Lãnh tụ tối cao Iran, Mojtaba Khamenei, đã ra lệnh giữ lại toàn bộ lượng uranium đã làm giàu trong nước, bất chấp áp lực từ phía Mỹ. Hai nguồn tin cấp cao tại Iran tiết lộ với Reuters rằng quyết định này nhận được sự đồng thuận từ giới chức nước này.
Yêu cầu của Mỹ và lập trường của Iran
Theo các quan chức Iran, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã cam kết với Israel về việc buộc Iran phải chuyển kho uranium đã làm giàu ra khỏi lãnh thổ. Đây được coi là nguyên liệu cốt lõi để chế tạo bom nguyên tử. Bên cạnh đó, Mỹ đưa ra hai điều kiện kiên quyết khác: Iran phải chấm dứt hỗ trợ cho các nhóm dân quân trong khu vực và xóa sổ hoàn toàn năng lực phát triển tên lửa đạn đạo.
Tuy nhiên, một nguồn tin khẳng định: “Chỉ thị từ Lãnh tụ tối cao Khamenei và sự đồng thuận của giới chức Iran là không chấp nhận việc đưa kho uranium đã làm giàu ra khỏi đất nước”. Trước khi xung đột nổ ra, Iran từng phát đi tín hiệu sẵn sàng chuyển một nửa kho uranium làm giàu ở mức 60% ra nước ngoài, nhưng lập trường hiện tại đã thay đổi.
Lý do Iran thay đổi quan điểm
Giới chức Iran nhận định việc chuyển giao uranium ra ngoại quốc sẽ làm suy giảm năng lực tự vệ, khiến nước này dễ bị tổn thương hơn trước các cuộc tấn công từ Mỹ và Israel. Thay vào đó, Iran cho rằng vẫn còn các phương án khả thi khác, chẳng hạn như pha loãng kho uranium dưới sự giám sát của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA).
Nhiều quan chức nội bộ Iran nghi ngờ tình trạng đình chiến hiện tại chỉ là chiến thuật của Mỹ nhằm tạo cảm giác an toàn giả tạo trước khi khơi mào một đợt tấn công mới. Mục tiêu của Iran là đạt được một thỏa thuận chấm dứt chiến sự vĩnh viễn, kèm theo cam kết bảo đảm từ Mỹ và Israel rằng họ sẽ không tiếp tục các hành động quân sự.
Tuyên bố cứng rắn của Tổng thống Trump
Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định Washington sẽ áp dụng các biện pháp quyết liệt nhất để ngăn chặn triệt để nguy cơ Iran sở hữu vũ khí hạt nhân. Phát biểu trước truyền thông tại Nhà Trắng ngày 21/5, ông nhấn mạnh lập trường này nhận được sự đồng thuận tuyệt đối từ công dân Mỹ.
Khi đề cập đến số lượng uranium làm giàu ở cấp độ cao hiện do Iran nắm giữ, người đứng đầu Nhà Trắng bác bỏ hoàn toàn khả năng để Tehran tiếp tục lưu kho số nguyên liệu này. Ông cho biết Mỹ dự kiến sẽ tịch thu toàn bộ và có thể tiến hành phá hủy sau đó.
Điều khoản bắt buộc trong đàm phán
Chính quyền Mỹ ngụ ý rằng việc bàn giao quyền kiểm soát kho uranium làm giàu của Iran cho phía Mỹ là điều khoản bắt buộc, không thể tách rời trong bất kỳ tiến trình đàm phán hòa bình nào tại Trung Đông. Đây được xem là cơ chế giám sát bắt buộc nhằm triệt tiêu hoàn toàn năng lực hạt nhân quân sự của Tehran.
Mặc dù vậy, các nguồn tin quốc tế lưu ý rằng chính quyền Mỹ hiện chưa công bố quy trình kỹ thuật cụ thể để thực hiện việc tiếp quản hoặc tiêu hủy số uranium nói trên trong trường hợp các bên đạt được thỏa thuận.
