Bộ Nội vụ vừa đưa ra dự thảo Nghị định quy định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố cùng chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách tại các đơn vị này. Trong dự thảo, Bộ đã nêu rõ các nguyên tắc thành lập, sắp xếp, tổ chức lại, giải thể, đặt tên và đổi tên thôn, tổ dân phố.
Nguyên tắc thành lập và sắp xếp thôn, tổ dân phố
Theo dự thảo, việc thành lập và sắp xếp thôn, tổ dân phố phải tuân thủ quy định pháp luật, bảo đảm dân chủ, công khai, minh bạch. Các giá trị lịch sử, văn hóa, phong tục, tập quán cần được kế thừa và phát huy, phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của địa phương.
Việc thành lập thôn, tổ dân phố phải căn cứ vào đặc điểm, điều kiện tự nhiên, trình độ phát triển kinh tế - xã hội, đặc điểm văn hóa, truyền thống. Đồng thời, cần xem xét điều kiện đặc thù của đơn vị hành chính sau sắp xếp và mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.
Sáp nhập và giải thể thôn, tổ dân phố
Khi sáp nhập thôn, tổ dân phố, cần đặc biệt chú trọng đến phong tục, tập quán và nguyện vọng của người dân. Việc sắp xếp, tổ chức lại đối với các thôn, tổ dân phố chưa bảo đảm tiêu chí theo quy định hoặc theo yêu cầu quản lý, phát triển kinh tế - xã hội, đô thị hóa, phân bố dân cư và yêu cầu tổ chức hoạt động của cộng đồng dân cư.
Giải thể thôn, tổ dân phố được thực hiện trong các trường hợp do thay đổi các yếu tố địa lý, địa hình tác động đến quản lý và hoạt động của thôn, tổ dân phố hoặc do thực hiện phương án bồi thường, tái định cư.
Đặt tên và đổi tên thôn, tổ dân phố
Việc đặt tên thôn, tổ dân phố được thực hiện đồng thời trong quy trình thành lập, sắp xếp, tổ chức lại. Đổi tên thôn, tổ dân phố diễn ra khi trùng tên trong cùng một đơn vị hành chính cấp xã hoặc theo nguyện vọng của nhân dân.
UBND cấp xã có trách nhiệm xây dựng đề án thành lập thôn, tổ dân phố, trình HĐND cùng cấp xem xét thông qua. Cấp xã tổ chức lấy ý kiến nhân dân bằng hình thức phù hợp, tổng hợp, giải trình, tiếp thu đầy đủ ý kiến tham gia, xây dựng báo cáo hoàn thiện hồ sơ trình HĐND xã quyết định.
Đối với đổi tên, UBND cấp xã lập phương án nêu rõ lý do, tên mới, tổ chức lấy ý kiến nhân dân, tổng hợp, giải trình, tiếp thu và xây dựng báo cáo trình HĐND cấp xã xem xét, ban hành nghị quyết tại kỳ họp gần nhất.
Tiêu chí mới về quy mô số hộ gia đình
Dự thảo quy định cụ thể tiêu chí quy mô số hộ gia đình đối với thôn, tổ dân phố theo từng vùng, miền sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp:
- Hà Nội và TP.HCM: thôn từ 500 hộ, tổ dân phố từ 700 hộ.
- Trung du và miền núi phía Bắc: thôn từ 150 hộ, tổ dân phố từ 300 hộ.
- Đồng bằng sông Hồng: thôn từ 400 hộ, tổ dân phố từ 550 hộ.
- Bắc Trung Bộ: thôn từ 350 hộ, tổ dân phố từ 450 hộ.
- Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên: thôn từ 350 hộ, tổ dân phố từ 500 hộ. Riêng Gia Lai, Lâm Đồng, Đắk Lắk: thôn từ 300 hộ, tổ dân phố từ 450 hộ.
- Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long: thôn từ 400 hộ, tổ dân phố từ 550 hộ.
Theo thống kê của Bộ Nội vụ, cả nước hiện có 89.574 thôn, tổ dân phố tính đến năm 2025, bình quân khoảng 27 thôn/xã.
