Tối 13/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt chân tới Bắc Kinh trong chuyến thăm cấp nhà nước, được Trung Quốc đón tiếp bằng nghi thức trang trọng với ban quân nhạc, đội danh dự, hàng trăm thanh thiếu niên cầm cờ và sự hiện diện của Phó Chủ tịch Hàn Chính tại sân bay. Tuy nhiên, việc chỉ cử một nhân vật mang tính nghi lễ thay vì một ủy viên Bộ Chính trị được giới phân tích đánh giá là một thông điệp ngoại giao tinh tế.
Nghi thức là thông điệp
Theo New York Times, những màn đón tiếp được Bắc Kinh dàn dựng kỹ lưỡng từ lâu được xem là tín hiệu phản ánh thái độ của Trung Quốc đối với từng chuyến thăm. Có thời điểm, Bắc Kinh chỉ cử quan chức cấp thấp để thể hiện sự lạnh nhạt hoặc bất mãn, nhưng cũng có khi họ điều động nhân vật cấp cao, có ảnh hưởng lớn để phát đi thông điệp coi trọng đặc biệt.
Lần này, Trung Quốc lựa chọn ông Hàn Chính, người giữ vị trí cao nhưng chủ yếu mang tính nghi lễ. Trên cương vị phó chủ tịch, ông Hàn thường xuất hiện tại các sự kiện ngoại giao như lễ đăng quang của Quốc vương Charles III hay lễ nhậm chức nhiệm kỳ hai của ông Trump.
Giáo sư Evan Medeiros, chuyên gia nghiên cứu châu Á tại Đại học Georgetown và cựu cố vấn châu Á dưới thời Tổng thống Barack Obama, nhận xét: “Trong ngoại giao Trung Quốc, nghi thức chính là thông điệp, đặc biệt trong các chuyến thăm cấp nhà nước. Lễ đón tại sân bay là cột mốc đầu tiên trong trò chơi nghi thức, nơi Trung Quốc phát tín hiệu về mức độ tôn trọng dành cho đối tác”.
So sánh với các chuyến thăm trước
Một số chuyên gia cho rằng sự xuất hiện của ông Hàn Chính là bước giảm nhẹ về mặt nghi thức so với chuyến thăm của ông Trump năm 2017. Khi đó, ông được đón tiếp bởi Dương Khiết Trì – nhà ngoại giao hàng đầu Trung Quốc và là ủy viên Bộ Chính trị. Tân Hoa Xã từng mô tả sự hiện diện của nhân vật “hạng nặng” này là minh chứng cho “tầm quan trọng mà Trung Quốc dành cho cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo”.
Ông Wei-Feng Tzeng, nhà nghiên cứu tại Đại học Chính trị Quốc gia ở Đài Bắc, nhận định: “Nếu Bắc Kinh cử một ủy viên Bộ Chính trị ra sân bay, điều đó có nghĩa họ thực sự xem đây là vị khách quan trọng nhất”.
Dù vậy, các tổng thống Mỹ gần đây vẫn được Trung Quốc tiếp đón ở cấp cao hơn so với nhiều lãnh đạo khác được xem là thân cận với Bắc Kinh. Năm 2014, khi ông Obama thăm Bắc Kinh trong bối cảnh Mỹ thúc đẩy chiến lược “xoay trục sang châu Á”, ông chỉ được Ngoại trưởng Vương Nghị ra sân bay đón theo nghi thức tiêu chuẩn cấp bộ. Trong khi đó, năm 2009, khi ông Obama trở thành tổng thống Mỹ đầu tiên thăm Trung Quốc ngay trong năm đầu nhiệm kỳ, chính ông Tập Cận Bình, khi đó là Phó Chủ tịch và thành viên Ban Thường vụ Bộ Chính trị, đã trực tiếp ra đón.
Việc lựa chọn ông Hàn Chính được xem là tín hiệu cho thấy Bắc Kinh đang tiếp cận chuyến thăm của lãnh đạo nền kinh tế số một thế giới theo cách khác trước. Ông Trump vẫn được tiếp đón với đầy đủ nghi thức cấp nhà nước, nhưng không nhận sự ưu ái vượt trội so với các nguyên thủ khác.
