Căng thẳng giữa Mỹ và Iran đang bước vào một giai đoạn mới, được nhiều chuyên gia mô tả là giống với cục diện Chiến tranh Lạnh. Tehran đã tuyên bố tăng cường làm giàu urani lên mức 60%, vượt xa giới hạn cho phép trong thỏa thuận hạt nhân năm 2015, nhằm đáp trả các lệnh trừng phạt mới từ Washington.
Động thái leo thang của Iran
Iran thông báo bắt đầu quá trình làm giàu urani ở cấp độ 60% tại nhà máy hạt nhân Natanz. Đây là bước tiến đáng kể so với mức 20% trước đó và tiến gần hơn đến ngưỡng 90% cần thiết để chế tạo vũ khí hạt nhân. Tehran khẳng định động thái này hoàn toàn vì mục đích hòa bình và là phản ứng trước việc Mỹ áp đặt các biện pháp trừng phạt mới, cũng như vụ tấn công vào cơ sở hạt nhân của Iran hồi tháng trước.
Phản ứng từ Mỹ và cộng đồng quốc tế
Mỹ lên án hành động của Iran, cho rằng đây là hành động khiêu khích và leo thang nguy hiểm. Tổng thống Joe Biden tuyên bố Washington sẽ tiếp tục theo đuổi con đường ngoại giao nhưng cũng sẵn sàng bảo vệ lợi ích của mình. Các cường quốc châu Âu cũng bày tỏ quan ngại sâu sắc, kêu gọi Iran quay trở lại tuân thủ thỏa thuận hạt nhân.
Bối cảnh căng thẳng
Quan hệ Mỹ - Iran đã xấu đi nghiêm trọng kể từ khi Mỹ rút khỏi thỏa thuận hạt nhân năm 2018 dưới thời Tổng thống Donald Trump. Washington áp đặt các lệnh trừng phạt kinh tế nhằm vào Tehran, trong khi Iran dần từ bỏ các cam kết trong thỏa thuận. Các cuộc đàm phán tại Vienna nhằm khôi phục thỏa thuận đang diễn ra nhưng chưa đạt được tiến triển đáng kể.
Nhiều nhà phân tích cho rằng tình hình hiện tại giống với thời kỳ Chiến tranh Lạnh khi hai bên đối đầu thông qua các hoạt động gián điệp, tấn công mạng và các cuộc xung đột ủy nhiệm. Vụ Iran bắt giữ tàu chở dầu Hàn Quốc và các cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền ở vùng Vịnh là những ví dụ điển hình.
Tác động đến khu vực và thế giới
Căng thẳng Mỹ - Iran không chỉ ảnh hưởng đến hai nước mà còn tác động sâu rộng đến Trung Đông và toàn cầu. Giá dầu thế giới biến động mạnh, các nước trong khu vực như Ả Rập Saudi và Israel lo ngại về an ninh. Các chuyên gia cảnh báo nguy cơ xảy ra xung đột quân sự trực tiếp là thấp nhưng không thể loại trừ hoàn toàn, đặc biệt nếu một bên tính toán sai lầm.
Trong bối cảnh đó, cộng đồng quốc tế đang nỗ lực thúc đẩy đối thoại. Liên hợp quốc và Liên minh châu Âu kêu gọi kiềm chế và quay lại bàn đàm phán. Tuy nhiên, với lập trường cứng rắn của cả hai bên, con đường phía trước còn nhiều chông gai.
