Trong khuôn khổ Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026 - 2031, các đại biểu đã tiến hành hiệp thương và cử ra Đoàn chủ tịch gồm 33 nhân sự, Đoàn thư ký gồm 3 nhân sự. Đồng thời, đại hội đã thông qua chương trình và quy chế làm việc, lắng nghe báo cáo tình hình đại biểu tham dự cũng như trình sửa đổi, bổ sung Điều lệ MTTQ Việt Nam.
Báo cáo kiểm điểm và định hướng hoạt động
Phó chủ tịch thường trực, Tổng thư ký Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Hà Thị Nga đã trình bày báo cáo kiểm điểm hoạt động của Ủy ban Trung ương, Đoàn chủ tịch và Ban thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam khóa X trong giai đoạn 2024 - 2026. Ngay sau Đại hội lần thứ X, Ủy ban Trung ương đã ban hành các chương trình công tác toàn khóa, quy chế hoạt động và chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Nhiều kế hoạch phối hợp, giám sát và phản biện xã hội đã được triển khai đồng bộ nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống Mặt trận.
Trong giai đoạn 2024 - 2026, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đã tổ chức 7 hội nghị toàn khóa để quyết định các chủ trương lớn và kiện toàn nhân sự, bảo đảm hoạt động thông suốt và hiệu quả. Đoàn chủ tịch đã phát huy vai trò chủ trì hiệp thương dân chủ, phối hợp chặt chẽ với Quốc hội và Chính phủ trong công tác xây dựng pháp luật, chuẩn bị bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031.
Tham gia xây dựng pháp luật và an sinh xã hội
MTTQ Việt Nam đã tham gia tích cực vào quá trình sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013, sửa đổi Luật MTTQ Việt Nam, Luật Công đoàn, Luật Thanh niên cùng nhiều chính sách liên quan đến quyền và lợi ích của nhân dân. Công tác an sinh xã hội tiếp tục là điểm nhấn nổi bật. Ban thường trực Ủy ban Trung ương đã phối hợp triển khai hiệu quả các phong trào thi đua yêu nước, đặc biệt là chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát, xây dựng 5.500 căn nhà đại đoàn kết cho đồng bào dân tộc thiểu số và hộ nghèo khu vực Tây Bắc.
Công tác vận động nguồn lực hỗ trợ đồng bào bị ảnh hưởng thiên tai, bão lũ đã đạt nhiều kết quả tích cực với tổng kinh phí lên tới hàng nghìn tỉ đồng. Hệ thống Mặt trận đã có bước chuyển mạnh mẽ trong chuyển đổi số khi ban hành Đề án chuyển đổi số MTTQ Việt Nam giai đoạn 2025 - 2030, từng bước triển khai nền tảng "Mặt trận số" phục vụ công tác điều hành, tiếp nhận ý kiến cử tri và nắm bắt dư luận xã hội.
Định hướng đổi mới trong tương lai
Trong thời gian tới, MTTQ Việt Nam sẽ tiếp tục đổi mới mạnh mẽ nội dung và phương thức hoạt động theo hướng gần dân, sát dân hơn; nâng cao chất lượng giám sát, phản biện xã hội; phát huy vai trò cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và xây dựng đất nước phát triển phồn vinh, hạnh phúc.
Thảo luận về nâng cao vai trò nòng cốt chính trị
Chiều cùng ngày, các đại biểu chia về các trung tâm thảo luận để đóng góp ý kiến cho chương trình hành động nhiệm kỳ mới. Tại trung tâm thảo luận số 1, các đại biểu tập trung vào chủ đề "Nâng cao vai trò nòng cốt chính trị của MTTQ Việt Nam trong tập hợp, xây dựng và củng cố vững chắc khối đại đoàn kết toàn dân tộc". Phó chủ tịch Ủy ban MTTQ tỉnh An Giang Ngô Phương Vũ nhấn mạnh, Mặt trận cần lắng nghe nhân dân bằng trái tim, bằng hành động và bằng trách nhiệm. Mặt trận phải thật sự gần dân, sát dân, hiểu dân, không chỉ nghe để ghi nhận mà còn phải nghe để thấu hiểu, chia sẻ và hành động.
Ông Vũ đề xuất: "Mặt trận phải thực hiện tốt phương châm 'Tháng nghe dân nói', đây là kênh quan trọng để nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, những khó khăn và bức xúc chính đáng của nhân dân, nhất là ở địa bàn vùng đồng bào dân tộc, tôn giáo. Cần tăng cường đối thoại trực tiếp với chức sắc, chức việc tôn giáo và người có uy tín trong cộng đồng, kịp thời trao đổi, tháo gỡ vướng mắc, tạo sự đồng thuận ngay từ cơ sở".
Ông Nguyễn Phi Hùng, Phó chủ tịch thường trực Ủy ban MTTQ thành phố Đà Nẵng, chia sẻ hiệu quả của "Cổng Mặt trận số" kết nối đồng bộ với Fanpage và Zalo. Nhờ số hóa, MTTQ nắm bắt được dư luận, người dân dễ dàng phản ánh và giảm tối đa độ trễ trong xử lý. Ông kiến nghị Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam sớm xây dựng Hệ thống dữ liệu tập trung và Bản đồ số ý kiến cử tri toàn quốc để nhận diện nhanh các vấn đề bức xúc, từ đó giám sát và giải quyết kịp thời. "Yêu cầu đặt ra phải có cách tiếp cận mới mang tính hệ thống và đột phá hơn với phương châm: dữ liệu làm trung tâm - công nghệ làm công cụ - sự hài lòng của nhân dân làm thước đo để Mặt trận gần dân, gần cơ sở, gần không gian số", ông Hùng nhấn mạnh.
Nâng cao chất lượng giám sát và phản biện xã hội
Tại trung tâm thảo luận số 2, các đại biểu đóng góp ý kiến về giải pháp nâng cao chất lượng công tác lắng nghe nhân dân, giám sát và phản biện xã hội. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Kim Hồng, Hiệu trưởng Trường Đại học Nguyễn Tất Thành (TPHCM), nhấn mạnh MTTQ Việt Nam cần đa dạng hóa kênh tiếp cận thông tin trong kỷ nguyên số. Ông cho rằng: "Việc lắng nghe nhân dân không chỉ là ngồi nghe, mà là nghe có chọn lọc, nghe có thấu hiểu và có phản hồi trách nhiệm. Chỉ khi Mặt trận làm chủ được nguồn thông tin và đảm bảo tính xác thực, vai trò giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận mới thực sự sắc bén và hiệu quả".
Chủ tịch Hiệp hội Bệnh viện tư nhân Việt Nam Nguyễn Văn Đệ bổ sung, cần nâng cao nhận thức của cán bộ tại cơ quan quản lý nhà nước về kinh tế đối với ý nghĩa và tầm quan trọng của giám sát và phản biện xã hội, làm sao để các cấp chính quyền lắng nghe và thấu hiểu ý kiến của doanh nghiệp và nhân dân.
Phó chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Thái Nguyên, Chủ tịch Liên đoàn Lao động tỉnh Thái Nguyên Đỗ Thị Hiền cho rằng công nhân lao động là người tạo ra của cải vật chất cho sự phát triển quốc gia nhưng cũng là đối tượng yếu thế. Thực tế này đòi hỏi tổ chức công đoàn phải lắng nghe, thấu hiểu và luôn đứng bên cạnh người lao động. Bà Hiền đề nghị: "Việc chăm lo cho người lao động cần sự vào cuộc của các cấp ủy, chính quyền địa phương thông qua các chế độ chính sách về phúc lợi và đời sống tinh thần".
Ông Vũ Trọng Kim, Chủ tịch Hội Cựu thanh niên xung phong Việt Nam, đề cập vấn đề xây dựng khu dân cư kiểu mẫu về tự quản. Nếu nhân dân được làm theo, được nói lên ý dân, đúng theo tinh thần của Luật Trưng cầu ý dân và Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở, chúng ta sẽ thấy ở nơi đó dân chủ xã hội chủ nghĩa sẽ đi trước ở địa bàn dân cư.
Đổi mới phương thức hoạt động và ứng dụng công nghệ
Cũng tại các trung tâm thảo luận, nhiều đại biểu đề xuất giải pháp đổi mới phương thức hoạt động của Mặt trận theo hướng ứng dụng mạnh mẽ khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và tăng cường vai trò kết nối nhằm giải quyết những vấn đề thực tiễn của đời sống xã hội, đặc biệt là phát triển kinh tế biển.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Võ Sĩ Tuấn, nguyên Viện trưởng Viện Hải dương học, Ủy viên Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Khánh Hòa, đề nghị MTTQ cần phát huy vai trò trung tâm kết nối, quy tụ các tổ chức thành viên, hiệp hội, doanh nghiệp và nhà khoa học để hình thành chuỗi liên kết chặt chẽ, hướng tới xây dựng nền nuôi biển công nghiệp hiện đại. Mặt trận nên lựa chọn một số địa phương để xây dựng mô hình thí điểm ứng dụng khoa học - công nghệ trong nuôi biển.
Xây dựng đội ngũ cán bộ Mặt trận theo tiêu chí mới
Các đại biểu cũng tập trung thảo luận về yêu cầu đổi mới đội ngũ cán bộ Mặt trận trong giai đoạn mới. Bà Lê Thị Kim Chi, Phó chủ tịch thường trực Liên đoàn Lao động tỉnh Vĩnh Long, đề xuất xây dựng hình mẫu cán bộ Mặt trận với tiêu chí "3 gần, 3 biết, 3 dám": gần dân, gần cơ sở, gần thực tiễn; biết lắng nghe, biết vận động, biết ứng dụng công nghệ; dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm và dám hành động vì nhân dân. Theo bà Chi, trong bối cảnh chuyển đổi số, hệ thống Mặt trận cần đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo, công nghệ số và các nền tảng truyền thông để nắm bắt dư luận xã hội, tiếp nhận phản ánh và kiến nghị của người dân, đồng thời lan tỏa các mô hình hay, gương người tốt việc tốt trong cộng đồng.
Thảo luận về đối ngoại nhân dân
Chiều cùng ngày, tại trung tâm thảo luận số 4, các đại biểu thảo luận với chủ đề "Nâng cao hiệu quả đối ngoại nhân dân, mở rộng hợp tác quốc tế, góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc".
Theo chương trình, sáng nay 12.5, Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026 - 2031 sẽ tổ chức phiên khai mạc trọng thể với sự tham dự của các lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước và MTTQ Việt Nam. Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy MTTQ và các đoàn thể Trung ương, Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài sẽ trình bày diễn văn khai mạc. Đại hội sẽ xem xét và thông qua Đề án nhân sự Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam khóa XI, nhiệm kỳ 2026 - 2031; hiệp thương cử Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam khóa XI. Chiều cùng ngày sẽ diễn ra Hội nghị Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam lần thứ nhất khóa XI, nhiệm kỳ 2026 - 2031.
