Tỉnh Vĩnh Long đang từng bước xây dựng hệ sinh thái kinh tế tuần hoàn, tập trung vào các lĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp chế biến và du lịch. Với hơn 329.000 ha lúa, sản lượng gần 1,9 triệu tấn; hơn 122.000 ha cây màu và cây công nghiệp ngắn ngày; cùng gần 221.000 ha cây lâu năm như dừa và cây ăn trái, đạt sản lượng trên 3,5 triệu tấn mỗi năm, nguồn nguyên liệu và phụ phẩm nông nghiệp rất dồi dào. Chăn nuôi cũng phát triển mạnh với đàn heo khoảng 900.000 con, bò 470.000 con và hơn 24 triệu gia cầm. Diện tích nuôi thủy sản đạt hơn 111.000 ha, sản lượng gần một triệu tấn/năm. Đây là cơ sở để địa phương thúc đẩy sản xuất tuần hoàn, tận dụng tối đa tài nguyên và giảm thiểu chất thải.
Lợi thế từ dừa và gốm đỏ
Vĩnh Long hiện có hơn 220.000 ha dừa, đứng đầu cả nước. Nguồn sinh khối từ vỏ, xơ và gáo dừa được xem là lợi thế để phát triển các sản phẩm xanh, thân thiện môi trường. Trong lĩnh vực công nghiệp, ngành gốm đỏ truyền thống đang được hỗ trợ đổi mới công nghệ, nâng cao giá trị sản phẩm và giảm tiêu hao nguyên liệu. Việc sáp nhập đã tạo không gian phát triển mới, kết nối các vùng sản xuất, hình thành chuỗi giá trị tuần hoàn liên vùng. Trước đây, phụ phẩm thường được xử lý nhỏ lẻ, nay có thể bổ sung cho nhau trên quy mô lớn, từ nội đồng đến ven biển.
Mô hình hiệu quả từ thực tế
Nhiều mô hình kinh tế tuần hoàn đã phát huy hiệu quả rõ rệt. Điển hình là hộ ông Phạm Văn Nhựt ở xã Lương Hòa. Với 3 ha lúa, ông xây dựng quy trình sản xuất khép kín, giúp giá trị kinh tế tăng gần 5 lần so với bán lúa tươi. Ông đầu tư máy xới, máy sấy, xay xát và máy đóng gói để chủ động chế biến, đưa sản phẩm ra thị trường. Các phụ phẩm từ cây lúa đều được tận dụng: rơm nuôi 20 con bò lấy phân bón; một phần gạo nấu rượu lấy hèm làm thức ăn cho bò; trấu cung cấp cho cơ sở nuôi gà đổi phân gà làm phân hữu cơ; cám bán cho sản xuất mỹ phẩm. Ông Nhựt cho biết: “Hiện tôi có hai sản phẩm 'Gạo tím Ba Nhựt' và 'Nếp cẩm Ba Nhựt' đạt OCOP 3 sao. Sản xuất hữu cơ, đóng gói và bán trực tiếp giúp nâng cao giá trị. Tận dụng phụ phẩm cũng góp phần nâng cao hiệu quả mô hình kinh tế tuần hoàn.”
Hướng tới phát triển bền vững
Tại hội nghị về chuyển đổi số và kinh tế tuần hoàn, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thý Liễu, Giám đốc Phân hiệu Đại học Kinh tế TP.HCM tại Vĩnh Long, nhận định: “Sau sáp nhập, Vĩnh Long hình thành cấu trúc phát triển mới với liên kết nội đồng, vùng dừa và ven biển. Trước đây phát triển riêng lẻ, chưa khai thác hiệu quả tài nguyên liên vùng. Nay phụ phẩm nông nghiệp từ nội đồng có thể kết nối với công nghiệp chế biến; sinh khối dừa thành nguyên liệu cho sản phẩm xanh; mở rộng lợi thế thủy sản, rừng ngập mặn, năng lượng tái tạo và kinh tế biển.” Bà Liễu cũng cho rằng du lịch tuần hoàn là hướng đi tiềm năng, với hệ sinh thái đa dạng gồm miệt vườn, làng nghề gốm đỏ, không gian dừa, sông nước và ven biển. Các tuyến trải nghiệm gắn với nông nghiệp, làng nghề, sản phẩm dừa hay gốm đỏ sẽ nâng cao giá trị bản địa, mở rộng đầu ra cho sản phẩm tuần hoàn.
Tiến sĩ Ngô Văn Tán, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh, nhấn mạnh: “Chuyển đổi số không chỉ là xu hướng mà là quá trình tái cấu trúc toàn diện, từ đổi mới quản trị nhà nước, xây dựng chính quyền số đến phát triển kinh tế số trong các ngành chủ lực, lấy người dân làm trung tâm. Chuyển đổi số cần song hành với kinh tế tuần hoàn để tối ưu hóa tài nguyên, nâng cao chất lượng tăng trưởng, hướng tới tăng trưởng xanh và thích ứng biến đổi khí hậu.”
Tỉnh Vĩnh Long đã đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, nâng cao năng lực cạnh tranh, khai thác hiệu quả tiềm năng trong nông nghiệp công nghệ cao, chế biến nông sản, logistics, thương mại điện tử, quản trị đô thị thông minh và phát triển doanh nghiệp đổi mới sáng tạo. Kinh tế tuần hoàn vừa là giải pháp bảo vệ môi trường, vừa là chiến lược phát triển mới của Vĩnh Long trong giai đoạn sau sáp nhập.
