Thủ tướng Lê Minh Hưng và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã tham dự Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48 tại Cebu, Philippines. Phát biểu khai mạc, Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. nhấn mạnh ý nghĩa quan trọng của hội nghị khi ASEAN bước vào giai đoạn phát triển mới trên cơ sở Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045.
Cùng chèo lái tương lai chung
Tại Phiên họp toàn thể, các nhà lãnh đạo ASEAN chia sẻ đánh giá về các tác động tiêu cực của biến động địa chính trị phức tạp, nhất là xung đột ở Trung Đông, đối với hòa bình, ổn định và chuỗi cung ứng năng lượng quốc tế, đe dọa tính mạng dân thường. Các nhà lãnh đạo nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, ổn định và các nguyên tắc thúc đẩy đối thoại, giải quyết hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên Hợp Quốc.
Các nhà lãnh đạo cũng ủng hộ các định hướng và ưu tiên của Philippines cho hợp tác ASEAN năm 2026 với chủ đề "Cùng chèo lái tương lai chung", gồm ba trọng tâm: hợp tác ứng phó thách thức phi truyền thống làm neo cho hòa bình; kết nối kinh tế, số hóa, phát triển bao trùm và bền vững làm động lực thịnh vượng; lấy người dân ASEAN làm trung tâm phát triển cộng đồng.
Các nhà lãnh đạo nhấn mạnh cần củng cố đoàn kết, vai trò trung tâm, tăng cường hợp tác với đối tác, đẩy mạnh triển khai các kế hoạch về an ninh năng lượng, lương thực, ổn định kinh tế và chuỗi cung ứng.
Việt Nam sẵn sàng hỗ trợ lương thực khẩn cấp
Phát biểu tại Phiên họp toàn thể, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định sự ủng hộ và cam kết hợp tác của Việt Nam với Chủ tịch Philippines và các nước thành viên để hiện thực hóa các ưu tiên năm 2026. Nhấn mạnh trước thách thức liên thông, đa chiều, câu hỏi đặt ra không phải "có bị ảnh hưởng hay không?" mà là "ứng phó như thế nào và cùng nhau ra sao?", Thủ tướng nêu ba đề xuất lớn.
Thứ nhất, cần tập trung nguồn lực bảo đảm an ninh năng lượng, lương thực và con người, bao gồm phê chuẩn Hiệp định An ninh Dầu khí ASEAN, thực hiện Kế hoạch Hành động Hợp tác Năng lượng ASEAN giai đoạn 2026-2030, Lưới điện ASEAN và Hệ thống Đường ống dẫn khí ASEAN; đa dạng hóa nguồn năng lượng, thúc đẩy chuyển đổi năng lượng, tăng cường tài chính xanh và công nghệ; nâng cao hiệu quả các thỏa thuận an ninh lương thực, tăng cường dự trữ chiến lược và cơ chế dự trữ khẩn cấp đối với gạo và hàng thiết yếu. Thủ tướng khẳng định Việt Nam sẵn sàng hỗ trợ lương thực trong tình huống khẩn cấp, chia sẻ kinh nghiệm và phối hợp hỗ trợ công dân.
Thứ hai, thúc đẩy hợp tác thực chất tăng cường năng lực nội tại và khả năng chống chịu của ASEAN, triển khai hiệu quả Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN (ATIGA) và sớm hoàn tất Hiệp định Khung Kinh tế số ASEAN (DEFA).
Thứ ba, tăng cường phối hợp và đoàn kết ASEAN, nâng cao hiệu quả tham vấn và điều phối liên ngành trong tình huống khẩn cấp, phát huy vai trò của Ban Thư ký ASEAN.
Các đề xuất của Việt Nam được lãnh đạo ASEAN hoan nghênh, đánh giá cao. Trên cơ sở đó, hội nghị nhất trí ra Tuyên bố Lãnh đạo ASEAN về các hành động ưu tiên củng cố tự cường khu vực ứng phó với hệ lụy từ tình hình Trung Đông.
Phiên họp hẹp về khủng hoảng năng lượng
Chiều 8/5, Thủ tướng tham dự Phiên họp hẹp lãnh đạo ASEAN thảo luận về ứng phó khủng hoảng năng lượng từ căng thẳng địa chính trị. Thủ tướng nhấn mạnh ASEAN không chỉ thích ứng mà phải đi trước, dẫn dắt và định hình thay đổi, nêu ba đề xuất trọng tâm.
Thứ nhất, ASEAN đi tiên phong giữ vững luật lệ, củng cố niềm tin qua chủ nghĩa đa phương và thượng tôn luật pháp quốc tế. Ở Biển Đông, cần cùng Trung Quốc thực hiện đầy đủ DOC, sớm đạt COC hiệu lực, thực chất, phù hợp UNCLOS 1982.
Thứ hai, ASEAN cần đón đầu thay đổi, chủ động phòng ngừa và quản lý khủng hoảng. Thứ ba, nâng cao tự chủ chiến lược và phát huy vai trò trung tâm.
Tiếp xúc song phương và ăn sáng làm việc
Chiều 8/5, Thủ tướng Lê Minh Hưng có các cuộc tiếp xúc với Thủ tướng Singapore Lawrence Wong, Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul và Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto.
Sáng cùng ngày, Thủ tướng có bữa ăn sáng làm việc với Thủ tướng Campuchia Hun Manet và Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone. Thủ tướng khẳng định Việt Nam coi trọng quan hệ với Campuchia và Lào, nỗ lực vun đắp quan hệ ba nước, biến "tình nghĩa truyền thống" thành "động lực phát triển" và "gần gũi địa lý" thành "lợi thế gắn kết chiến lược". Ba Thủ tướng bày tỏ vui mừng về quan hệ được củng cố, trao đổi các vấn đề quốc tế và khu vực, nhấn mạnh duy trì đoàn kết và hợp tác chặt chẽ.
