Theo South China Morning Post, hiếm có mối quan hệ nào giữa các nhà lãnh đạo thế giới lại mang tính cá nhân sâu sắc như giữa Chủ tịch Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin. Ông Tập, người ít khi công khai cảm xúc cá nhân, từng gọi ông Putin là “người bạn thân thiết nhất”.
Qua nhiều năm, mối quan hệ giữa hai nhà lãnh đạo không chỉ được định hình qua các hội nghị thượng đỉnh hay chuyến thăm cấp nhà nước, mà còn gắn kết qua những khoảnh khắc đời thường như cùng dự tiệc sinh nhật, chơi thể thao, dạo thuyền thưởng trà và trải nghiệm ẩm thực.
Tình bạn này lại trở thành tâm điểm chú ý vào ngày 19/5, khi ông Putin đến Bắc Kinh hai ngày, chưa đầy một tuần sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump kết thúc chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc. Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh địa chính trị thế giới biến động, với những nỗ lực ngoại giao giải quyết xung đột Nga-Ukraine và Mỹ-Israel-Iran chưa đạt kết quả như kỳ vọng.
Lễ đón chính thức Tổng thống Putin dự kiến diễn ra tại Quảng trường Thiên An Môn với nghi thức duyệt đội danh dự và cử quân nhạc, tiếp nối bằng buổi tiệc trà thân mật cùng “người bạn cũ” Tập Cận Bình.
Nhà lãnh đạo nước ngoài duy nhất cùng đón sinh nhật
Mối thâm giao giữa hai nhà lãnh đạo Nga-Trung không chỉ được đo bằng tần suất ngoại giao kỷ lục, mà còn qua hàng loạt khoảnh khắc cá nhân đặc biệt. Từ năm 2013 đến nay, Chủ tịch Trung Quốc đã hội đàm với Tổng thống Nga hơn 40 lần, vượt xa tần suất tiếp xúc với các nguyên thủ phương Tây. Ngược lại, ông Putin cũng đã thực hiện hơn 20 chuyến công du đến Trung Quốc kể từ khi nhậm chức năm 2000.
Kỷ niệm đáng nhớ nhất diễn ra bên lề Hội nghị thượng đỉnh APEC tại Bali vào tháng 10/2013, trùng với sinh nhật lần thứ 61 của ông Putin. Khi đó, ông Tập Cận Bình đã chuẩn bị một chiếc bánh kem để hai nhà lãnh đạo cùng chúc mừng bằng xúc xích và rượu vodka. Khoảnh khắc này được nhà lãnh đạo Nga nhắc lại một cách trân trọng trước thềm chuyến thăm Trung Quốc năm 2018.
“Chủ tịch Tập Cận Bình có lẽ là nhà lãnh đạo thế giới duy nhất tôi từng cùng đón tuổi mới. Trước đây, tôi chưa từng tổ chức sinh nhật với bất kỳ người đồng cấp nước ngoài nào, nhưng tôi đã làm điều đó với Chủ tịch Tập Cận Bình”, ông Putin chia sẻ. Ông cũng mô tả nhà lãnh đạo Trung Quốc là “một người rất dễ gần, chân thành” và là “một đối tác vô cùng tin cậy”.
Ông Tập dành những lời nồng ấm tương tự trong cuộc phỏng vấn với truyền thông Nga năm 2019. “Ông ấy là đồng nghiệp nước ngoài thân thiết nhất”, ông Tập nói, gọi ông Putin là “người bạn thân thiết nhất của tôi”. “Tôi trân trọng tình bạn sâu sắc với Tổng thống Putin. Tôi thường nhớ lại với niềm vui lớn lao trong mọi cuộc gặp gỡ với Tổng thống Putin”, ông Tập nói thêm.
Vào tháng 2/2014, ông Tập dự Lễ khai mạc Thế vận hội Mùa đông Sochi, trở thành một trong số ít lãnh đạo thế giới xuất hiện cùng ông Putin trước sự kiện Nga sáp nhập bán đảo Crimea. Theo truyền thông Trung Quốc, ông Tập nói với ông Putin rằng để tiếp nối truyền thống Trung Quốc, “khi hàng xóm đang ăn mừng một dịp vui, tôi nên đích thân đến chúc mừng”. Chuyến thăm trùng với Tết Nguyên đán được coi là cử chỉ ủng hộ to lớn với Nga khi căng thẳng với phương Tây leo thang.
Cùng nhau nấu nướng
Trong chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc vào tháng 6/2018, nhà lãnh đạo Nga đã tự tay làm món bánh kếp đường phố jian bing guozi nổi tiếng và chiêu đãi chủ nhà trong một bữa tiệc. Ông Putin cũng làm bánh bao hấp. Tập đoàn Go Believe ở Thiên Tân được cho là đã quét 3D và sao chép tác phẩm của ông Putin, giữ bản sao này như một phần bộ sưu tập của công ty.
Hai nhà lãnh đạo đã di chuyển bằng tàu cao tốc từ Bắc Kinh đến Thiên Tân, cùng nhau thả bóng khai mạc một trận đấu khúc côn cầu. Ông Tập đã trao tặng ông Putin Huân chương hữu nghị đầu tiên của Trung Quốc, gọi tổng thống Nga là “người bạn tốt và lâu năm của nhân dân Trung Quốc”.
Khoảng ba tháng sau, vào tháng 9/2018, hai nhà lãnh đạo lại thể hiện tài nấu nướng, lần này là ở Nga. Họ mặc tạp dề màu xanh lam để nấu món bánh kếp truyền thống của Nga, gọi là blini, phủ lên trên là trứng cá muối và uống kèm rượu vodka.
Sau khi xung đột Nga-Ukraine nổ ra vào năm 2022, Trung Quốc đi theo hướng trung lập, thể hiện tâm thế kiến tạo hòa bình toàn cầu trong khi tăng cường quan hệ với Nga. Trước đó vài ngày, Trung Quốc và Nga tuyên bố quan hệ đối tác chiến lược “không giới hạn” bên lề Thế vận hội mùa đông ở Bắc Kinh.
Trong chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc vào tháng 5/2024, hai nhà lãnh đạo từng cùng đi dạo, thưởng trà bên hồ và “thảo luận sâu rộng về các vấn đề chiến lược cùng quan tâm” trong một bầu không khí được Bắc Kinh mô tả là rất “thoải mái”.
Mối quan hệ thân mật này một lần nữa được nhắc đến trong cuộc hội đàm giữa ông Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Trung Nam Hải. Khi giới thiệu về khu phức hợp làm việc và sinh sống của các lãnh đạo cấp cao Trung Quốc, ông Tập nhấn mạnh nơi này hiếm khi tiếp đón các nhà lãnh đạo nước ngoài, và Tổng thống Nga là một trong số ít ngoại lệ đó.
Chuyến thăm ngày 19-20/5 của ông Putin đến Bắc Kinh diễn ra vào dịp kỷ niệm 25 năm Hiệp ước Láng giềng hữu nghị và hợp tác Nga-Trung. Việc liên tiếp đón tiếp cả Tổng thống Mỹ lẫn Tổng thống Nga trong chưa đầy một tuần đã khẳng định vị thế “điểm hẹn chiến lược” của Bắc Kinh. Lần đầu tiên trong vòng sáu tháng, Bắc Kinh đón tiếp lãnh đạo bốn nước thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, bắt đầu từ Tổng thống Pháp Emmanuel Macron (tháng 12/2025) và Thủ tướng Anh Keir Starmer (tháng 1).
