Theo New York Times, trong bối cảnh căng thẳng tại Iran chưa hạ nhiệt, sự chú ý của Tổng thống Donald Trump dành cho Greenland dường như đã giảm bớt trên các mặt báo. Tuy nhiên, suốt bốn tháng qua, các nhà đàm phán từ Mỹ, Greenland và Đan Mạch vẫn âm thầm tiến hành những cuộc thảo luận quan trọng về tương lai của hòn đảo Bắc Cực này.
Các cuộc đàm phán được kỳ vọng sẽ tạo ra một thỏa thuận có thể làm hài lòng ông Trump, ngăn chặn những lời đe dọa sử dụng vũ lực để kiểm soát Greenland, đồng thời giảm nguy cơ gây chia rẽ trong liên minh NATO. Tuy nhiên, giới lãnh đạo Greenland ngày càng lo ngại về những điều khoản đang được đưa ra, bởi vai trò của Mỹ tại đảo có thể mở rộng đáng kể, ảnh hưởng đến chủ quyền của họ.
Những yêu cầu từ Washington
Theo các nguồn tin, Mỹ đang tìm cách sửa đổi một số thỏa thuận quân sự trước đây nhằm đảm bảo quân đội Mỹ có thể hiện diện tại Greenland vô thời hạn, ngay cả khi hòn đảo này trở thành quốc gia độc lập trong tương lai. Đề xuất này vấp phải sự phản đối từ Greenland.
Thứ hai, Mỹ muốn mở rộng phạm vi đàm phán để có quyền thiết lập cơ chế kiểm soát và phủ quyết đối với các thỏa thuận đầu tư lớn vào Greenland, nhằm ngăn các cường quốc khác gia tăng ảnh hưởng. Các quan chức Greenland và Đan Mạch phản đối mạnh mẽ, cho rằng điều này vi phạm chủ quyền của Greenland.
Thứ ba, Washington rất quan tâm đến khả năng hợp tác khai thác tài nguyên thiên nhiên tại Greenland, bao gồm dầu mỏ, uranium, đất hiếm và nhiều khoáng sản quan trọng khác. Điều này khiến Greenland lo ngại về tác động môi trường.
Nghị sĩ Greenland Justus Hansen nhận định: "Nếu người Mỹ đạt được những điều họ muốn, sẽ không bao giờ có cái gọi là độc lập thực sự dành cho Greenland."
Quân sự hóa Bắc Cực
Trong khi đàm phán diễn ra, Lầu Năm Góc đang thúc đẩy kế hoạch mở rộng hiện diện quân sự tại Greenland. Quân đội Mỹ đã cử một sĩ quan Thủy quân lục chiến tới thị trấn Narsarsuaq ở miền Nam Greenland để khảo sát vị trí sân bay, cảng biển và các địa điểm có thể bố trí binh sĩ.
Tướng Gregory M. Guillot, người đứng đầu Bộ Tư lệnh miền Bắc, cho biết Washington đang xây dựng chiến lược phòng thủ Bắc Cực trong bối cảnh biến đổi khí hậu làm tan băng, mở ra những khu vực chiến lược mới. Ông nhấn mạnh Greenland có thể trở thành một mắt xích trong chuỗi radar và căn cứ quân sự kết nối Mỹ với Alaska và Canada.
Để triển khai binh sĩ, quân đội Mỹ cần một cảng nước sâu và một căn cứ cho lực lượng đặc nhiệm luân phiên huấn luyện. Kế hoạch này có thể được thực hiện thông qua hiệp ước quốc phòng Mỹ - Đan Mạch ký năm 1951.
Greenland trong thế bị động
Các cuộc khảo sát cho thấy đa số người dân Greenland không muốn trở thành một phần của nước Mỹ. Tuy nhiên, các chính trị gia Greenland chấp nhận việc có thêm binh sĩ Mỹ hiện diện. Trong Thế chiến II và Chiến tranh Lạnh, hàng nghìn binh sĩ Mỹ từng đồn trú tại đây.
Bà Pipaluk Lynge, Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Quốc hội Greenland, bày tỏ: "Chuyện này không công bằng. Chúng tôi phải lựa chọn giữa việc chấp nhận tất cả, hoặc không được chấp thuận gì cả."
Bà Vivian Motzfeldt, cựu Ngoại trưởng Greenland, cho rằng khi chiến sự Iran và Ukraine kết thúc, Greenland sẽ trở thành tâm điểm tiếp theo. Nhiều cường quốc khác cũng đang tăng cường chú ý tới Bắc Cực.
Lo ngại về môi trường và chủ quyền
Người dân Greenland lo ngại việc Mỹ quan tâm tới tài nguyên thiên nhiên có thể dẫn đến áp lực nới lỏng các quy định khai khoáng. Thủ tướng Greenland Jens-Frederik Nielsen khẳng định: "Chúng tôi có các quy định bảo vệ môi trường rất nghiêm ngặt và điều đó sẽ không thay đổi."
Ông Nielsen, người trở thành Thủ tướng năm ngoái ở tuổi 33, lựa chọn gắn bó hơn với Đan Mạch, coi đây là lá chắn tốt nhất trước áp lực từ Mỹ. Ông nói: "Vấn đề độc lập của Greenland là chuyện của chúng tôi, phải để chúng tôi tự quyết định."
Các cuộc đàm phán đang thảo luận cơ chế để Copenhagen thực hiện sàng lọc đầu tư với sự tham gia của Mỹ, làm dấy lên lo ngại rằng Greenland có thể mất thêm chủ quyền. Ông Nielsen nhấn mạnh Greenland phải là bên đưa ra quyết định cuối cùng về các đối tác kinh doanh.
Kết thúc cuộc phỏng vấn với New York Times, ông Nielsen tỏ ra thất vọng: "Chúng tôi muốn mọi chuyện kết thúc, đây là một tình huống rất kỳ quặc."
