Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump tạm thời dỡ bỏ lệnh trừng phạt đối với việc bán dầu của Iran, thực hiện một trong những cam kết quan trọng trong thỏa thuận ngừng bắn mở rộng. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent thông báo trên mạng xã hội X: “Iran đã cam kết cho phép vận chuyển tự do và thông suốt qua eo biển Hormuz, đồng thời cho phép các thanh tra viên của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) vào nước họ.”
Giấy phép tạm thời 60 ngày
Ông Bessent cho biết thêm: “Là một phần của khuôn khổ này, Bộ Tài chính đã ban hành giấy phép chung tạm thời 60 ngày cho phép sản xuất, vận chuyển và bán dầu của Iran.” Quyết định miễn trừ được ban hành hôm 22/6 sau các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran tại Thụy Sĩ vào cuối tuần qua, được Bộ trưởng Tài chính Mỹ mô tả là “hiệu quả”.
Giấy phép cho phép Iran bán và vận chuyển dầu mà không bị trừng phạt cho hầu hết quốc gia trên thế giới, bao gồm cả Mỹ, đến 0h01 ngày 21/8. Quyết định này có thể mang lại lợi ích lớn cho nền kinh tế Iran sau nhiều năm bị hạn chế nghiêm ngặt khả năng xuất khẩu dầu mỏ.
Thỏa thuận mở cửa eo biển Hormuz
Mỹ và Iran đã ký một Bản ghi nhớ (MOU) để chấm dứt xung đột và mở cửa trở lại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải vận chuyển 1/5 dầu mỏ toàn cầu. Văn kiện được Tổng thống hai nước ký kết bằng hình thức kỹ thuật số. Chi tiết đầy đủ của thỏa thuận hòa bình chính thức chưa được công bố rộng rãi, nhưng Tổng thống Trump cho biết ông sẽ tiết lộ văn bản trong những ngày tới, chỉ chờ một bối cảnh trang trọng.
Theo thỏa thuận, Mỹ miễn trừ các lệnh trừng phạt dầu mỏ Iran, cho phép Tehran xuất khẩu dầu thô tự do và hợp pháp, với điều kiện Iran dừng chương trình hạt nhân. Cả hai bên thông báo eo biển Hormuz sẽ mở cửa trở lại hoàn toàn sau khi ký kết, trong khi Mỹ chấm dứt lệnh phong tỏa hàng hải đối với Iran ngay từ đầu tuần này.
Tác động đến thị trường dầu mỏ
Triển vọng mở cửa trở lại đã thúc đẩy các chủ tàu bắt đầu tái định vị các tàu về phía các cảng Vùng Vịnh. Ít nhất 116 tàu chở dầu và khí đốt dự kiến sẽ rời khỏi khu vực này trong vòng 15 đến 20 ngày sau khi thỏa thuận được ký kết. Theo các nguồn tin, Mỹ và Iran cùng các bên trung gian Pakistan và Qatar ngày 22/6 đều đánh giá vòng đàm phán tại Thụy Sĩ đã ghi nhận “tiến triển đáng khích lệ” với việc hai bên nhất trí về một lộ trình nhằm đạt được thỏa thuận cuối cùng trong vòng 60 ngày.
Giá dầu đã tăng mạnh khi Tehran bắt đầu khóa chặt eo biển Hormuz, dẫn đến việc Mỹ phong tỏa các cảng của Iran. Nhưng sau thỏa thuận tạm thời, giá dầu đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ trước khi bùng nổ xung đột. Giá dầu giao dịch ngày 22/6 tiếp tục xu hướng giảm. Trong những tháng trước khi Mỹ và Israel phát động cuộc chiến với Iran vào ngày 28/2, Tehran đã xuất khẩu lên tới gần 2,25 triệu thùng dầu mỗi ngày.
Cơ chế an ninh hàng hải
Cả hai bên cũng nhất trí về một cơ chế để chấm dứt giao tranh ở Li Băng giữa Israel và nhóm quân sự Hezbollah, đồng thời mở một đường dây liên lạc để giúp đảm bảo an toàn cho các tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz.
