Putin cảnh báo Armenia về sự không tương thích giữa EAEU và EU
Trong cuộc gặp gần đây với Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan tại Điện Kremlin, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã đưa ra tuyên bố rõ ràng về định hướng ngoại giao và kinh tế của Yerevan, đặc biệt nhấn mạnh đến tham vọng gia nhập Liên minh châu Âu (EU) của nước này.
Theo lời ông Putin, Armenia không thể đồng thời duy trì tư cách thành viên của Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU) – một khối hải quan do Nga dẫn dắt – và trở thành một phần của EU. "Chúng tôi thấy Armenia đang thảo luận về việc phát triển quan hệ với Liên minh châu Âu, và chúng tôi hoàn toàn bình tĩnh về điều này. Nhưng phải rõ ràng… Việc nằm trong liên minh hải quan với cả EU và EAEU là không thể. Điều đó đơn giản là không thể theo định nghĩa", ông Putin khẳng định.
Nguyên tắc hội nhập kinh tế và sự lựa chọn khó khăn
Phát biểu của Tổng thống Nga phản ánh nguyên tắc cơ bản trong hội nhập kinh tế: hai khối có tiêu chuẩn hải quan, quy định thương mại và tiêu chuẩn kỹ thuật hoàn toàn khác biệt. Ông nhấn mạnh rằng Nga "hoàn toàn bình tĩnh" trước ý định của Armenia tiếp cận EU, nhưng đồng thời cảnh báo Yerevan sẽ phải đối mặt với quyết định chọn một trong hai con đường.
"Vấn đề thậm chí không phải là vấn đề chính trị; mà hoàn toàn là vấn đề kinh tế", ông Putin giải thích, làm nổi bật tính chất kỹ thuật của sự không tương thích này.
Những thách thức cụ thể khi gia nhập EU
Việc Armenia gia nhập EU đòi hỏi nước này phải:
- Áp dụng hệ thống thuế quan chung của châu Âu.
- Loại bỏ hàng rào thương mại với các quốc gia thành viên EU.
- Tuân thủ các quy định nghiêm ngặt về cạnh tranh, trợ cấp nhà nước và tiêu chuẩn sản phẩm.
Trong khi đó, EAEU hoạt động dựa trên liên minh hải quan chung với Nga, Belarus, Kazakhstan và Kyrgyzstan, cho phép tự do lưu thông hàng hóa trong nội bộ khối nhưng yêu cầu một chính sách thương mại thống nhất đối với các đối tác bên ngoài.
Bối cảnh quan hệ Nga-Armenia đầy biến động
Quan hệ giữa Nga và Armenia từng rất chặt chẽ, với Nga duy trì căn cứ quân sự tại Gyumri và là nhà cung cấp vũ khí chính. Tuy nhiên, dưới thời Thủ tướng Pashinyan, Armenia đã đa dạng hóa chính sách đối ngoại, tạo ra những căng thẳng mới.
Armenia hiện vẫn là thành viên danh nghĩa của Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể (CSTO) do Nga dẫn dắt, dù đã "đóng băng" tư cách từ năm 2024. Cùng năm đó, Yerevan bày tỏ sự quan tâm đến việc gia nhập EU, làm sâu sắc thêm rạn nứt trong quan hệ với Moscow.
Nguyên nhân đằng sau sự nghiêng về phương Tây của Armenia
Sự thay đổi này được cho là xuất phát từ sự thất vọng của Armenia trước phản ứng của Nga trong xung đột Nagorno-Karabakh năm 2023, khi Azerbaijan thực hiện chiến dịch quân sự và Moscow không can thiệp mạnh mẽ như kỳ vọng.
Về phần mình, Thủ tướng Pashinyan thừa nhận tính không tương thích giữa hai khối nhưng cho rằng hiện tại Armenia vẫn có thể theo đuổi cả hai hướng. "Khi các quá trình phát triển đến mức cần phải đưa ra quyết định, tôi tin rằng chúng tôi – nghĩa là công dân Cộng hòa Armenia – sẽ đưa ra quyết định đó", ông Pashinyan phát biểu, thể hiện sự thận trọng trong cách tiếp cận.
Cuộc gặp này làm nổi bật những thách thức địa chính trị mà Armenia phải đối mặt khi cố gắng cân bằng giữa các liên minh truyền thống và tham vọng hội nhập mới, trong bối cảnh quan hệ với Nga ngày càng phức tạp.
