Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 3.5 thông báo trên mạng xã hội X rằng nhiều quốc gia trên thế giới, hầu hết không liên quan đến tranh chấp Trung Đông, đã yêu cầu Washington giúp giải cứu các tàu của họ bị mắc kẹt tại eo biển Hormuz. Ông nhấn mạnh các nước này là những bên trung lập và vô tội.
Kế hoạch giải cứu mang tên Dự án Tự do
Chủ nhân Nhà Trắng cho biết chiến dịch hộ tống tàu qua eo biển Hormuz sẽ mang tên Dự án Tự do (Project Freedom) và bắt đầu vào sáng 4.5 giờ Trung Đông. Ông tiết lộ các đại diện Mỹ đã có cuộc thảo luận tích cực với Iran, có thể dẫn đến những điều tích cực cho tất cả. Ông cảnh báo nếu tiến trình di dời tàu bị can thiệp dưới bất kỳ hình thức nào, Mỹ sẽ có biện pháp xử lý mạnh mẽ.
Trump viết: Vì lợi ích của Iran, Trung Đông và nước Mỹ, chúng tôi đã nói với các quốc gia này rằng chúng tôi sẽ dẫn đường an toàn cho tàu của họ ra khỏi các vùng biển bị hạn chế, để họ có thể tự do và thuận lợi tiếp tục công việc kinh doanh. Việc di dời tàu chỉ nhằm giải cứu những con người, công ty và quốc gia không làm gì sai trái.
Phản ứng từ CENTCOM và Iran
Sau phát biểu của ông Trump, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo sẽ hỗ trợ Dự án Tự do. Chỉ huy CENTCOM Brad Cooper cho biết sự hỗ trợ này rất cần thiết cho an ninh khu vực và nền kinh tế toàn cầu, trong khi duy trì lệnh phong tỏa hải quân. Mỹ sẽ điều các tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường, hơn 100 máy bay trên đất liền và trên biển cùng 15.000 binh sĩ tham gia nhiệm vụ.
Một quan chức Mỹ nói với CNN rằng Dự án Tự do không phải là nhiệm vụ hộ tống. CENTCOM cho biết Sáng kiến tự do hàng hải được công bố tuần trước sẽ là phần quan trọng của Dự án Tự do, nhằm chia sẻ thông tin hỗ trợ an ninh tại eo biển Hormuz và kết hợp ngoại giao phối hợp quân sự.
Trước động thái của Mỹ, ông Ebrahim Azizi, người đứng đầu Ủy ban An ninh Quốc gia của quốc hội Iran, viết trên mạng xã hội X rằng bất kỳ sự can thiệp nào của Washington sẽ bị coi là vi phạm lệnh ngừng bắn. Theo The Guardian, hơn 850 tàu hiện đang mắc kẹt ở vùng Vịnh do chiến sự Trung Đông, bao gồm các lệnh phong tỏa của Mỹ và Iran.
Tuyên bố của ông Trump được đưa ra vài ngày sau khi Iran gửi đề xuất hòa bình mới, tập trung vào thỏa thuận mở cửa eo biển Hormuz. Bộ Ngoại giao Iran ngày 3.5 cho biết đã nhận được phản hồi của Mỹ và sẽ nghiên cứu.
