Bộ Tư pháp đang tiến hành thẩm định hồ sơ dự thảo Nghị định quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Dân tộc và Tôn giáo. Theo báo cáo từ Bộ Dân tộc và Tôn giáo, trước khi tiếp nhận Ban Tôn giáo Chính phủ, cơ cấu tổ chức của Ủy ban Dân tộc bao gồm 17 đơn vị cấp vụ và tương đương, cùng 11 đơn vị cấp phòng. Sau khi thành lập Bộ Dân tộc và Tôn giáo, số lượng đơn vị cấp vụ và tương đương giảm 3 đơn vị, tương ứng 17,6%, và số đơn vị cấp phòng giảm 4 đơn vị, tương ứng 36,3%. Hiện nay, Bộ Dân tộc và Tôn giáo có 9 đơn vị trực thuộc, 12 đơn vị sự nghiệp công lập (bao gồm 4 đơn vị thuộc cơ cấu Bộ và 8 đơn vị trực thuộc) với tổng chỉ tiêu biên chế năm 2025 là 765 người.
Về mức độ tự chủ tài chính, trong số 12 đơn vị sự nghiệp công lập, có 4 đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên (Nhóm 2), 1 đơn vị thuộc Nhóm 3, và 7 đơn vị (chiếm 58,3%) vẫn do Nhà nước bảo đảm chi thường xuyên (Nhóm 4). Tỷ lệ đơn vị thuộc Nhóm 4 còn cao chủ yếu do tính chất đặc thù của các đơn vị giáo dục, đào tạo và nghiên cứu trực thuộc Bộ, bao gồm Học viện Dân tộc, Trung tâm Chuyển đổi số và 5 trường chuyên biệt.
Vị trí và chức năng của Bộ Dân tộc và Tôn giáo
Dự thảo Nghị định giữ nguyên vị trí và chức năng của Bộ Dân tộc và Tôn giáo như quy định tại Nghị định số 41/2025/NĐ-CP. Theo đó, Bộ Dân tộc và Tôn giáo là cơ quan của Chính phủ thực hiện chức năng quản lý nhà nước về công tác dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo và quản lý dịch vụ công thuộc ngành, lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ. Nhiệm vụ và quyền hạn của Bộ được quy định tại Điều 2 dự thảo, cơ bản giữ nguyên 24/24 khoản tại Điều 2 Nghị định số 41/2025/NĐ-CP, chỉ chỉnh lý một số câu từ và bổ sung một điểm (điểm đ) vào khoản 6: “Tham gia, phối hợp công tác đào tạo nghề, tạo việc làm cho học sinh, sinh viên, thanh niên là người dân tộc thiểu số và miền núi”.
Cơ cấu tổ chức và đề xuất ổn định
Qua rà soát, cơ cấu tổ chức của Bộ trong nhiệm kỳ Chính phủ 2021-2026 được đánh giá là hợp lý, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ được giao. Các đơn vị quản lý nhà nước và đơn vị sự nghiệp đã thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ, đảm bảo hiệu lực, hiệu quả trong tham mưu quản lý nhà nước. Các vụ, Ban Tôn giáo Chính phủ, Văn phòng Bộ và các đơn vị sự nghiệp đều đáp ứng tiêu chí thành lập theo Nghị định số 303/2025/NĐ-CP và Nghị định số 120/2020/NĐ-CP.
Bộ Dân tộc và Tôn giáo đề xuất giữ ổn định 7 đơn vị quản lý nhà nước, bao gồm: Vụ Kế hoạch-Tài chính; Vụ Tổ chức cán bộ; Vụ Pháp chế; Vụ Hợp tác quốc tế; Vụ Tuyên truyền công tác dân tộc, tôn giáo; Văn phòng; và Ban Tôn giáo Chính phủ (Cục loại 2). Đồng thời, Bộ đề xuất thành lập Cục Chiến lược-Chính sách Dân tộc (Cục loại 2) trên cơ sở Vụ Chính sách và bổ sung thêm nhiệm vụ. Theo đề xuất, không tổ chức phòng trong Vụ; riêng Ban Tôn giáo Chính phủ, Cục Chiến lược Chính sách Dân tộc và Văn phòng Bộ có cơ cấu cấp phòng theo quy định.
Vụ Tuyên truyền công tác dân tộc, tôn giáo tiếp tục duy trì 2 bộ phận đóng trụ sở tại tỉnh Đắk Lắk và thành phố Cần Thơ. Hai bộ phận này trước đây là Vụ Địa phương II và Vụ Địa phương III của Ủy ban Dân tộc cũ, đặt tại Tây Nguyên và Tây Nam Bộ - các địa bàn chiến lược có đông đồng bào dân tộc thiểu số và tín đồ tôn giáo. Các bộ phận thực hiện nhiệm vụ theo dõi địa bàn, tiếp công dân, tiếp người có uy tín, tham mưu tổ chức sự kiện và hoạt động đặc thù vùng miền, phối hợp truyền thông với các đơn vị như VTV Tây Nam Bộ, VOV.
Đơn vị sự nghiệp và đổi tên Học viện
Bộ Dân tộc và Tôn giáo đề xuất giữ ổn định 3 đơn vị sự nghiệp công lập: Báo Vietnamnet, Tạp chí Nghiên cứu Dân tộc và Tôn giáo, Trung tâm Chuyển đổi số. Đồng thời, Bộ đề xuất đổi tên Học viện Dân tộc thành Học viện Dân tộc và Tôn giáo để phù hợp với chức năng quản lý nhà nước và thực tế hoạt động. Học viện Dân tộc là đơn vị sự nghiệp công lập, cơ sở giáo dục đại học. Từ ngày 1/3/2025, sau khi thành lập Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Học viện đã được bổ sung lĩnh vực giáo dục, đào tạo, nghiên cứu về tín ngưỡng, tôn giáo với Khoa Tôn giáo học và Khoa Tín ngưỡng và Xã hội. Việc đổi tên là cần thiết để bao quát chức năng, nhiệm vụ hiện tại.
Bộ trưởng Dân tộc và Tôn giáo sẽ ban hành quyết định quy định chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức của các đơn vị thuộc Bộ; trình Thủ tướng Chính phủ ban hành danh mục đơn vị sự nghiệp công lập khác trực thuộc Bộ theo quy định.
Phân cấp, phân quyền
Về nhiệm vụ phân cấp, phân quyền, Bộ đã rà soát tổng số nhiệm vụ thuộc thẩm quyền giải quyết của Bộ và Bộ trưởng tại thời điểm 30/6/2025 là 65 nhiệm vụ. Từ ngày 30/6/2025 đến ngày 15/4/2026, Bộ đã phân cấp 8 nhiệm vụ từ Trung ương xuống địa phương, gồm 3 nhiệm vụ thuộc thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ và 5 nhiệm vụ thuộc thẩm quyền của Bộ trưởng. Sau phân cấp, tổng số nhiệm vụ thuộc thẩm quyền của Bộ và Bộ trưởng tại thời điểm 15/4/2026 còn 57 nhiệm vụ.
Trong đó, số nhiệm vụ thuộc thẩm quyền giải quyết của Trung ương được quy định trong văn bản quy phạm pháp luật từ quyết định của Thủ tướng Chính phủ trở lên là 49 nhiệm vụ tại thời điểm 30/6/2025; đã phân cấp 8 nhiệm vụ; còn 41 nhiệm vụ tại thời điểm 15/4/2026. Đối với các nhiệm vụ thuộc thẩm quyền giải quyết được quy định tại thông tư, tổng số là 16 nhiệm vụ và không phát sinh phân cấp trong giai đoạn này.
Nhân sự Bộ trưởng nhiệm kỳ 2026-2031
Vào tháng 4/2026, tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Nghị quyết phê chuẩn đề nghị của Thủ tướng Chính phủ về việc bổ nhiệm Bộ trưởng và thành viên khác của Chính phủ nhiệm kỳ 2026-2031. Ông Nguyễn Đình Khang, Ủy viên Trung ương Đảng, được Quốc hội phê chuẩn giữ chức Bộ trưởng Dân tộc và Tôn giáo nhiệm kỳ 2026-2031. Hiện tại, Bộ Dân tộc và Tôn giáo có 4 thứ trưởng gồm bà Nông Thị Hà và các ông: Y Vinh Tơr, Y Thông, Nguyễn Hải Trung.
