Tổng thống Mỹ Donald Trump một lần nữa khẳng định mong muốn Mỹ kiểm soát Greenland, lập luận rằng vùng lãnh thổ này có ý nghĩa chiến lược sống còn đối với an ninh quốc gia Mỹ. Phát biểu được đưa ra trong cuộc họp báo chung với Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan tại Ankara hôm thứ Ba (7/7), trước thềm hội nghị thượng đỉnh NATO lần thứ 36.
Mỹ dỡ bỏ trừng phạt Thổ Nhĩ Kỳ theo CAATSA
Tại cuộc họp báo, ông Trump tuyên bố Washington sẽ dỡ bỏ các lệnh trừng phạt theo Đạo luật Chống lại Đối thủ của Mỹ thông qua Trừng phạt (CAATSA) đối với Thổ Nhĩ Kỳ. "Chúng tôi sẽ đưa ra quyết định về vấn đề F-35. Quan hệ giữa hai nước hiện rất tốt đẹp", ông Trump phát biểu, đồng thời đánh giá Ankara là đồng minh "trung thành hơn nhiều so với các quốc gia khác".
Ông Trump cũng bày tỏ sự ủng hộ đối với việc Mỹ tiếp tục hỗ trợ lĩnh vực hàng không quân sự của Thổ Nhĩ Kỳ, nhấn mạnh Washington có nghĩa vụ bảo trì và nâng cấp các động cơ máy bay đã cung cấp cho Ankara. Về phía Thổ Nhĩ Kỳ, Tổng thống Erdogan bày tỏ sự hoan nghênh: "Tôi tin rằng hội nghị thượng đỉnh lần này sẽ mang lại quyết định thuận lợi về vấn đề F-35". Ông Erdogan cũng bày tỏ tin tưởng vào "tin tốt" liên quan đến sự hỗ trợ của Mỹ đối với động cơ máy bay chiến đấu nội địa KAAN của Thổ Nhĩ Kỳ.
Greenland là trọng tâm trong hội đàm song phương
Sau họp báo, hai nhà lãnh đạo đã tiến hành hội đàm song phương bên lề hội nghị thượng đỉnh NATO. Tại đây, Tổng thống Trump một lần nữa khẳng định mong muốn kiểm soát Greenland và lập luận rằng Đan Mạch đã không đầu tư thỏa đáng cho Greenland. Ông đồng thời cảnh báo vị trí của hòn đảo này ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh Trung Quốc và Nga đang mở rộng hiện diện tại Bắc Cực.
"Greenland không giúp ích cho Đan Mạch, họ cũng không chi tiền để thực sự hỗ trợ Greenland, nhưng đây lại là một phần quan trọng đối với Mỹ", vị tổng thống tiếp tục. Ông kết luận rằng Greenland "nên do Mỹ kiểm soát, chứ không phải Đan Mạch". Tuy nhiên, Tổng thống Donald Trump cũng thừa nhận: "Điều đó sẽ làm tổn hại đến mối quan hệ của tôi với NATO".
Ông Trump chỉ trích NATO và cân nhắc cắt giảm quân
Tổng thống Mỹ không quên chỉ trích NATO và tiết lộ rằng ông từng cân nhắc bỏ qua hội nghị thượng đỉnh lần này. "Tôi đã rất thất vọng với NATO. Thẳng thắn mà nói, nếu hội nghị không được tổ chức tại Thổ Nhĩ Kỳ - nơi có người bạn của tôi là một nhà lãnh đạo rất mạnh mẽ - có khả năng tôi đã không tham dự. Tôi cảm thấy mình buộc phải có mặt vì ông ấy đã dốc toàn lực cho sự kiện này", ông nói.
Khi được phóng viên hỏi về khả năng cắt giảm thêm lực lượng quân đội Mỹ tại châu Âu, ông Trump tiếp tục đưa ra phản hồi: "Chà, chúng ta sẽ xem sao". Theo các nguồn tin am hiểu vấn đề, ông Trump từng thảo luận riêng về kế hoạch cắt giảm khoảng một phần ba quân số Mỹ tại lục địa này, sau khi bày tỏ sự thất vọng trước việc các đồng minh NATO từ chối tham gia các hoạt động quân sự của Mỹ chống lại Iran.
Phản ứng từ Đan Mạch và Greenland
Trước động thái trên, chính quyền Đan Mạch và Greenland đã lên tiếng cảnh báo, yêu cầu Washington không can thiệp và phải tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ. Về mặt pháp lý, Greenland từng là thuộc địa của Đan Mạch cho đến năm 1953. Dù được trao quyền tự quyết các chính sách đối nội vào năm 2009, hòn đảo này hiện vẫn thuộc chủ quyền của Vương quốc Đan Mạch. Giới chuyên gia đánh giá, cuộc khủng hoảng liên quan đến Greenland đã khiến Tổng thống Trump đẩy lùi nhiều đồng minh cánh hữu ở châu Âu do trực tiếp động chạm đến vấn đề nhạy cảm về chủ quyền quốc gia.
