ Liêm, Tây Mỗ, Đại Mỗ, Cầu Giấy và một phần phường Hà Đông.
Biện pháp ứng phó
Để ứng phó với mưa lớn, Công ty TNHH MTV Thoát nước Hà Nội đã triển khai lực lượng ứng trực tại các khu vực trọng điểm; tăng cường tua vớt rác tại các ga thu nước; mở cửa phai tại các hồ điều hòa và vận hành nhiều trạm bơm đầu mối nhằm hạ thấp mực nước trên hệ thống. Cụ thể, Trạm bơm Yên Sở vận hành 6/20 tổ bơm; Trạm bơm Bắc Thăng Long - Vân Trì vận hành 1/4 tổ bơm; Trạm bơm Đồng Bông 1 vận hành toàn bộ 3/3 tổ bơm. Ngoài ra, các trạm bơm Phan Văn Trường, Hà Trì, Mậu Lương, Đa Sỹ, Cổ Nhuế, Kim Liên, Nguyễn Hoàng Tôn và Đông Trù cũng được vận hành theo quy trình nhằm hỗ trợ tiêu thoát nước.
Dự báo và khuyến cáo
Theo dự báo, trong tối và đêm 29/5, Hà Nội tiếp tục xuất hiện mưa dông cục bộ. Các lực lượng thoát nước, giao thông cùng chính quyền địa phương sẽ duy trì ứng trực để xử lý kịp thời các tình huống phát sinh, bảo đảm an toàn giao thông và hạn chế úng ngập.
Công ty Thoát nước Hà Nội khuyến cáo người dân hạn chế di chuyển qua các tuyến đường thấp trũng khi xảy ra mưa lớn; chú ý giảm tốc độ khi tham gia giao thông do mặt đường trơn trượt, tầm nhìn hạn chế và nguy cơ cây xanh, biển quảng cáo gãy đổ trong dông lốc.
