Cập nhật lúc 10:13 ngày 15/06/2026 theo giờ GMT+7. Mỹ và Iran đã đạt được thỏa thuận chấm dứt chiến tranh, khiến giá dầu thế giới giảm mạnh.
Thỏa thuận lịch sử giữa Mỹ và Iran
Các quan chức Mỹ và Iran hôm 14.6 xác nhận hai bên đã nhất trí về một khuôn khổ nhằm chấm dứt chiến tranh, ngừng lệnh phong tỏa của Mỹ đối với Iran và mở lại eo biển Hormuz. Thỏa thuận sơ bộ này đã kéo giảm giá dầu, nhưng số phận chương trình hạt nhân của Iran vẫn được để lại cho các cuộc đàm phán tiếp theo.
Trong bài đăng trên mạng xã hội vào khoảng 17 giờ 30 chiều (giờ Washington) ngày 14.6, Tổng thống Mỹ Donald Trump viết: “Thỏa thuận với Cộng hòa Hồi giáo Iran hiện đã hoàn tất”. Bài đăng của ông được đưa ra ngay sau khi Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif, quốc gia đóng vai trò trung gian hòa giải, tuyên bố một thỏa thuận đã đạt được vào sáng sớm 15.6 theo giờ địa phương.
Bản ghi nhớ dự kiến sẽ được ký chính thức vào ngày 19.6 tại Thụy Sĩ.
Các điều khoản chính của thỏa thuận
Các điều khoản chính xác chưa được công bố ngay lập tức. Ông Sharif cho biết trong một bài đăng trên X rằng thỏa thuận kêu gọi “chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn các hoạt động quân sự trên tất cả các mặt trận, bao gồm cả ở Lebanon”. Lebanon là điểm mấu chốt trong các cuộc đàm phán khi cả Israel lẫn Hezbollah đã phớt lờ lời kêu gọi ngừng giao tranh từ ông Trump trong những tuần gần đây.
Trong một tuyên bố, ban thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran cho biết chiến tranh và các hoạt động quân sự trên tất cả các mặt trận, bao gồm cả Lebanon, sẽ chấm dứt vĩnh viễn bắt đầu từ tối 15.6.
Không có phản ứng ngay lập tức từ Israel về thông báo của ông Trump, nhưng nước này đã tuyên bố không tham gia vào các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran.
Tổng thống Trump cho biết eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển chính cho nguồn cung dầu khí toàn cầu mà Iran đã đóng cửa trong nhiều tháng, sẽ mở cửa trở lại vào ngày 19.6, và ông đã ra lệnh chấm dứt lệnh phong tỏa các cảng của Iran.
Tác động đến thị trường năng lượng và chứng khoán
Giá dầu giảm sau tin tức này. Giá dầu thô Brent giảm 4% trong phiên giao dịch đầu ngày 15.6, trong khi dầu thô West Texas Intermediate của Mỹ giảm hơn 4,6%. Thị trường chứng khoán châu Á tăng mạnh.
Thứ trưởng Ngoại giao Iran, ông Kazem Gharibabadi, cho biết một thỏa thuận toàn diện hơn sẽ được đàm phán trong thời gian ngừng bắn 60 ngày, bao gồm việc nới lỏng các lệnh trừng phạt đối với Iran.
Reuters trước đó dẫn một số nguồn tin khác cho biết số phận của chương trình hạt nhân của Iran, một vấn đề gai góc khác, cũng sẽ được giải quyết trong các cuộc đàm phán sau này.
Bối cảnh xung đột và áp lực chính trị
Hàng nghìn người đã thiệt mạng, chủ yếu ở Iran và Lebanon, kể từ khi lực lượng Mỹ và Israel lần đầu tiên tấn công Iran vào ngày 28.2. Iran đã tấn công Israel và các quốc gia vùng Vịnh có căn cứ của Mỹ và đã phong tỏa eo biển Hormuz trên thực tế, đẩy giá năng lượng toàn cầu tăng cao. Lực lượng Mỹ đã phong tỏa các cảng của Iran để đáp trả.
Cuộc chiến Iran đã trở thành gánh nặng chính trị trong nước đối với ông Trump và các nghị sĩ đảng Cộng hòa của ông tại Quốc hội Mỹ, khi các cuộc thăm dò dư luận cho thấy người Mỹ vô cùng thất vọng trước giá xăng tăng cao trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. Nhưng ông Trump cũng phải đối mặt với áp lực từ các thành viên trong chính đảng của mình, những người kiên quyết cho rằng chương trình hạt nhân của Iran phải bị đóng cửa hoàn toàn.
Trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình, ông Trump đã rút Mỹ khỏi thỏa thuận đa phương với Iran năm 2015, mà theo đó sẽ dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với Tehran để đổi lấy việc hạn chế chương trình hạt nhân của nước này, bao gồm cả việc thanh sát quốc tế.
Iran đã đáp trả bằng cách tăng cường làm giàu uranium, sản xuất hơn 400 kg vật liệu với độ tinh khiết gần đạt cấp độ chế tạo bom. Số phận cuối cùng của lượng uranium đó có thể sẽ là một điểm đàm phán quan trọng trong các cuộc đàm phán sắp tới.
Phản ứng từ Israel và các bên liên quan
Thỏa thuận được ký kết bất chấp cuộc tấn công của Israel vào Lebanon hôm 14.6, mà cả Iran lẫn tổng thống Trump đều chỉ trích.
Thủ tướng Benjamin Netanyahu đã bất đồng với ông Trump về yêu cầu của Mỹ rằng Israel phải kiềm chế hành động quân sự ở Lebanon để cho phép Washington đạt được thỏa thuận với Tehran.
Israel tuyên bố sẽ duy trì quyền tự do hoạt động ở Lebanon, trong khi Iran coi việc ngừng bắn toàn diện ở đó là một thành phần quan trọng trong các yêu cầu của mình.
Trong một cuộc phỏng vấn với tờ New York Times, ông Trump gọi ông Netanyahu là “một người rất khó tính” và cho rằng nhà lãnh đạo Israel nên biết ơn ông vì đã cứu Israel khỏi một Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.
Trước khi thỏa thuận được công bố, một quan chức cấp cao của Iran trước đó đã nói với Reuters rằng, theo các điều khoản của bản dự thảo, Mỹ sẽ đồng ý giải phóng 25 tỉ USD tài sản bị đóng băng của Iran. Bên cạnh đó, một quan chức Mỹ cho biết thỏa thuận cuối cùng sẽ dẫn đến việc giải tán chương trình hạt nhân của Iran, với việc kho dự trữ uranium được làm giàu cao sẽ bị phá hủy và loại bỏ. Một quan chức cấp cao của Iran cho biết dự thảo thỏa thuận sẽ cho phép Iran, quốc gia phủ nhận việc tìm kiếm bom hạt nhân, pha loãng uranium đã làm giàu ngay trong nước.
