Tại phiên làm việc đầu tiên của Đại hội MTTQ Việt Nam lần thứ XI, Phó chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Hoàng Công Thủy đã trình bày Tờ trình sửa đổi, bổ sung Điều lệ Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Ông cho biết, trước yêu cầu tiếp tục đổi mới, Điều lệ MTTQ Việt Nam cần được sửa đổi, bổ sung một số quy định để phù hợp với tình hình mới, nhằm nâng cao chất lượng công tác Mặt trận, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, góp phần thúc đẩy toàn diện công cuộc đổi mới đất nước trong kỷ nguyên mới, theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.
Quy trình sửa đổi bài bản, nghiêm túc
Việc nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Điều lệ đã được thực hiện một cách bài bản, nghiêm túc, đảm bảo các yêu cầu về lý luận và thực tiễn. Mục tiêu là bổ sung, cụ thể hóa những điểm mới của Hiến pháp 2013 sửa đổi năm 2025, Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV, Luật MTTQ Việt Nam (sửa đổi, bổ sung năm 2025), cùng các chủ trương, quy định mới của Ban Chấp hành Trung ương Đảng và Bộ Chính trị về sắp xếp, tinh gọn bộ máy của hệ thống chính trị.
Quá trình sửa đổi đảm bảo phù hợp với yêu cầu công tác Mặt trận trong tình hình mới, kế thừa những nội dung đang ổn định và phát huy hiệu quả. Chỉ xem xét những vấn đề còn vướng mắc, bất cập cần bổ sung, sửa đổi cho phù hợp, đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Những vấn đề mới, cụ thể còn vướng mắc trong tổ chức thực hiện, chưa có tổng kết về lý luận và thực tiễn sẽ được đưa vào Thông tri Hướng dẫn thực hiện để đảm bảo tính ổn định của Điều lệ.
Nội dung sửa đổi chính
Điều lệ MTTQ Việt Nam được sửa đổi, bổ sung gồm phần mở đầu và 18 điều. Tại phần mở đầu, bổ sung đề mục “Lời nói đầu” để làm rõ bố cục, giới thiệu sứ mệnh, quá trình phát triển và nhiệm vụ của MTTQ. Đồng thời, bổ sung cụm từ “khát vọng phát triển, tư duy đổi mới” tại khổ 6 để nhấn mạnh tinh thần đổi mới theo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng.
Các điều khoản liên quan đến “cấp huyện” và “trực thuộc Trung ương” được sửa đổi để thống nhất với Luật MTTQ Việt Nam sửa đổi năm 2025 và mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Cụ thể, bỏ cụm từ “cấp huyện” tại các điều 6, 11, 20, 23, 24, 25; bỏ cụm từ “trực thuộc Trung ương” tại các điều 11, 13, 16, 22.
Về thẩm quyền của Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương về công tác nhân sự, bổ sung quy định ủy quyền cho Đoàn Chủ tịch xem xét hiệp thương cử tham gia Ủy ban, Đoàn Chủ tịch, Ban Thường trực đối với cán bộ chuyên trách đã được cấp có thẩm quyền giới thiệu trong một số trường hợp cụ thể giữa hai kỳ họp (khoản 2, Điều 14 và khoản 8, Điều 17).
Các quy định về Hội đồng tư vấn, Ban tư vấn, Tổ tư vấn và cộng tác viên cũng được sửa đổi: bỏ cụm từ “Ban Tư vấn ở cấp huyện”, thay “Tổ tư vấn ở cấp xã” thành “Ban tư vấn ở cấp xã”; bổ sung từ “Ủy ban” vào trước các cụm từ “Đoàn Chủ tịch”, “Ban Thường trực” (Điều 12).
Cơ cấu thành phần tham gia Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, cấp tỉnh, cấp xã được sửa đổi, bổ sung: “Phó chủ tịch là người đứng đầu các tổ chức chính trị – xã hội” tại các điều 19, 25, 26. Điều này phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy mới, khi các tổ chức chính trị – xã hội và hội quần chúng trực thuộc MTTQ Việt Nam, đồng thời phù hợp với Quyết định số 304-QĐ/TW và Quy định số 301-QĐ/TW.
Bỏ cụm từ “Ủy viên Thường trực” tại các điều 20, 23, 25 để phù hợp mô hình mới và Quy định số 301-QĐ/TW. Thành phần Ủy ban MTTQ Việt Nam cấp xã được biên tập lại thành “Một số cán bộ chuyên trách của cơ quan Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã” (điểm d, khoản 1, Điều 24).
Nhiệm kỳ của Ban Công tác Mặt trận được sửa đổi để thống nhất với nhiệm kỳ của chi bộ tại địa bàn khu dân cư (khoản 1, Điều 27).
Bổ sung một khoản vào Điều 29 về quan hệ của Ủy ban MTTQ Việt Nam với các tổ chức thành viên, làm rõ mối quan hệ trực thuộc và hoạt động thống nhất của tổ chức chính trị – xã hội đối với Ủy ban MTTQ Việt Nam, đảm bảo phù hợp với khoản 2, Điều 9 của Hiến pháp 2013 sửa đổi, bổ sung năm 2025.
