Ngày 12/5/2026, Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ XI đã chính thức khai mạc tại Hà Nội, với sự tham dự của đông đảo các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước và 1.136 đại biểu ưu tú đại diện cho các tầng lớp nhân dân trong nước và kiều bào ở nước ngoài.
Tham dự Đại hội có các đồng chí: nguyên Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh; nguyên Chủ tịch nước Trương Tấn Sang và Lương Cường; Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng; nguyên Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng và Phạm Minh Chính; Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn; nguyên Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Văn An, Nguyễn Sinh Hùng và Nguyễn Thị Kim Ngân; Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú; nguyên Thường trực Ban Bí thư Phan Diễn, Lê Hồng Anh và Trần Quốc Vượng; Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đến dự và phát biểu chỉ đạo tại Đại hội.
Đại hội đầu tiên theo mô hình mới
Phát biểu khai mạc, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài nhấn mạnh: Giai đoạn 2024-2026, dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự phối hợp chặt chẽ của Nhà nước, Chính phủ, Quốc hội và sự đồng lòng của nhân dân, hệ thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã không ngừng đổi mới nội dung, phương thức hoạt động. Mặt trận đã phát huy vai trò trung tâm đoàn kết, tập hợp các tầng lớp nhân dân, tích cực tham gia xây dựng Đảng, chính quyền, nâng cao chất lượng công tác giám sát, phản biện xã hội, chăm lo bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nhân dân, phát huy dân chủ và tăng cường đồng thuận xã hội.
Đặc biệt, Mặt trận đã chủ động phối hợp với các cơ quan liên quan để đề xuất, hoàn thiện cơ chế, chính sách, nổi bật là tham gia tích cực vào quá trình xây dựng và lấy ý kiến nhân dân đối với dự thảo Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp. Mặt trận cũng đã đóng góp quan trọng trong tổ chức thành công cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031; vận động nhân dân tham gia các cuộc vận động, phong trào thi đua yêu nước; hỗ trợ kịp thời người dân chịu ảnh hưởng thiên tai, bão lũ, đặc biệt là người nghèo, người yếu thế, thực hiện chủ trương không để ai bị bỏ lại phía sau.
Bảy chương trình hành động trọng tâm
Trình bày Báo cáo chính trị, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Hà Thị Nga đã điểm lại những điểm sáng trong thực hiện Chương trình hành động giai đoạn 2024-2026, như nâng cao chất lượng nắm bắt tâm tư nguyện vọng nhân dân qua “Hệ thống tiếp nhận, phản hồi ý kiến cử tri”, phần mềm quản lý giám sát, phản biện xã hội trên nền tảng “Mặt trận số”. Công tác giám sát, phản biện xã hội, thực hiện dân chủ, tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước được nâng cao; các phong trào thi đua yêu nước thu hút đông đảo nhân dân; vai trò làm chủ của nhân dân được phát huy gắn với xây dựng khu dân cư đoàn kết, ấm no, hạnh phúc; hoạt động đối ngoại nhân dân và công tác người Việt Nam ở nước ngoài diễn ra phong phú.
Từ thực tiễn, Mặt trận đã rút ra 5 bài học kinh nghiệm và đề ra phương hướng, mục tiêu với 7 Chương trình hành động nhiệm kỳ 2026-2031, tập trung vào: đẩy mạnh tuyên truyền, vận động, tập hợp nhân dân, tăng cường đồng thuận xã hội; nâng cao chất lượng giám sát và phản biện xã hội; động viên nhân dân thi đua học tập, lao động, sáng tạo, phát triển kinh tế-xã hội, giữ gìn văn hóa dân tộc; tham gia phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, xây dựng xã hội số; phát huy vai trò làm chủ, tinh thần tự quản của nhân dân; thực hiện hiệu quả hoạt động đối ngoại nhân dân; đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, hoàn thiện tổ chức bộ máy tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả.
Xây dựng Mặt trận hiện đại và gần dân
Phát biểu tại phiên khai mạc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định: Đại hội lần thứ XI là dấu mốc mở đầu chặng đường phát triển mới của Mặt trận với vị thế mới, mô hình tổ chức mới, yêu cầu nhiệm vụ mới. Đại hội cần xác định rõ Mặt trận phải làm gì, làm thế nào để tiếp tục là nơi hội tụ lòng dân, phản ánh ý dân, bảo vệ lợi ích chính đáng của dân, kết nối sức dân, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước định hướng 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Trước hết, Mặt trận cần quán triệt quan điểm “Dân là gốc”, nhân dân là chủ thể, là trung tâm của công cuộc đổi mới; thực hiện thực chất phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”. Mặt trận phải đổi mới phương thức tập hợp, vận động, không chỉ bằng hội nghị, văn bản, khẩu hiệu mà bằng đối thoại, thuyết phục, lợi ích thiết thực, sự gương mẫu và kết quả cụ thể. Mỗi chương trình, phong trào cần chuyển từ phát động chung sang tổ chức thực hiện cụ thể, rõ mục tiêu, trách nhiệm, thời hạn, đo được kết quả và tác động. Mô hình tổ chức mới có thể tinh gọn hơn, nhưng sức tập hợp phải rộng hơn, bộ máy ít tầng nấc hơn nhưng hoạt động phải gần dân hơn.
Về giám sát, phản biện xã hội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh đây là chức năng rất quan trọng, cần nâng cao chất lượng. Giám sát phải chọn đúng vấn đề nhân dân quan tâm, xã hội bức xúc, chính sách có tác động lớn. Phản biện xã hội phải thực hiện từ sớm, từ xa, ngay trong quá trình hình thành chủ trương, chính sách; huy động sự tham gia của chuyên gia, nhà khoa học, luật gia, trí thức, doanh nhân, người có uy tín; dựa trên dữ liệu, khảo sát xã hội và tiếng nói từ cơ sở. Đặc biệt, Mặt trận phải có cơ chế theo dõi đến cùng việc giải quyết kiến nghị sau giám sát, phản biện.
Mặt trận cần tiếp tục đổi mới hoạt động chăm lo người nghèo, người yếu thế, đồng bào dân tộc thiểu số, tôn giáo, công nhân, nông dân, phụ nữ, thanh niên, người cao tuổi, trẻ em, người khuyết tật, người Việt Nam ở nước ngoài gặp khó khăn. Các chương trình an sinh phải công khai, minh bạch, đúng đối tượng, có giám sát xã hội; hướng tới sinh kế bền vững, kỹ năng, việc làm, giáo dục, y tế và khả năng tự vươn lên.
Về xây dựng Mặt trận hiện đại, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý: Sau khi vận hành mô hình tổ chức mới, Mặt trận cần chủ động rà soát, đánh giá thực chất kết quả, khó khăn, vướng mắc, điểm nghẽn trong cơ chế phối hợp, phân công nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, quan hệ với các tổ chức thành viên; kịp thời tham mưu hoàn thiện thể chế, bảo đảm hệ thống Mặt trận hoạt động thông suốt, hiệu quả, không chồng chéo, không hành chính hóa, không làm thay. Chuyển đổi số phải tạo phương thức mới để Mặt trận gần dân hơn; vận hành hiệu quả các nền tảng số để nhân dân phản ánh, kiến nghị, góp ý mọi lúc, mọi nơi; phát triển Cổng Mặt trận số 24/7, tổ chức “Tháng nghe dân nói”, triển khai Bộ chỉ số niềm tin xã hội cấp tỉnh. Mặt trận cũng cần tham mưu xây dựng và triển khai Chiến lược đại đoàn kết toàn dân tộc đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045, làm rõ cơ sở, nguyên tắc, phương thức và cơ chế phát huy sức mạnh nhân dân, văn hóa, con người Việt Nam.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền các cấp tiếp tục nhận thức sâu sắc về vị trí, vai trò của Mặt trận; thực sự tôn trọng, lắng nghe, phối hợp và tạo điều kiện để Mặt trận thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ. Ngay sau Đại hội, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Mặt trận các cấp và các tổ chức thành viên cần khẩn trương cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội thành chương trình, kế hoạch hành động cụ thể, để tinh thần Đại hội đi vào từng khu dân cư, từng tổ chức thành viên, từng phong trào, từng việc làm thiết thực vì nhân dân.
Đại hội kêu gọi đồng bào trong nước và nước ngoài tiếp tục nhân lên những giá trị tốt đẹp của con người Việt Nam về truyền thống đoàn kết, khát vọng dân tộc, ý chí tự chủ, tự cường, đồng lòng cùng Đảng, Nhà nước xây dựng đất nước Việt Nam phát triển hùng cường trong kỷ nguyên mới.
