Hôm nay (11/5), Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, nhiệm kỳ 2026-2031, đã khai mạc tại Trung tâm Hội nghị quốc gia, Thủ đô Hà Nội. Sự kiện này đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong việc khơi dậy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới.
Nhìn lại nhiệm kỳ 2024-2026: Những đổi mới và thành tựu nổi bật
Nhiệm kỳ vừa qua đã chứng kiến nhiều đổi mới trong hệ thống Mặt trận các cấp, từ củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, chăm lo an sinh xã hội, phát động các phong trào thi đua yêu nước đến thúc đẩy chuyển đổi số. Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) đã phát huy vai trò cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân, tăng cường tuyên truyền, vận động, tập hợp các tầng lớp nhân dân, tạo sự đồng thuận trong thực hiện các chủ trương lớn.
Công tác tuyên truyền được đổi mới mạnh theo hướng linh hoạt, hiện đại, tận dụng hiệu quả nền tảng số và mạng xã hội. Tại Hà Nội, các mô hình “Tổ dân phố số”, “Khu dân cư thông minh”, “Bình dân học vụ số”, “Tuyến phố không dùng tiền mặt” hay “Phòng học số” đã được triển khai gắn với công tác Mặt trận, hỗ trợ cán bộ và người dân tiếp cận kỹ năng số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong công việc và đời sống. Nhiều cán bộ tổ dân phố đã sử dụng AI để làm slide tuyên truyền, dựng video truyền thông hay hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ công trực tuyến. Tại Đà Nẵng và Cần Thơ, các mô hình khu dân cư môi trường, dân vận khéo, chuyển đổi số cộng đồng tiếp tục phát huy hiệu quả.
Phong trào thi đua yêu nước lan tỏa sâu rộng
Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh” đã nhận được sự hưởng ứng mạnh mẽ. Hàng triệu hộ dân tự nguyện hiến hơn 98,2 triệu mét vuông đất, đóng góp hàng chục nghìn tỷ đồng và hàng triệu ngày công lao động để xây dựng nông thôn mới. Tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP.HCM, các mô hình “Ngày cuối tuần xanh”, “Khu dân cư không rác thải nhựa”, “Camera an ninh cộng đồng”, “Tổ liên gia an toàn phòng cháy, chữa cháy” được triển khai rộng khắp, tạo chuyển biến rõ nét trong đời sống đô thị.
Phong trào “Chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát trên phạm vi cả nước trong năm 2025” đã hoàn thành xóa 334.234 căn nhà tạm, nhà dột nát, huy động trên 24.700 tỷ đồng và hơn 2,7 triệu ngày công lao động, về đích trước kế hoạch 4 tháng. Tại Điện Biên, nhiều căn nhà mới được dựng lên cho hộ nghèo vùng biên giới trước mùa mưa. Tại Nghệ An, doanh nghiệp, đoàn thể và người dân cùng chung tay xây dựng nhà Đại đoàn kết cho các hộ khó khăn.
Quỹ “Vì người nghèo” và các chương trình an sinh xã hội đã trở thành điểm tựa cho hàng triệu người dân. Trong nhiệm kỳ, hệ thống Mặt trận các cấp đã vận động được gần 20.000 tỷ đồng để hỗ trợ người nghèo, người yếu thế, người bị ảnh hưởng bởi thiên tai, dịch bệnh. Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc tiếp tục được tổ chức sâu rộng tại khu dân cư, với nhiều hoạt động gần gũi, gắn kết cộng đồng như biểu dương người tốt việc tốt, tổ chức gian hàng “0 đồng”, giao lưu văn hóa - thể thao, kết nối các hộ dân khó khăn.
Định hướng nhiệm kỳ 2026-2031: Đoàn kết - Dân chủ - Đổi mới - Sáng tạo - Phát triển
Bước vào nhiệm kỳ mới, Đại hội lần thứ XI MTTQ Việt Nam xác định phương châm hành động: “Đoàn kết - Dân chủ - Đổi mới - Sáng tạo - Phát triển”. Mặt trận phải hiện diện rõ hơn trong đời sống người dân, gần dân hơn và giải quyết được nhiều việc cụ thể hơn từ cơ sở. Sau quá trình sắp xếp, tinh gọn bộ máy, vai trò trung tâm đoàn kết của MTTQ càng được đặt ra rõ nét.
Một điểm mới đáng chú ý là yêu cầu chuyển mạnh từ “tuyên truyền, vận động” sang “đồng hành, kiến tạo và lan tỏa”. Hoạt động của MTTQ các cấp sẽ không chỉ dừng lại ở phát động phong trào, mà phải khơi dậy vai trò chủ thể của người dân trong xây dựng cộng đồng dân cư, phát triển kinh tế - xã hội. Tiêu chí “thực chất” được đặt ra rõ hơn, hướng tới xây dựng những cộng đồng dân cư an toàn, văn minh, gắn kết và hạnh phúc.
Mục tiêu cụ thể và chương trình hành động
Theo Chương trình hành động nhiệm kỳ 2026-2031, hằng năm, 100% Ban Công tác Mặt trận ở khu dân cư phấn đấu có ít nhất một công trình hoặc phần việc tiêu biểu góp phần xây dựng khu dân cư “Sáng - Xanh - Sạch - Đẹp - An toàn - Hạnh phúc”; 100% khu dân cư tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc. Công tác giám sát, phản biện xã hội được nâng cao theo hướng “từ sớm, từ cơ sở”, tập trung vào các vấn đề người dân quan tâm như cải cách hành chính, quản lý đất đai, bảo vệ môi trường, an sinh xã hội, đạo đức công vụ và thực hiện dân chủ ở cơ sở. Mục tiêu 100% địa phương duy trì đối thoại định kỳ giữa người đứng đầu cấp ủy, chính quyền với nhân dân.
Thúc đẩy “Mặt trận số” và chuyển đổi số
Một trong những thay đổi lớn của nhiệm kỳ mới là thúc đẩy xây dựng “Mặt trận số”. Công tác dân vận mở rộng lên không gian mạng, từ các nhóm Zalo tổ dân phố, fanpage cộng đồng đến các nền tảng lấy ý kiến nhân dân trực tuyến. Đề án chuyển đổi số MTTQ Việt Nam giai đoạn 2025-2030, tầm nhìn đến năm 2035 đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% cơ quan Ủy ban MTTQ các cấp sử dụng nền tảng quản trị, điều hành công việc trên môi trường số; 100% cán bộ Mặt trận cấp xã được bồi dưỡng kỹ năng số. Các mô hình như “Phòng học số”, “Tổ dân phố số”, “Khu dân cư thông minh”, “Tuyến phố không dùng tiền mặt” cho thấy chuyển đổi số đang đi vào từng khu dân cư, từng hoạt động cộng đồng.
Trong lĩnh vực an sinh xã hội, nhiệm kỳ mới hướng tới hỗ trợ bền vững hơn, chú trọng xây dựng các mô hình hỗ trợ sinh kế, tạo việc làm, hỗ trợ người nghèo tự vươn lên. Đội ngũ cán bộ Mặt trận cần gần dân, hiểu dân và thích ứng với môi trường số, không chỉ có kỹ năng dân vận truyền thống mà còn biết tương tác trên không gian mạng, nắm bắt dư luận nhanh và xử lý hiệu quả các vấn đề phát sinh từ cơ sở.
Ba khâu đột phá và bảy Chương trình hành động
Dự thảo Báo cáo chính trị tại Đại hội đã xác định 3 khâu đột phá và 7 Chương trình hành động. Trong đó, Đại hội kế thừa và phát huy 6 Chương trình hành động nhiệm kỳ 2024-2029, bổ sung chương trình mới: “Tham gia phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, xây dựng xã hội số; đẩy mạnh chuyển đổi số trong hệ thống MTTQ Việt Nam”. Theo Phó trưởng ban Tuyên giáo Cơ quan Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Nguyễn Tuấn Anh, chương trình mới nhằm thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về “Đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia”.
Đại hội lần thứ XI MTTQ Việt Nam diễn ra vào thời điểm đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thời cơ và thách thức. Phát huy kết quả đạt được cùng với sự đổi mới, sáng tạo, thích ứng với thời cuộc, tinh thần xuyên suốt của công tác Mặt trận là khơi dậy sức dân, củng cố niềm tin và lan tỏa khát vọng cống hiến. Đó là nền tảng để khối đại đoàn kết toàn dân tộc tiếp tục được bồi đắp vững chắc, trở thành nguồn sức mạnh đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới.
