Theo Reuters, Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung và Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi đã có cuộc họp báo chung vào ngày 19.5 sau khi tiến hành hội đàm song phương. Đây là một sự kiện đánh dấu bước tiến chưa từng có trong quan hệ giữa hai nước.
Cú bắt tay lịch sử giữa Nhật Bản và Hàn Quốc
Theo AP, chỉ trong vòng 6 tháng qua, hai nhà lãnh đạo đã có tới 4 cuộc hội đàm. Đáng chú ý, sau cuộc gặp tại quê nhà Nara (Nhật Bản) của bà Takaichi hồi tháng 1, lần này cuộc gặp diễn ra tại Andong (Hàn Quốc), quê hương của ông Lee. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử hiện đại, hai nhà lãnh đạo đương nhiệm của hai quốc gia gặp nhau tại quê nhà của nhau, để lại dấu ấn đặc biệt.
Tại cuộc họp báo ngày 19.5, lãnh đạo Nhật Bản và Hàn Quốc tái khẳng định sự phối hợp an ninh mạnh mẽ hơn, bao gồm hợp tác ba bên với Mỹ, khi đối mặt với những thách thức chung như Triều Tiên và căng thẳng khu vực. Về quan hệ song phương, Tổng thống Lee và Thủ tướng Takaichi cho biết, khi nguồn cung bị gián đoạn do chiến tranh ở vùng Vịnh gây căng thẳng cho các nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng, hai nước thỏa thuận phối hợp để ổn định các tuyến cung cấp năng lượng và mở rộng hợp tác với các đối tác châu Á khác. Hiện tại, nguồn dầu thô từ Trung Đông chiếm 93% lượng nhập khẩu của Nhật Bản và 70% lượng nhập khẩu của Hàn Quốc.
Thủ tướng Takaichi và Tổng thống Lee gặp nhau tại Andong vào ngày 19.5. Ảnh: AP
Theo kết quả hội đàm, Nhật Bản và Hàn Quốc mở rộng hợp tác về nguồn cung cấp khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và dầu thô, bao gồm các thỏa thuận dự trữ và hoán đổi sản phẩm dầu mỏ. Hàn Quốc cũng đồng ý tham gia 'Power Asia', một sáng kiến do Thủ tướng Takaichi đề ra nhằm tăng cường hợp tác giữa các nước Đông Nam Á trong việc xây dựng và sử dụng chung các cơ sở lưu trữ dầu mỏ để dự trữ dầu. Do đó, thỏa thuận này được xem là cú bắt tay chưa từng có giữa hai nước.
Lợi ích và khác biệt
Giới phân tích nhận định, không chỉ vì áp lực thiếu hụt nguồn cung năng lượng, mà chính sách của Mỹ cũng là một trong những nguyên nhân thúc đẩy Nhật Bản và Hàn Quốc thắt chặt quan hệ. Cụ thể, chính sách thuế của Washington dưới thời Tổng thống Donald Trump đang gây khó khăn cho cả hai nước. Ngoài ra, Nhật Bản và Hàn Quốc lo ngại rằng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đa phương đối với chip bán dẫn tiên tiến sang Trung Quốc, vốn được tăng cường dưới thời cựu Tổng thống Mỹ Joe Biden, có thể bị Tổng thống Trump đảo ngược. Vấn đề này là mối đe dọa an ninh tiềm tàng nghiêm trọng. Vì vậy, Tokyo và Seoul, với tư cách đồng minh của Mỹ, có thể hợp tác thúc giục Washington ngăn chặn Trung Quốc có được chip bán dẫn tiên tiến và các công nghệ liên quan. Việc Nhật - Hàn tăng cường hợp tác có thể giúp hai nước giảm sự lệ thuộc vào Mỹ.
Tuy nhiên, theo phân tích từ Eurasia Group (Mỹ), đơn vị tư vấn và nghiên cứu rủi ro chính trị hàng đầu thế giới, giữa Nhật Bản và Hàn Quốc vẫn tồn tại nhiều khác biệt để tăng cường quan hệ lâu dài. Trước hết, quan điểm về Nhật Bản có sự khác biệt rất lớn, thậm chí trái ngược, giữa các đời lãnh đạo của nước này, do hai nước còn nhiều bất đồng liên quan lịch sử chưa thể giải quyết trọn vẹn.
Bên cạnh đó, bà Takaichi có mối quan hệ tích cực với Tổng thống Trump và Tokyo không ngừng vun đắp mối quan hệ chặt chẽ hơn với Washington. Sau cuộc gặp gần đây với Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình, Tổng thống Trump được cho là đã gọi điện cho Thủ tướng Takaichi để thông báo về hội đàm thượng đỉnh Mỹ - Trung. Tokyo và Seoul đã công bố hội nghị thượng đỉnh giữa hai bên ngay sau khi cuộc gặp của ông Trump và ông Tập kết thúc. Ngược lại, mối quan hệ của bà Takaichi với Trung Quốc đang cực kỳ căng thẳng. Cuối năm ngoái, phát biểu của bà Takaichi cho rằng nếu Trung Quốc đại lục tấn công quân sự nhằm vào Đài Loan có thể được coi là mối đe dọa đối với sự sống còn của Nhật Bản, nhằm biện minh cho sự can thiệp quân sự của Tokyo, đã khiến Trung Quốc giận dữ. Kết quả là Trung Quốc hạn chế khách du lịch đến Nhật Bản, đình chỉ các chuyến bay giữa hai nước và hủy nhập khẩu thủy sản từ Nhật Bản. Những khác biệt này trở thành thách thức không nhỏ cho việc thắt chặt quan hệ Nhật - Hàn.
