Trong bối cảnh căng thẳng gia tăng ở Trung Đông kể từ sau chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, Italy – một quốc gia thành viên NATO hàng đầu ở châu Âu – đã nỗ lực xoa dịu tình hình. Bộ trưởng Ngoại giao Italy Antonio Tajani khẳng định, Rome không tham gia vào bất kỳ hành động quân sự nào chống lại Iran và không cho phép sử dụng các căn cứ của mình để thực hiện các cuộc tấn công.
Italy nhấn mạnh lập trường trung lập
Trong những bình luận được đưa ra sau cuộc điện đàm với Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi ngày 25/6, ông Tajani nhấn mạnh lập trường trung lập của Italy. "Tôi đã nói chuyện với Bộ trưởng Ngoại giao Iran Aragchi. Italy chưa bao giờ tham gia vào bất kỳ sáng kiến quân sự nào và chưa bao giờ cho phép sử dụng các căn cứ của mình cho các hành động chống lại Iran, tuân thủ nghiêm ngặt nhất các hiệp ước với Mỹ", ông Tajani nói trong một bài đăng trên nền tảng X.
Nhà ngoại giao hàng đầu của Italy cũng kêu gọi mở lại các tuyến đường hàng hải quan trọng qua Eo biển Hormuz, một tuyến đường vận chuyển chiến lược quan trọng giữa Vịnh Ba Tư và Biển Ả Rập, vốn từ lâu đã là điểm nóng trong căng thẳng khu vực. "Tôi kêu gọi mở lại hoàn toàn Eo biển Hormuz, tạo điều kiện cho tất cả các tàu chở hàng của Italy vẫn đang bị chặn có thể đi qua", ông Tajani nói thêm.
Eo biển Hormuz và vai trò ngoại giao
Eo biển Hormuz là một trong những tuyến đường huyết mạch vận chuyển dầu mỏ quốc tế, và bất kỳ sự gián đoạn nào ở đó đều có tác động đến nền kinh tế toàn cầu. Ông Tajani cũng chỉ ra sự tham gia ngoại giao như một cách để giảm căng thẳng, nhấn mạnh tầm quan trọng mang tính biểu tượng của sự hiện diện ngoại giao của Italy tại Tehran. "Việc mở lại Đại sứ quán Italy ở Tehran là một tín hiệu mạnh mẽ về đối thoại, cũng như trong bối cảnh nối lại quan hệ kinh tế và văn hóa".
Trước đó, trong một cuộc phỏng vấn với truyền thông Mỹ ngày 24/6, Tổng thư ký NATO Mark Rutte đã phản hồi những cáo buộc rằng các đồng minh châu Âu không hỗ trợ Mỹ trong cuộc xung đột Iran, bằng cách lấy ví dụ về trường hợp của Italy. "Tôi hoàn toàn hiểu sự thất vọng, nhưng nếu chúng ta lấy Italy làm ví dụ, 500 máy bay của Mỹ đã cất cánh từ các căn cứ của Mỹ ở Italy để hỗ trợ chiến dịch. Vì vậy, đây là một con số khổng lồ", ông Rutte nói.
Tranh cãi chính trị tại Italy
Bình luận này đã gây ra một cuộc tranh cãi chính trị ở Italy, nơi chính phủ của Thủ tướng Giorgia Meloni đã nhiều lần tuyên bố rằng họ không cho phép sử dụng lãnh thổ Italy cho các hành động quân sự trực tiếp chống lại Iran. Các lãnh đạo phe đối lập ở Italy đã yêu cầu chính phủ của bà Meloni đưa ra lời giải thích. Lãnh đạo Phong trào Năm Sao và cựu Thủ tướng Giuseppe Conte cho rằng bà Meloni nên làm rõ vấn đề này tại quốc hội, trong khi ông Nicola Fratoianni của Liên minh Xanh và Cánh tả nói rằng, hoặc chính phủ đã đánh lừa các nhà lập pháp hoặc ông Rutte "đã bị say nắng".
Trong một tuyên bố vào ngày 25/6, Bộ trưởng Quốc phòng Guido Crosetto cho biết, Italy đã hành động hoàn toàn tuân thủ hiến pháp, các hiệp ước và thỏa thuận quốc tế về căn cứ đồng minh trên lãnh thổ của mình. "Như đã được làm rõ trước quốc hội, chính phủ chỉ cho phép các hoạt động kỹ thuật và hậu cần, phi quân sự", ông Crosetto khẳng định, cho biết thêm rằng Italy đã từ chối các yêu cầu vượt quá giới hạn này.
Căn cứ quân sự Mỹ tại Italy
Italy là nơi đặt khoảng 120 cơ sở quân sự của Mỹ, bao gồm cả căn cứ không quân hải quân Sigonella ở Sicily và căn cứ không quân Aviano ở miền bắc đất nước. Đáp lại yêu cầu bình luận từ Reuters, một quan chức NATO cho biết, ông Rutte chỉ "nhấn mạnh cách các nước đồng minh, trong đó có Italy, thực hiện các thỏa thuận song phương hiện có trong khuôn khổ việc sử dụng căn cứ quân sự và cho phép máy bay bay qua không phận".
